(ภาพ) พระสงฆ์และชาวนาร่วมประกอบพิธีทางศาสนาในแปลงนาพุทธภูมิ ก่อนจะเริ่มเก็บเกี่ยวนำมาประกอบพิธีกวนข้าวมธุปายาส.พิธีกวน “ข้าวมธุปายาส” หรือ “ข้าวยาโค” ของชาว จ.นครศรีธรรมราช มีการจัดสืบทอดกันมาช้านานตั้งแต่โบราณกาล มีความเกี่ยวข้องกับทางพุทธศาสนา โดยจะจัดขึ้นในงานประเพณี “มาฆบูชา แห่ผ้าขึ้นธาตุ” ของทุกปีก่อนจะถึงงานวันสำคัญ ชาวบ้านจะต้องเตรียมงานล่วงหน้าหลายเดือน มีการปลูกข้าวเพื่อนำน้ำนมข้าวไปใช้ในการประกอบพิธีกวนข้าวมธุปายาส...เมื่อวันก่อนที่แปลงนา พุทธภูมิ ริมถนนพุทธภูมิ ต.มะม่วงสองต้น อ.เมืองนครศรีธรรมราช รศ.ดร.รงค์ บุญสวยขวัญ ส.ส.พรรคพลังประชารัฐ เขต 1 จ.นครศรีธรรมราช รองประธานกรรมาธิการศาสนา ศิลปวัฒนธรรม สภาผู้แทนราษฎร พร้อมด้วยทีมงานได้ร่วมกันไถคราดพื้นนาข้าวพุทธภูมิพร้อมปักดำ พันธุ์ข้าวสังข์หยดเป็นแปลงนาข้าวที่ ชาวบ้าน ต.มะม่วงสองต้น ถวายให้กับ วัดพระนคร ต.ในเมือง อ.เมืองนครศรีธรรมราช ใช้ในการทำนาข้าวเพื่อนำน้ำนมข้าวไปใช้ในการประกอบ พิธีกวนข้าวมธุปายาส ในงานประเพณี “มาฆบูชาแห่ผ้าขึ้นธาตุ” ประจำปี 2563 ในช่วงวันเพ็ญเดือน 3 ชาวนครศรีธรรมราชและชาวพุทธทั่วประเทศ ร่วมกันแห่ผ้าพระบฏขึ้นห่มองค์พระบรมธาตุเจดีย์ วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร สิ่งศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองของชาวนครศรีฯ ในประเพณี “มาฆบูชา แห่ผ้าขึ้นธาตุ” ซึ่งจัดขึ้นเป็นประจำทุกปี.รศ.ดร.รงค์ บุญสวยขวัญ กล่าวว่า จังหวัดนครศรีธรรมราชเป็นศูนย์กลางพุทธศาสนามาแต่ครั้งโบราณ ในแต่ละปีจึงมีการจัดงานประเพณีที่เกี่ยวข้องกับเทศกาลหรือวันสำคัญทางพุทธศาสนาอย่างต่อเนื่อง เช่น ประเพณีให้ทานช่วงเทศกาลปีใหม่, มาฆบูชาแห่ผ้าขึ้นธาตุ, วันวิสาขบูชาโลก, เทศกาลเข้าพรรษา เทศกาลบุญสารทเดือนสิบ และเทศกาลชักพระออกพรรษา เป็นต้นโดยเฉพาะประเพณี “มาฆบูชาแห่ผ้าขึ้นธาตุ” เป็นประเพณีเก่าแก่คู่ จังหวัดนครศรีธรรมราช มายาวนานเกือบ 800 ปี เริ่มจัดครั้งแรกในปี พ.ศ.1773 หรือ 790 ปีมาแล้ว ในแต่ละปีจะมีคลื่นมหาชนชาวพุทธทั่วโลกนับแสนคนเดินทางมาร่วม พิธีแห่ผ้าขึ้นธาตุ และกราบนมัสการ พระบรมธาตุเจดีย์ ที่อยู่ระหว่างการพิจารณาของ ยูเนสโก เพื่อประกาศรับรองเป็น “มรดกโลก” ทางวัฒนธรรม ในราวกลางปี 2563 พระสงฆ์ร่วมประกอบพิธีทางศาสนาก่อนจะเก็บเกี่ยวข้าวในแปลงนาพุทธภูมิ เพื่อนำน้ำนมข้าวไปประกอบพิธีกวนข้าวมธุปายาส.ในการจัดงานประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุแต่ละปีจะมีกิจกรรมอื่นๆ ร่วมด้วยหลายกิจกรรมโดยเฉพาะ “พิธีกวนข้าวมธุปายาส” หรือ “ข้าวยาโค” หรือ “ข้าวทิพย์” เป็นพิธีการหนึ่งที่สำคัญในงานประเพณี “มาฆบูชา แห่ผ้าขึ้นธาตุ” ของจังหวัดนครศรีธรรมราช รศ.ดร.รงค์ บุญสวยขวัญ ปักดำต้นกล้าพันธุ์ข้าวสังข์หยด ในแปลงนาพุทธภูมิ.ปฏิบัติต่อเนื่องกันมาเป็นประจำทุกปี เพื่อสืบสานประเพณีอันดีงามของท้องถิ่นและเพื่อความเป็นสิริมงคล อีกทั้งเป็นการร่วมแรงพลังศรัทธา และแสดงออกถึงความสามัคคีของหมู่คณะ โดยมีการนำเครื่องปรุงนานาชนิดที่มีอยู่ในท้องถิ่นอย่างน้อย 25 ชนิด เช่น น้ำนมข้าว ผลไม้ชนิดต่างๆ พืชสมุนไพร น้ำผึ้ง น้ำตาลทราย กะทิ เผือก มัน เป็นต้น มาบดผสมคลุกเคล้าให้เข้ากัน ข้าวในแปลงนาพุทธภูมิที่งอกงาม ก่อนจะเริ่มพิธีทางศาสนา และเก็บเกี่ยวนำมาประกอบพิธี.จากนั้นนำไปใส่ในกระทะใบบัวที่วางอยู่บนเตาไฟซึ่งใช้ไม้ฟืนเป็นเชื้อเพลิง ที่สำคัญผู้กวนหลักของแต่ละกระทะจะต้องเป็นสาวบริสุทธิ์ หรือ “สาวพรหมจรรย์” ที่ผ่านพิธีตามความเชื่อและแต่งชุดขาวถือศีลกินเจ มาแล้ว 7 วัน หลังจาก “สาวพรหมจรรย์” ผู้กวนหลักกวนข้าวมธุปายาสไปได้สักระยะหนึ่ง คนอื่นๆ สามารถเข้าไปช่วยกันผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันกวนต้องใช้เวลานาน 8-10 ชั่วโมงระหว่างการกวนข้าวมธุปายาสพระสงฆ์จะสวดชัยมงคลคาถา โดยขึงด้ายมงคลไปยังไม้พายที่ใช้กวนข้าวมธุปายาสทุกกระทะ ทำให้ข้าวมธุปายาสที่ปรุงเสร็จเป็นอาหารวิเศษ เป็นสิริมงคลแก่ผู้ที่ได้รับประทานยิ่งนัก จากนั้นนำส่วนหนึ่งไปถวายพระสงฆ์ อีกส่วนแจกจ่ายให้กับบุคคลทั่วไป รศ.ดร.รงค์ บุญสวยขวัญ โชว์ข้าวที่เก็บเกี่ยวในแปลงนาพุทธภูมิด้วยตนเอง.ตามพุทธประวัติ ข้าวมธุปายาส เป็น ข้าวทิพย์ ที่ นางสุชาดา บุตรีกฏุมพี มหาเศรษฐีแห่งบ้านเสนานิคม ณ ตำบลอุรุเวลา ประเทศอินเดีย ในสมัยพุทธกาล จัดปรุงขึ้นแล้วนำไปถวายพระมหาบุรุษก่อนที่จะตรัสรู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า หลังจากพระองค์ได้เสวยข้าวมธุปายาสของ นางสุชาดา แล้ว ก็ได้ทรงบรรลุอภิสัมโพธิญาณในย่ำรุ่งของคืนนั้นเองชาวบ้านจึงเชื่อว่า ข้าวมธุปายาส เป็นอาหารทิพย์ช่วยให้สมองดี เกิดปัญญาแก่ผู้บริโภค ทำให้ผิวพรรณผ่องใส อายุยืนยาว เป็นโอสถขนานเอก บันดาลความสำเร็จให้แก่ผู้บริโภคด้วย ในพุทธประวัติเรียกว่า “ข้าวมธุปายาส” แต่ ชาวนครศรีธรรมราช เรียกว่า ข้าวยาโค, ข้าวยาคู หรือข้าวทิพย์ ชาวบ้านช่วยกันกวนข้าวมธุปายาส เสร็จแล้วนำไปถวายพระและอีกส่วนหนึ่งแจกจ่ายให้กับประชาชน เพื่อรับประทานเป็นสิริมงคล.รศ.ดร.รงค์ ยังกล่าวอีกว่า ส่วนผสมสำคัญที่สุดของข้าวมธุปายาส คือ น้ำนมข้าว การกวนข้าวมธุปายาสของจังหวัดนครศรีธรรมราช จะใช้น้ำนมข้าวจากแปลงนาพุทธภูมิที่เราได้ปลูกเป็นหลัก โดยหลังจากนี้คณะสงฆ์ หัวหน้าส่วนราชการ พ่อค้า และประชาชน จะกำหนดวันเพื่อมาร่วมกันปักดำข้าวในแปลงนาพุทธภูมิให้เต็มพื้นที่ทั้งแปลงเมื่อข้าวใน แปลงนาพุทธภูมิ เจริญเติบโต ถึงช่วงวันเพ็ญเดือน 3 ตามจันทรคติ หรือวันมาฆบูชา ตรงกับวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2563 เมล็ดข้าวในแปลงนาจะอยู่ในช่วงเป็นน้ำนมข้าวพอดี สามารถเก็บเกี่ยวนำมาคั้นเอาน้ำนมข้าวไปใช้เป็นส่วนผสมสำคัญในพิธีกวนข้าวมธุปายาส เพื่อนำไปใช้ในช่วงประเพณี “วันมาฆบูชาแห่ผ้าขึ้นธาตุ” พอดีสำหรับวันเพ็ญเดือน 3 หรือ “วันมาฆบูชา” ในปี 2563 หากนับตามจันทรคติ จะตรงกับวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2563 ซึ่งชาวนครศรีธรรมราชจะประกอบพิธีดังกล่าวขึ้น เป็นพิธีที่มีความสำคัญสำหรับชาวพุทธทั่วโลก.สิวะ พันธภาค
