กว่า 2 เดือนแล้วที่วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร จ.นครศรีธรรมราช ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรม แต่ภารกิจสำคัญยังคงดำเนินต่อ เพราะมรดกโลกไม่ใช่เพียงรางวัลที่เอาไว้โชว์ ยังมีการบ้านต้องทำอีกชุดใหญ่ ไทยจะต้องให้ส่งรายงานสถานภาพการอนุรักษ์ (State of Conservation Report) ให้ศูนย์มรดกโลก เพื่อให้สภาการโบราณสถานระหว่างประเทศ (ICOMOS) ตรวจสอบ ในวันที่ 1 ธ.ค.2572โจทย์ใหญ่หลังได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกมีมากกว่าการดูแลองค์พระธาตุเพียงอย่างเดียว เพราะคุณค่าวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารเป็นทั้งโบราณสถาน ศูนย์รวมจิตใจของพุทธศาสนิกชน เป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่ยังมีชีวิต เชื่อมโยงกับประเพณี วัฒนธรรม ศรัทธา และวิถีชุมชนมาอย่างยาวนานภารกิจหลังจากนี้มีสองด้านที่ต้องเดินคู่กัน ด้านหนึ่ง ปกป้องรักษาความเป็นของแท้และความสมบูรณ์ของสถาปัตยกรรมเก่าแก่ อีกด้านคือ การใช้ประโยชน์อย่างเหมาะสม ให้พื้นที่สามารถรองรับการท่องเที่ยวและกิจกรรมของชุมชนได้โดยไม่ทำลายคุณค่าที่ได้รับการยอมรับในระดับโลกในรายงาน 7 ประเด็นที่ต้องส่งให้ ICOMOS ตรวจสอบเช่น การจัดการพื้นที่กันชนรอบโบราณสถาน ซึ่งหมายรวมถึงสภาพแวดล้อมโดยรอบ ทั้งการก่อสร้าง การใช้พื้นที่ และทัศนียภาพที่อาจส่งผลต่อคุณค่าของแหล่งมรดกโลก การพัฒนาเมืองจึงต้องเดินอย่างระมัดระวัง ความเจริญของพื้นที่ต้องไม่กระทบต่อคุณค่าของสิ่งที่พยายามรักษานอกจากนี้ยังมีประเด็น การปรับปรุงแนวทางการอนุรักษ์ตามมาตรฐานสากล การจัดทำฐานข้อมูลดิจิทัล การศึกษาความมั่นคงทางโครงสร้างอาคารขององค์พระบรมธาตุเจดีย์ รวมถึงการจัดทำยุทธศาสตร์การอนุรักษ์ระยะยาว สิ่งเหล่านี้ไม่ใช่งานที่ประชาชนมองเห็นได้ทันที แต่เป็นรากฐานสำคัญที่จะทำให้การดูแลวัดพระมหาธาตุฯ มีข้อมูล มีมาตรฐาน และสามารถติดตามความเปลี่ยนแปลงได้ในระยะยาวนอกจากตัวโบราณสถานแล้ว ก็มีงานด้าน การคุ้มครองมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ เช่นประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ ประเพณีบุญสารทเดือนสิบ กิจกรรมในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ตลอดจนศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ขณะเดียวกันเมื่อสถานะมรดกโลกช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวมากขึ้น การบริหารจัดการพื้นที่ก็ต้องตามให้ทัน ตั้งแต่การจราจร ที่จอดรถ การจัดการขยะ ห้องน้ำ ร้านค้าและของที่ระลึก การดูแลมัคคุเทศก์ ตลอดจนการพัฒนาสิ่งอำนวยความสะดวกโดยไม่กระทบต่อทัศนียภาพทั้งหมดนี้ไม่ใช่งานของหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่ง จังหวัดนครศรีธรรมราช ต้องเป็นกลไกสำคัญในการประสานวัด กรมศิลปากร องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สถาบันการศึกษา ชุมชน ภาคธุรกิจ และหน่วยงานระดับชาติ ให้แผนต่างๆเดินไปในทิศทางเดียวกันอีกหนึ่งหน่วยงานที่ประคับประคองช่วยอยู่เบื้องหลังมาตลอดทั้งก่อนและหลังได้เป็นมรดกโลกคือ คณะกรรมาธิการการศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม สภาฯ ที่มี คุณธิวัลรัตน์ อังกินันทน์ สส.เพชรบุรี พรรคภูมิใจไทย เป็นประธาน ได้ลงพื้นที่รับฟังปัญหา ประชุมกับเจ้าอาวาสและฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ทั้งให้ข้อคิดหลายแง่มุมในการบริหารจัดการพื้นที่ ช่วยประสานหน่วยงานต่างๆ และผลักดันประเด็นที่จำเป็นเข้าสู่กระบวนการของฝ่ายนิติบัญญัติคุณธิวัลรัตน์ระบุว่า คณะกรรมาธิการฯจะช่วยติดตามต่อไปว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบดำเนินงานตามแผนแล้วหรือไม่ งบประมาณเพียงพอหรือไม่ กฎหมายและระเบียบใดเป็นอุปสรรค ชุมชนได้รับประโยชน์อย่างเป็นธรรมหรือไม่ ที่สำคัญต้องผลักดันให้ทุกโครงการสอดคล้องกับกฎหมาย กฎบัตรสากล และพันธกรณีตามอนุสัญญาว่าด้วยการคุ้มครองมรดกโลกทางวัฒนธรรมและธรรมชาติ ค.ศ.1972ในเมื่อเรามีมรดกโลกดึงดูดนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้น ผมอยากให้ใช้โอกาสนี้สร้างเสน่ห์ตรึงนักท่องเที่ยว ไม่ใช่มาแค่ไหว้พระธาตุแล้วกลับ แต่ต้องทำให้อยู่เที่ยวรู้จักนครศรีธรรมราชทั่วทั้งเมือง.ลมกรดคลิกอ่านคอลัมน์ “หมายเหตุประเทศไทย” เพิ่มเติม
