สภาพอากาศที่ร้อนจัด หรือที่เรียกว่า “Extreme Heat”...ร้อนทะลุเดือดเกือบ 40 องศา เซลเซียสในช่วงฤดูร้อน ถึงแม้ว่าจะไม่ได้ทำให้เกิดไฟไหม้โดยตรง แต่เป็นตัวการสำคัญที่สร้าง “สภาวะที่เอื้ออำนวย” ให้ไฟเกิดขึ้นได้ง่ายและลุกลามอย่างรวดเร็วยกตัวอย่างเช่น...เปลี่ยนต้นไม้ให้กลายเป็นเชื้อเพลิง (Fueling) ด้วยว่า “ความร้อนสูง” จะทำให้น้ำระเหยออกจากดินและพืชพรรณต่างๆอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ต้นไม้ พุ่มไม้ เศษใบไม้แห้งกรอบและกลายเป็น “เชื้อเพลิงชั้นดี (Kindling)” ที่พร้อมจะติดไฟเพียงแค่มีประกายไฟเล็กน้อยถัดมา...อากาศร้อนจะขยายช่วงเวลา “ฤดูไฟป่า”อุณหภูมิที่สูงขึ้นทั่วโลกทำให้อากาศร้อนเริ่มเร็วขึ้นและจบช้าลง ส่งผลให้ฤดูไฟป่ายาวนานขึ้น เช่น ในพื้นที่ตะวันตกของสหรัฐฯ พบว่าฤดูไฟป่ายาวนานขึ้นกว่าเดิมถึง 105 วัน เมื่อเทียบกับช่วงปี 1970นับรวมไปถึงการมีปัจจัยเสี่ยงไฟไหม้ในที่พักอาศัย เพราะว่าอากาศที่ร้อนจัดยังจะเพิ่มความเสี่ยงไฟไหม้ในอาคารบ้านเรือนได้ด้วย เช่น อุปกรณ์ไฟฟ้าทำงานหนัก เช่น แอร์หรือพัดลมที่เปิดต่อเนื่องนานๆ อาจเกิดการลัดวงจรหรือมอเตอร์ร้อนจัดจนเกิดไฟไหม้ได้แบตเตอรี่ลิเธียม หรือ อุปกรณ์ที่มีแบตเตอรี่ เช่น โทรศัพท์ หรือสกูตเตอร์ไฟฟ้า หากวางตากแดดจัดอาจเกิดการบวมหรือระเบิดจนเป็นสาเหตุของเพลิงไหม้ หรือ...แม้กระทั่งการที่แสงแดดรวมจุด เช่น แสงแดดที่ส่องผ่านกระจกใส แจกันแก้ว หรือกระจกเงา อาจเกิดการหักเหและรวมแสงจนเกิดความร้อนสูงจนจุดไฟบนวัสดุใกล้เคียงได้นอกจากนี้แล้วจะเห็นว่าสภาพอากาศที่ร้อนจัดยังส่งผลกระทบโดยตรงต่อความเสี่ยงในการเกิดเพลิงไหม้ใน “โรงงานอุตสาหกรรม” ในหลายมิติด้วยว่า...การลดจุดวาบไฟ ขณะที่อุณหภูมิแวดล้อมที่สูงขึ้นทำให้อุณหภูมิของวัสดุเข้าใกล้จุดวาบไฟมากขึ้นเพียงแค่เกิดประกายไฟเล็กน้อยจากไฟฟ้าลัดวงจรก็สามารถจุดติดไฟได้ง่ายกว่าปกติสอง...การระเหยของสารไวไฟ ความร้อนสูงเร่งให้สารตัวทำละลายหรือสารเคมีเหลวระเหยกลายเป็นไอไวไฟที่สะสมอยู่ในอากาศ หากระบบระบายอากาศไม่ดีเพียงพอก็อาจจะเกิดสภาพแวดล้อมที่พร้อมระเบิดหรือติด ไฟได้ทันทีสาม...ความเหนื่อยล้าและการตัดสินใจของพนักงานที่ทำงานในสภาวะ Heat Stress...ภาวะที่ร่างกายได้รับความร้อนสะสมมากเกินไปจนไม่สามารถระบายออกได้ทัน มักมีสมาธิลดลง ตัดสินใจผิดพลาด หรือละเลยขั้นตอนความปลอดภัย เช่น การทำ Hot Work“Hot Work”...คือกิจกรรมที่ก่อให้เกิดความร้อนสูง เปลวไฟ หรือประกายไฟ ซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดอัคคีภัยและการระเบิดซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดอัคคีภัยได้ สี่...สภาวะอากาศร้อนจัด ส่งผลกระทบโดยตรงและรุนแรงต่อการเกิดไฟไหม้ในบ่อขยะ (Landfill) ผ่านกลไกทางเคมีและชีวภาพ อาจเกิดการจุดติดไฟด้วยตนเอง ซึ่งเกิดจากการสะสมความร้อน อากาศที่ร้อนจัดจะไปซ้ำเติมความร้อนที่เกิดจากกระบวนการย่อยสลายสารอินทรีย์ตามธรรมชาติ“อุณหภูมิที่สูงขึ้นช่วยเร่งการย่อยสลายขยะ ทำให้มีการปล่อยก๊าซมีเทนซึ่งติดไฟง่ายออกมามากขึ้น หากก๊าซเหล่านี้รั่วไหลผ่านรอยแยกของหน้าดินที่แห้งแตกระแหงเนื่องจากความร้อน ก็จะเพิ่มโอกาสเกิดการระเบิดหรือไฟไหม้เมื่อเจอประกายไฟ”และ...อากาศร้อนทำให้ความชื้นลดลง โดยอากาศร้อนทำให้น้ำระเหยจนขยะแห้ง โดยเฉพาะกระดาษ...พลาสติก ซึ่งเป็นเชื้อเพลิงชั้นดีเมื่อขยะมีความชื้นต่ำกว่า 6% และมีอุณหภูมิพื้นผิวสูงถึง 78 °C จะมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดการคุ และลุกไหม้ได้ง่ายและ...การทำปฏิกิริยาของขยะเคมี สารอันตรายภายใต้ความร้อนสูง วัสดุบางประเภท เช่น แบตเตอรี่ลิเธียมไอออน ถังแก๊สกระป๋อง ปุ๋ย หรือสารเคมีเหลว สามารถเกิดปฏิกิริยาทางเคมีจนลุกไหม้หรือระเบิดได้เองย้อนไปกรณีเหตุคลังอาวุธระเบิดเมื่อไม่นานมานี้ เกิดขึ้นได้หากมีความร้อนสะสม...อะไรคือสาเหตุหลัก อาจารย์สนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อม ให้ความรู้เอาไว้ว่า การระเบิดของคลังอาวุธจากความร้อนสะสมในสภาวะแวดล้อมเป็นปรากฏการณ์ที่อาจเกิดขึ้นได้โดยเฉพาะในภูมิภาคที่มีอากาศร้อนจัด ซึ่งนำไปสู่การเสื่อมสภาพของสารเคมีจนเกิดปฏิกิริยาที่ควบคุมไม่ได้...สาเหตุหลักของการระเบิดจากความร้อนสะสมในอาคารที่มีการระบายอากาศไม่ดี...การเสื่อมสภาพของสารเคมี กรณีที่วัตถุระเบิดถูกเก็บในที่มีอุณหภูมิสูงต่อเนื่องสารเคมีภายใน โดยเฉพาะอาวุธที่ใกล้หมดอายุจะเริ่มสลายตัวและกลายเป็นสารที่ไม่เสถียรมากขึ้น เกิดระเบิดไฟไหม้ได้...โดยปฏิกิริยาคายความร้อนเป็นกระบวนการสลายตัวของวัตถุระเบิด มักจะคายความร้อนออกมาหากความร้อนภายในอาคารไม่สามารถระบายออกสู่บรรยากาศได้เพียงพอจะเกิดสภาวะปฏิกิริยา Self-heating...ที่ทำให้มีอุณหภูมิสูงขึ้นเรื่อยๆจนถึงจุดที่ “ระเบิด” ได้“การขยายตัวทางความร้อน กรณีอากาศร้อนจัดทำให้สารเคมีและก๊าซภายในลูกกระสุนหรือระเบิดขยายตัวจนสร้างแรงดันมหาศาลเกินกว่าที่โครงสร้างของอาวุธจะรับได้ กรณีศึกษาที่แบกแดด (อิรัก : 2020) คลังแสงตำรวจระเบิดขึ้นเนื่องจากอุณหภูมิฤดูร้อนที่สูงเกิน 45 องศาเซลเซียส ร่วมกับการจัดเก็บที่ไม่ได้มาตรฐาน”“ภาวะโลกร้อน” ทำให้เกิด “คลื่นความร้อน” รุนแรงขึ้น กำลังกลายเป็นปัจจัยเสี่ยงหลักที่ทำให้คลังอาวุธทั่วโลกเสี่ยงเกิดการระเบิดได้ ขณะที่ภัยใกล้ตัวก็ทำให้มนุษย์ได้รับผลกระทบได้ในทันที.คลิกอ่านคอลัมน์ “สกู๊ปหน้า 1” เพิ่มเติม
