ไทยผลิตกุ้งเลี้ยงได้ปีละประมาณ 400,000 ตัน ขึ้นแท่นส่งออกมากที่สุดในโลกมายาวนาน คิดเป็นมูลค่าประมาณ 1 แสนล้านบาท ถือเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าการส่งออกสูงสุดของประเทศ แต่อุปสรรคสำคัญของอุตสาหกรรมกุ้งที่สร้างผลกระทบมาอย่างต่อเนื่อง นั่นก็คือการระบาดของโรคต่างๆในกุ้ง สร้างความสูญเสียมากถึง 60%...โดยมีเชื้อไวรัสเป็นสาเหตุหลัก อันนำมาสู่โรคต่างๆมากมาย โดยเฉพาะโรคตัวแดงดวงขาวกว่า 10 ปี ที่สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) ได้ศึกษาเรื่องดังกล่าว จนวันนี้ได้ค้นพบองค์ความรู้ใหม่ เกี่ยวกับกลไกของระบบการป้องกันตัวของกุ้งจากการติดเชื้อไวรัส “จากการศึกษามากว่า 10 ปี เราพบว่าเมื่อกุ้งติดเชื้อไวรัส กุ้งจะสร้างโมเลกุลชนิดหนึ่งขึ้นมา เรียกว่า circular viral copies DNA หรือ cvcDNA เสมือนเป็นการเลียนแบบสารพันธุกรรมของไวรัส โดยกุ้งจะสร้างรูปแบบของ cvcDNAs ที่หลากหลาย และหากแยกเอา cvcDNAs จากกุ้งติดเชื้อออกมา แล้วฉีดเข้าไปในกุ้งปกติ โมเลกุลของ cvcDNAs ที่ฉีดเข้าไป จะทำหน้าที่เหมือนวัคซีนที่ป้องกันไม่ให้ไวรัสเพิ่มจำนวน ผลงานวิจัยนี้ก่อให้เกิดแนวคิดใหม่ ผลิตโมเลกุล cvcDNAs ในหลอดทดลอง แล้วนำมาผสมอาหารกุ้ง เพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสของกุ้งในบ่อเลี้ยง”ดร.ศุภรัตน์ แตงชัยภูมิ หัวหน้าโครงการวิจัย สังกัดกลุ่มวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพสัตว์น้ำแบบบูรณาการและทีมวิจัยจากหน่วยวิจัยเพื่อความเป็นเลิศเทคโนโลยีชีวภาพกุ้ง ภายใต้การให้คำปรึกษาของ ศ.ดร.ทิมโมที เฟลเกล ที่ปรึกษาอาวุโสของ สวทช. บอกถึงที่มาของเทคโนโลยีใหม่ป้องกันไวรัสในกุ้ง ที่ได้รับทุนวิจัยจากไบโอเทค สวทช. และบริษัท Guang dong HAID Group Co., Ltd. (China)...ผลพวงจากการค้นพบกุ้งสามารถสร้าง โมเลกุล cvcDNAs ต่อเชื้อไวรัส อันมาสู่การนำมาใช้ป้องกันเชื้อไวรัสในกุ้ง ยังค้นพบองค์ความรู้ใหม่ที่ยังไม่เคยมีผลการศึกษามาก่อน นั่นคือ...โมเลกุล cvc DNAs ที่กุ้งสร้างขึ้น ทำให้ทราบข้อมูลสารพันธุกรรมของไวรัสที่แทรกอยู่ในจีโนมของกุ้ง เรียกว่า endogenous viral elements (EVEs) โดยผลการวิเคราะห์จีโนมที่สมบูรณ์ของกุ้งทะเล ทั้งกุ้งกุลาดำ และกุ้งขาว โดยนักวิจัยต่างประเทศและในประเทศ พบมีข้อมูล EVEs หลายชนิดแทรกอยู่ในจีโนมของกุ้งทะเลจำนวนมาก คาดว่าน่าจะเป็นกลไกการจดจำไวรัสของกุ้งที่สำคัญ EVEs เหล่านี้สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมจากพ่อแม่สู่ลูกได้ ทำให้ทีมวิจัยตั้งสมมติฐานในการทำงานวิจัยเพิ่มเติม ถึงความเป็นไปได้ในการพัฒนาสายพันธุ์กุ้งที่มี EVEs ที่สามารถสร้าง cvcDNA เพื่อให้ได้กุ้งสายพันธุ์ที่ได้มีความทนต่อเชื้อไวรัส และไวรัสไม่สามารถเพิ่มจำนวนในสายพันธุ์กุ้งชนิดนี้ได้ “ความยากของงานวิจัยนี้คือการวิเคราะห์หา EVEs ต่อเชื้อไวรัสตัวแดงดวงขาวที่มีอยู่หลายชนิด และหลายรูปแบบในจีโนมของกุ้ง ว่า EVEs ชนิดใดเป็น EVEs ที่เป็นต้นแบบที่เหมาะสม เพื่อนำมาสร้างลูกพันธุ์ที่ได้รับการถ่ายทอด EVEs ที่สามารถทนต่อการติดเชื้อไวรัสได้ ซึ่งเป็นไปได้ว่าอาจฉีด EVEs เข้าไปในรังไข่ของแม่กุ้ง และตรวจหาลูกพันธุ์ที่ได้รับการถ่ายทอด EVEs เข้าไป”การค้นพบองค์ความรู้นี้นอกจากเป็นประโยชน์อย่างมากในการพัฒนาสายพันธุ์กุ้งทะเลทนการติดเชื้อไวรัสแล้ว ยังสามารถประยุกต์ใช้ในการสร้างสายพันธุ์ที่ทนต่อการติดเชื้อไวรัสในสัตว์เศรษฐกิจกลุ่มหนอนไหมและผึ้ง ที่อยู่ในกลุ่ม arthropod เหมือนกุ้งอีกด้วย. กรวัฒน์ วีนิล
