ผมไล่เลียงอ่าน “สุเมรุจักรวาล” (เมืองโบราณ พิมพ์ ในนามบริษัท วิริยะธุรกิจ จำกัด มี.ค.2569) ตั้งแต่เรื่องแรกไปจนถึงเรื่องสุดท้ายที่ 94 ตั้งเขาไกรลาสแล้วสะดุดกึก นึกได้พระอิศวรท่านอยู่ที่นี่เอ! แล้ว “ไกรลาส” เทียบกับพระสุเมรุ ที่ตั้งของสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ภพอสูร ใต้เขาพระสุเมรุล่ะ! ระดับสูงต่ำกว่ากัน...ตรงไหน?อ่านถึงเรื่อง 46 สระอโนดาต ศรัณย์ ทองปานบอก ณ เชิงเขา หิมพานต์ มีสระน้ำใหญ่เจ็ดสระ สระชื่อคุ้นหู สระอโนดาตตั้งอยู่กลางหุบที่แวดล้อมด้วยภูเขาทั้งห้า สุทัสสนะกูฏ จิตรกูฏ กาฬกูฏ คันธมาสกูฏภูเขาลูกสุดท้ายคือ ไกรลาส สีเงินยวง รู้จักกันมากกว่า เพราะเป็นที่ประทับของพระอิศวร และพระอุมา เทพเจ้าศาสนาฮินดูภูเขาทั้งห้าล้วนมีถ้ำคดเคี้ยวภายใน ยอดเขารูปร่างประดุจ “ปากกา” เหมือนหัวอีกา มีปากแหลมยื่นยาว เงื้อมน้อมเข้าหากัน ข้างนี้เงื้อมไป ข้างโน้นเงื้อมมา “ปกปิดสระอโนดาตนั้นไว้”รัศมีพระอาทิตย์พระจันทร์ไม่เคยส่งกระทบผิวน้ำในสระโดยตรงเลยรอบสระมีท่าน้ำสี่ท่าเป็นที่สรงสนาน ท่าน้ำหนึ่งเฉพาะเทพบุตร ท่าน้ำหนึ่งสำหรับเทพธิดา อีกสองท่าคัมภีร์หนึ่งว่า สำหรับพระปัจเจกพุทธเจ้า และฤาษี แต่อีกคัมภีร์ว่า เป็นท่าของเหล่ายักษ์และวิทยาธรด้านข้างสระจะมี “มุข” หรือ “ปากช่อง” ให้น้ำไหลออกไปสี่ทิศ เป็นต้นทางของลำแควสี่สาย แควน้ำทุกสายไหลเวียนขวาเลาะขอบสระอโนดาตก่อนอีกสามรอบ จึงไหลออกไปในทิศต่างๆ กระทั่งตกลงสู่มหาสมุทรที่สำคัญแควน้ำสายใต้ ซึ่งจะลงไปหล่อเลี้ยงชมพูทวีปถิ่นที่อยู่ของมนุษย์น้ำสายนี้ เมื่อไหลไปกระทบภูผา สายน้ำจะพุ่งขึ้นบนอากาศสูง 60 โยชน์ เป็นละอองฝอย เรียก “อากาศคงคา”มาถึงเรื่องที่ 94 ตั้งเขาไกรลาส ศรัณย์ ทองปาน บอกว่าในการพระราชพิธีอินทราภิเษกสมัยกรุงศรีอยุธยา มีการสร้างโมเดลขนาดเป็นรูปจำลองจักรวาล มีทั้งเขาพระสุเมรุ เขาสัตตบริภัณฑ์ จนถึงเขาไกรลาสเขาไกรลาสในกฎมณเฑียรบาลว่า สร้างให้มีความสูง 10 วา ยังมีสร้างในพระราชพิธีโสกันต์ (โกนจุก) เจ้าฟ้าเมื่อแรกสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ เจ้าฟ้าพินทวดี พระราชธิดาในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ยังทรงมีพระชนม์ชีพ ทรงผ่านพระราชพิธีโสกันต์มาด้วยพระองค์เอง จึงทรงเป็นต้นตำรา พิธีขั้นตอนต่างๆของการโสกันต์เจ้าฟ้าเริ่มต้นด้วยการปลูกสร้างตั้งเขาไกรลาส ถึงเวลามงคลฤกษ์ จะมีขบวนการแห่สมเด็จเจ้าฟ้า ซึ่งผ่านการโสกันต์แล้ว ทรงพระเสลี่ยงมาสรงน้ำยังตั่งไม้อุทุมพร ที่ตั้งในสระอโนดาต เชิงเขาไกรลาสเสด็จขึ้นบนเขาไกรลาสทางเกยด้านหนึ่ง พระราชบิดาจะแต่งฉลองพระองค์เป็นพระอิศวร เสด็จจากพระมณฑปใหญ่บนยอดเขาไกรลาส มารับพระกรขึ้นไปบนเขาไกรลาส รดน้ำ ประทานพร นำเสด็จลงมาส่งที่เกยอีกฝั่งหนึ่งจากนั้นเสด็จขึ้นพระยานมาศ แห่เวียนประทักษิณรอบเขา 7 รอบ แล้วเสด็จกลับพระราชวังทั้งพระราชพิธีอินทราภิเษก พระราชพิธีโสกันต์ มีการสร้างฉากภูเขาศักดิ์สิทธิ์แต่ทำกันเหมือนโรงละคร เป็นงานสถาปัตยกรรมเฉพาะกิจ เช่นเดียวกับเมรุมาศ จึงสร้างด้วยโครงไม้กับฟางหุ้มกระดาษ ระบายสีให้เห็นเป็นโขดเขา ประดับตกแต่งด้วยไม้กระถางผมตั้งใจคัดลอกเรื่องเขาไกรลาสมายืดยาว เพื่อจะให้นึกถึงบริเวณเหนือเนปาลต่อทิเบต ที่เจอมหาภัยภูเขาน้ำแข็ง ผู้คนตายและหายหลายร้อย ระทึกและสลดหดหู่กันไปทั้งโลกตอนนี้บริเวณเส้นทางที่คนท้องถิ่นเขามุ่งมั่นบากบั่นไปไหว้พระอิศวร ไปอาบน้ำศักดิ์สิทธิ์ ในสองทะเลสาบ...ก็แถวๆสระอโนดาต เชิงไกรลาสนั่นปะไร! เรื่องความเชื่อตามคัมภีร์โบราณ กับเรื่องจริงวันนี้ มันช่างสวนทางกันเสียเหลือเกิน.กิเลน ประลองเชิงคลิกอ่านคอลัมน์ “ชักธงรบ” เพิ่มเติม
