กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เตือนหลังพบแก๊งสแกมเมอร์ใช้ผลกระทบจากสงครามและความกลัวการขาดแคลน เป็นช่องทางทำมาหากินใหม่ เข้าไปเสนอทางออกในรูปแบบของโอกาสพิเศษ เช่น ขายน้ำมันราคาถูกกว่าตลาด เปิดพรีออเดอร์สินค้าลอตสุดท้าย หรือมีช่องทางพิเศษในการเข้าถึงสินค้าก่อนที่ราคาจะพุ่งสูงขึ้น หลังจากนั้นเหยื่อก็ถูกนำเข้าสู่กระบวนการเชือดกระทรวงดีอีประเมินสถานการณ์พบ สงครามไม่ได้สร้างผลกระทบเพียงในสนามรบ แต่แผ่ขยายออกไปในระดับจิตวิทยาของผู้คนทั่วโลก โดยเฉพาะในระบบเศรษฐกิจและพฤติกรรมการบริโภค และหนึ่งในกลไกที่ทรงพลังและถูกใช้บ่อยครั้งคือการฉวยโอกาสจากภาวะที่ทำให้เชื่อว่าสินค้ากำลังจะขาดแคลน หรือ Supply Shock Exploitationเมื่อเส้นเลือดใหญ่ของการขนส่งน้ำมันอย่างช่องแคบฮอร์มุซถูกปิดกั้น ทำให้ผู้คนนำไปสู่ความกังวลใจ ทั้งในราคาน้ำมัน ความ ขาดแคลนในสินค้าอุปโภคบริโภค นำไปสู่การฉกฉวยโอกาสที่จะเอาเปรียบผู้คนของเหล่าอาชญากร ไม่ต้องรอให้ของหมด มิจฉาชีพจะสร้างเงื่อนไขให้ผู้คน “รู้สึกว่ากำลังจะหมด” แล้วเสนอทางออกในจังหวะที่เหยื่อกำลังอ่อนแอที่สุด ในรูปแบบของ “โอกาสพิเศษ” เช่น การขายน้ำมันราคาถูกกว่าตลาด การเปิดพรี ออเดอร์สินค้าลอตสุดท้าย หรือการอ้างว่ามีช่องทาง พิเศษในการเข้าถึงสินค้าก่อนที่ราคาจะพุ่งสูงขึ้น เป็นการขาย “ความมั่นใจ” ว่าผู้ซื้อจะไม่ตกขบวนโดยมักสร้างความเร่งด่วน เช่น การจำกัดจำนวนสินค้า กำหนดเส้นตายในการตัดสินใจ บีบให้เหยื่อไม่ได้ตรวจสอบข้อมูลได้อย่างรอบคอบ เพราะในภาวะที่เกรงว่าของจะหมด ความสามารถในการคิดอย่างมีเหตุผลจะลดลงอย่างมาก นอกจากนั้น สแกมเมอร์ยังผูกเรื่องเล่าเข้ากับเรื่องจริง เช่น อ้างว่าการขนส่งสินค้าจะหยุดชะงัก หากเกิดความไม่มั่นคงในช่องแคบฮอร์มุซ หรือใช้คำว่า “ข้อมูลวงใน” สร้างภาพลวงในบริบทของประเทศไทย สิ่งนี้ยิ่งมีความน่ากังวล เนื่องจากคนไทยมีการใช้โซเชียลมีเดียในระดับสูง ชอบแชร์ข้อมูลอย่างรวดเร็วโดยไม่ได้ตรวจสอบแหล่งที่มา โดยเฉพาะเมื่อข่าวถูกถ่ายทอดในรูปแบบสวิงสวายกระตุ้นอารมณ์ เช่น การคาดการณ์ว่าราคาน้ำมันจะพุ่ง สินค้าจะขาดตลาด ความกลัวจะถูกขยายในวงกว้าง เป็นช่องให้มิจฉาชีพแทรกตัวเข้ามาโดยเฉพาะในอนาคต เมื่อเทคโนโลยีอย่างปัญญาประดิษฐ์ (AI) ถูกนำมาใช้ในการสร้างเนื้อหาที่สมจริง ไม่ว่าจะเป็นภาพสินค้าปลอม คลิปข่าวปลอม หรือแม้แต่เสียงปลอม การหลอกลวงจะไม่ใช่แค่การเสนอขายของที่ไม่มีอยู่จริง แต่จะเป็นการ “สร้างความจริงปลอม” ขึ้นมาทั้งระบบ เพื่อทำให้ผู้เสียหายเชื่อโดยไม่ตั้งคำถามสิ่งที่ควรตระหนักคือ Supply Shock Exploita tion ไม่ได้เป็นรูปแบบหนึ่งของการโกง แต่เป็นการใช้ประโยชน์จากธรรมชาติของมนุษย์ในยามวิกฤติในโลกที่ข่าวสารเคลื่อนที่เร็วกว่าความจริง การตั้งคำถามอาจเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังที่สุด เพราะบางครั้งสิ่งที่อันตรายที่สุดไม่ใช่การขาดแคลนของจริง แต่คือการ “เชื่อว่ามันกำลังจะขาด” โดยไม่มีหลักฐานรองรับเลย ก่อนจะเชื่อ ก่อนจะโอน ก่อนจะถูกลวง หมั่นเตือนตัวเองอยู่เสมอ.คลิกอ่านคอลัมน์ “บทความไซเบอร์เน็ต” เพิ่มเติม
