"พระพุทธรูปปางสมาธิ” เว็บไซต์พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ราชบุรี บันทึกรายละเอียดพบจากโบราณสถานพุหางนาคหมายเลข 2 ตำบลอู่ทอง อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี จัดแสดง ณ ห้องอู่ทองศรีทวารวดี พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ อู่ทองพระพุทธรูปปางสมาธิสำริด พระรัศมีเป็นลูกแก้ว อุษณีษะเป็นกะเปาะสูง เม็ดพระศกใหญ่ พระกรรณยาว พระเนตรเหลือบต่ำ พระนาสิกโด่ง พระโอษฐ์หนา พระศอเป็นปล้อง ครองจีวรเรียบห่มเฉียงเปิดพระอังสาขวา จีวรบางแนบพระวรกาย ชายสังฆาฏิซ้อนบนพระอังสาซ้ายปลายเป็นเขี้ยวตะขาบ เห็นขอบสบงเป็นเส้นโค้งบริเวณบั้นพระองค์ พระหัตถ์ซ้ายวางทับ พระหัตถ์ขวาประสานกันบนพระเพลาในท่าสมาธินั่งขัดสมาธิราบ โดยพระชงฆ์ขวาทับพระชงฆ์ซ้าย เห็นฝ่าพระบาทขวา ปรากฏชายผ้าพับซ้อนด้านหน้าพระเพลาใต้ข้อพระบาทขวาพระพุทธรูปปางสมาธิองค์นี้ มีรูปแบบของชายสังฆาฏิที่ซ้อนบนพระอังสาซ้าย และชายผ้าพับซ้อนด้านหน้าพระเพลา คล้ายคลึงกันกับที่ปรากฏบนพระพิมพ์ดินเผาปางสมาธิ ซึ่งขุดพบจากโบราณสถานพุหางนาคหมายเลข 2 แห่งนี้ และโบราณสถานแห่งอื่นๆ ในเมืองโบราณอู่ทองได้แก่ โบราณสถานหมายเลข 5 และโบราณสถานบ้านศรีสรรเพชญ์ 3 ทั้งนี้ ลักษณะชายผ้าที่ห้อยลงมาด้านหน้าพระเพลาอาจคลี่คลายมาจากชายผ้าของพระพุทธรูปนั่งขัดสมาธิเพชร ศิลปะอินเดียแบบปาละ (ราวพุทธศตวรรษที่ 14-17 หรือประมาณ 900-1,200 ปีมาแล้ว) โดยถือเป็นรูปแบบเฉพาะที่นิยมและปรากฏในพระพุทธรูปปางสมาธิ ซึ่งพบเป็นจำนวนมากในพื้นที่เมืองโบราณอู่ทอง นอกจากพระพุทธรูปปางสมาธิองค์นี้ยังพบร่วมกับโบราณวัตถุอื่นๆ ได้แก่ ภาชนะดินเผา แผ่นตะกั่วรูปพระโพธิสัตว์ แผ่นตะกั่วรูปสตรี พระพิมพ์ดินเผาปิดทองคำเปลว และพระพิมพ์ดินเผามีจารึกระบุนามผู้สร้าง ซึ่งสามารถกำหนดอายุจากจารึกและรูปแบบศิลปกรรมได้ว่ามีอายุราวหนึ่งพันกว่าปีล่วงมาแล้วดังนั้น...พระพุทธรูปปางสมาธิองค์นี้จึงควรกำหนดอายุในช่วงระยะเวลาเดียวกัน ซึ่งสอดคล้องกับรูปแบบศิลปกรรมที่ได้รับอิทธิพลจากศิลปะอินเดียแบบปาละดังที่กล่าวถึงข้างต้น พระประจำวันเกิด 8 องค์ 8 ปางถือเป็นความเชื่อที่หยั่งรากลึกในพุทธศาสนาไทย ผสานกับโหราศาสตร์และคติความเชื่อแบบพราหมณ์ โดยเชื่อว่าแต่ละวันมีพลังเฉพาะที่ส่งผลต่อชะตาชีวิตของผู้ที่เกิดวันนั้นๆ...วันอาทิตย์ พระพุทธรูปปางถวายเนตร พระพุทธเจ้า ประทับยืนหัตถ์ทั้งสองวางทับกันอยู่ข้างหน้าสื่อถึงพระองค์เสด็จขึ้นไปยังสวรรค์ชั้นดาวดึงส์เพื่อเทศนาแด่มารดา...พุทธคุณเสริมอำนาจ บารมี ความมั่นใจ ป้องกันศัตรู วันจันทร์ พระพุทธรูปปางห้ามญาติ พระพุทธเจ้าประทับยืน ยกพระหัตถ์ทั้งสองขึ้นระดับอก ห้ามญาติไม่ให้ทะเลาะกันเรื่องน้ำในแม่น้ำโรหิณี พุทธคุณเมตตา สงบสุข ขจัดความขัดแย้ง...วันอังคาร พระพุทธรูป ปางไสยาสน์ พระพุทธเจ้าทรงเอนพระวรกายนอนตะแคงขวา แสดงการดับขันธปรินิพพานพุทธคุณปัดเป่าเคราะห์ เสริมสุขภาพ ความร่มเย็นวันพุธ (กลางวัน) พระพุทธรูปปางอุ้มบาตร พระพุทธเจ้าประทับยืน ถือบาตรทั้งสองมือ เสด็จโปรดชาวเมืองราชคฤห์ พุทธคุณโชคลาภ การค้าขาย การเจรจาวันพุธ (กลางคืน) พระพุทธรูปปางป่าเลไลย์ พระพุทธเจ้าประทับนั่ง มีช้างกับลิงถวายของ พระองค์เสด็จหลีกหนีความวุ่นวายของหมู่สงฆ์พุทธคุณความสงบ สันโดษ มั่นคงในธรรมวันพฤหัสบดี พระพุทธรูปปางสมาธิ พระพุทธเจ้าประทับนั่งขัดสมาธิ เป็นอิริยาบถขณะตรัสรู้ใต้ต้นโพธิ์ พุทธคุณปัญญา สติ สมาธิ ความมั่นคงทางจิตใจวันศุกร์ พระพุทธรูปปางรำพึง พระพุทธเจ้าประทับยืน พระหัตถ์ขวาแตะพระอุระ ทรงพิจารณาพระธรรมหลังตรัสรู้ พุทธคุณเสน่ห์ เมตตา ความอ่อนโยนวันเสาร์ พระพุทธรูปปางนาคปรก พระพุทธเจ้าประทับนั่งขัดสมาธิ มีพญานาคแผ่พังพานป้องกันฝน แสดงถึงพระองค์ทรงถูกพายุฝนขณะปฏิบัติธรรม พุทธคุณป้องกันภัย แคล้วคลาด ความมั่นคง พระพุทธรูปปางสมาธิ คือสัญลักษณ์แห่งการตรัสรู้ ความสงบนิ่ง และความมั่นคงทางจิตใจ โดยมีเรื่องเล่าและอานิสงส์ความเชื่อในการบูชาเพื่อเสริมสร้างปัญญา...สมาธิ “อิริยาบถตรัสรู้”...เป็นปางที่จำลองเหตุการณ์ขณะที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงประทับนั่งขัดสมาธิใต้ต้นพระศรีมหาโพธิ์ ในคืนวันเพ็ญเดือน 6หนึ่งในเรื่องเล่าระบุว่า พระองค์ทรงตั้งสัตยาธิษฐานว่าจะไม่ยอมลุกขึ้นจากที่นั่ง หากยังไม่บรรลุสัมมาสัมโพธิญาณ โดยมีสัญลักษณ์ทางศิลปะ...พระหัตถ์ทั้งสองข้างวางซ้อนกันบนพระเพลา (ตัก) โดยหัตถ์ขวาทับหัตถ์ซ้าย แสดงถึงความนิ่งสงบและการรวบรวมพลังจิตศรัทธา...ความเชื่อและพุทธคุณ พุ่งเป้าไปที่ “ความสงบ การมีสติ”...เชื่อว่าการบูชาจะช่วยให้จิตใจสงบ คิดวิเคราะห์สิ่งต่างๆด้วยความรอบคอบ มีสติรู้ตัว และไม่หลงทาง เสริมดวงวันเกิดด้วยว่าเป็นพระพุทธรูปประจำวันเกิดสำหรับผู้ที่เกิดในวันพฤหัสบดีอานิสงส์ตามความเชื่อ...การบูชาหรือสร้างพระพุทธรูปปางนี้ช่วยให้จิตใจตั้งมั่น เป็นสิริมงคล เสริมสติปัญญาและเกื้อหนุนชีวิตให้ผ่านพ้นอุปสรรค ในการตั้งบูชาภายในบ้านควรจัดวางบนหิ้งพระที่สะอาดและอยู่ในระดับที่สูงกว่าศีรษะ (สูงจากพื้นอย่างน้อย 2 เมตรขึ้นไป) เพื่อแสดงความเคารพอย่างสูงสุด“ศรัทธา”...นำมาซึ่งปาฏิหาริย์? เชื่อไม่เชื่อโปรดอย่าได้...“ลบหลู่”. รัก–ยมคลิกอ่านคอลัมน์ “เหนือฟ้าใต้บาดาล” เพิ่มเติม
