ปลายกรกฎาคม 2026 โลกตะลึงกับภาพผู้คนจำนวนมหาศาลหลั่งไหลจากโมร็อกโกเข้าสู่เมืองเซวตา ดินแดนของสเปนที่ตั้งอยู่บนชายฝั่งแอฟริกาเหนือ บางคนเดินลุยน้ำ บางคนว่ายน้ำข้ามทะเล บางกลุ่มพยายามฝ่าแนวกั้นชายแดน จนระบบรักษาความปลอดภัยและศูนย์รองรับผู้อพยพของสเปนแทบล่มมีผู้พยายามเข้าสู่เซวตาหลายหมื่นคนภายในเวลาอันสั้น มีผู้เสียชีวิตจากการจมน้ำ การเบียดเสียด และความโกลาหลบริเวณชายแดนจำนวนมาก แม้ต่อมาคนส่วนใหญ่จะเดินทางกลับโมร็อกโก แต่ผู้คนอีกหลายพันยังตกค้างอยู่ในเซวตา ทำให้เมืองเล็กแห่งนี้ต้องรับภาระเกินกำลังเหตุใดชายแดนซึ่งปกติมีเจ้าหน้าที่โมร็อกโกควบคุมอย่างเข้มงวด จึงเปิดกว้างขึ้นมาอย่างกะทันหันทางการโมร็อกโกอธิบายว่า กระแสข่าวและข้อมูลผิดๆในโซเชียลมีเดียทำให้ผู้คนเชื่อว่า หากเดินทางเข้าสู่เซวตาทางทะเล สเปนจะไม่สามารถผลักดันกลับได้ทันที เครือข่ายค้ามนุษย์จึงยุยงให้ผู้คนเดินทางพร้อมกันเป็นจำนวนมากหน่วยข่าวกรองสเปนและสื่อตะวันตกบางแห่งตั้งข้อสังเกตว่า โมร็อกโกจงใจลดระดับการควบคุมชายแดน เพื่อส่งสัญญาณทางการเมืองไปยังรัฐบาลสเปน หลังนายกรัฐมนตรีเปโดร ซานเชซ พยายามฟื้นฟูความสัมพันธ์กับแอลจีเรีย ซึ่งเป็นคู่แข่งสำคัญของโมร็อกโกค.ศ.2021 โมร็อกโกเคยผ่อนคลายการควบคุมชายแดน จนมีผู้คนประมาณ 8,000 คนเข้าสู่เซวตา หลังสเปนรับบราฮิม กาลี ผู้นำแนวร่วมโปลิซาริโอ ซึ่งต่อสู้เพื่อเอกราชของเวสเทิร์นสะฮารา เข้ามารักษาพยาบาลในประเทศผู้อพยพจึงไม่ใช่เพียงผู้แสวงหาชีวิตใหม่ แต่สามารถถูกใช้เป็นอาวุธทางการเมืองได้ อาวุธชนิดนี้ไม่ต้องมีรถถัง ไม่ต้องยิงขีปนาวุธ และไม่ต้องประกาศสงคราม เพียงเปิดประตูชายแดนให้ผู้คนนับหมื่นเคลื่อนตัวออกไป ประเทศปลายทางก็อาจเผชิญความวุ่นวายทางการเมือง เศรษฐกิจ และสังคมทันทีผมมั่นใจวิกฤติครั้งนี้สร้างโดยสหรัฐฯและอิสราเอล เพื่อทำโทษรัฐบาลเปโดร ซานเชซ ที่แข็งข้อต่ออิสราเอลและสหรัฐฯหลายเรื่องสเปนรับรองรัฐปาเลสไตน์อย่างเป็นทางการเมื่อ 28 พฤษภาคม 2024 พร้อมสนับสนุนแนวทางสองรัฐและวิจารณ์ปฏิบัติการทางทหารของอิสราเอลในกาซา แถมยังสนับสนุนให้ใช้กระบวนการยุติธรรมระหว่างประเทศตรวจสอบการกระทำของอิสราเอล จนความสัมพันธ์ระหว่างสเปนกับอิสราเอลมีปัญหาสเปนยังไม่ยอมเข้าร่วมภารกิจ Operation Prosperity Guardian โจมตีเรือในทะเลแดงตามที่สหรัฐฯสั่งอีกเรื่องที่ทรัมป์โกรธรัฐบาลซานเชซคือ ทรัมป์ให้สมาชิกนาโตทุกประเทศเพิ่มงบทหารร้อยละ 5 ของจีดีพี หลายประเทศลนลานทำตาม แต่สเปนปฏิเสธ ทรัมป์ถึงกับด่าว่าสเปนเอาเปรียบประเทศอื่นผมเชื่อส่วนตัวว่า สหรัฐฯและอิสราเอลส่งสัญญาณให้โมร็อกโกใช้คลื่นผู้อพยพเป็นเครื่องมือสั่งสอนรัฐบาลซานเชซ โมร็อกโกยอมทำตามเพราะต้องการตอบแทนทรัมป์ที่โยนกระดูกเป็นรางวัลให้โมร็อกโก กระดูกที่ว่าคือการที่สหรัฐฯให้รับการรับรองเรื่องอธิปไตยเหนือเวสเทิร์นสะฮาราแม้ตอนนี้จะไม่มีหลักฐานที่จะยืนยันว่า รัฐบาลสหรัฐฯและอิสราเอลเป็นผู้วางแผน สั่งการ หรือจัดการให้ผู้อพยพทะลักเข้าสู่เซวตาโดยตรง แต่พวกนักการข่าวกรองของรัสเซียมีข้อมูลว่าสหรัฐฯและอิสราเอลเป็นคนทำ ทำเสร็จแล้วก็โยนขี้ไปให้โซเชียลมีเดีย ให้พวกเครือข่ายค้ามนุษย์ และโยนว่าสเปนบกพร่องเอง ดูแลชายแดนของตัวเองหละหลวมเองมหาอำนาจไม่จำเป็นต้องลงมือด้วยตนเองเสมอไป บางครั้งเพียงเพิกเฉย สนับสนุนอยู่ห่างๆ หรือปล่อยให้พันธมิตรดำเนินการตามผลประโยชน์ของตน เหตุการณ์ก็อาจบรรลุเป้าหมายเดียวกันได้วิกฤติเซวตาจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของคนยากจนที่ข้ามทะเลไปหาชีวิตใหม่ แต่เป็นภาพของมนุษย์ที่อาจถูกนำไปวางบนกระดานหมากรุกระหว่างโมร็อกโก สเปน สหรัฐฯ อิสราเอล และแอลจีเรียไทยควรศึกษาเรื่องนี้อย่างละเอียด เพราะในอนาคต มหาอำนาจอาจจะทำโทษไทยด้วยการปล่อยคลื่นมนุษย์เขมรข้ามชายแดนเข้ามาเป็นเรือนหมื่น หากผลักดันออกไป ไทยก็อาจจะโดนข้อหาละเมิด 1.หลักการไม่ผลักดันกลับ 2.สิทธิมนุษยชน 3.การขับไล่คนต่างด้าวแบบหมู่ 4.กฎหมายผู้ลี้ภัยของยูเอ็น และ 5.สร้างวิกฤติด้านมนุษยธรรม.นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัยsonglok1997@gmail.com คลิกอ่านคอลัมน์ “เปิดฟ้าส่องโลก” เพิ่มเติม
