13 ตุลาคม 2024 ผมนำคณะของ รศ.ทรงกลด จารุสมบัติ จากภาควิชาวนผลิตภัณฑ์ คณะวนศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์ ไปดูป่าไม้ในไซบีเรียของรัสเซีย คืนแรกที่ถึงโรงแรมในเมืองวลาดิวอสตอก ก็มีคณะนักธุรกิจของเมืองยุจโน-ซาฮาลินสค์ เมืองหลวงของแคว้นซาคาลิน มาพบที่โรงแรมถามไถ่ได้ความว่าอยากหาซื้อกาแฟจากเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพราะปัจจุบันเมล็ดกาแฟที่ขายในรัสเซียเริ่มมีจำนวนน้อยลงไม่ใช่คณะนี้คณะเดียวนะครับ นักธุรกิจรัสเซียหลายคนบินมาเมืองไทยเพื่อหาที่เช่าปลูกกาแฟ และปัจจุบันก็มีการปลูกแล้วในบางพื้นที่ กาแฟเป็นสินค้าโภคภัณฑ์ที่เป็นสากลและมีคนบริโภคทั้งโลกคนจีนสมัยก่อนดื่มชา ปัจจุบันคนจีนหันมาดื่มกาแฟกันมากขึ้น มีการสำรวจพบว่าเฉพาะ ค.ศ.2024–2025 ร้านกาแฟในจีนโตร้อยละ 50 เฉพาะเซี่ยงไฮ้มหานครเดียว มีร้านกาแฟมากถึง 10,336 แห่ง จากผลสำรวจปลาย ค.ศ.2025 ร้านกาแฟในประเทศจีนมีมากถึง 150,000 แห่งสถาบันวิจัยกาแฟแห่งสหรัฐฯเตือนว่าวิกฤติภูมิอากาศทำให้พื้นที่ปลูกกาแฟอาราบิกาอาจลดลงร้อยละ 50 ประเทศที่ตระหนกตกใจก็คือญี่ปุ่น เพราะคนญี่ปุ่น 122.4 ล้าน ดื่มกาแฟมากเป็นอันดับ 4 ของโลก ทำให้หลายบริษัทเริ่มผลิตเครื่องดื่มทดแทนกาแฟกันยายน 2026 บริษัทโคคา-โคลา จะเปิดตัวเครื่องดื่มรสกาแฟที่ไม่มีเมล็ดกาแฟเลยแม้แต่เมล็ดเดียว โดยใช้ใยอาหารที่สกัดจากข้าวโพดร่วมกับสารสกัดที่ให้รสหวาน ขม และเปรี้ยว ให้ความรู้สึกเหมือนดื่มน้ำเปล่าแต่รสกาแฟ โดยใช้ชื่อผลิตภัณฑ์ว่า Cafe Water แบรนด์ Georgiaอาซาฮี เบฟเวอเรจส์ ซึ่งเป็นบริษัทเครื่องดื่มใหญ่ในเครือของอาซาฮี กรุ๊ป โฮลดิ้งส์ ของญี่ปุ่น สกัดคาเฟอีนจากพืชชนิดอื่น จำลองกลิ่นอโรมา และความขมลุ่มลึกในแบบของกาแฟดำเตรียมออกมาจำหน่ายเช่นกันญี่ปุ่นมีกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคเข้มแข็ง ถ้าไม่ทำมาจากเมล็ดกาแฟจริง ก็ไม่สามารถใช้คำว่า Coffee หรือ กาแฟได้ เพื่อป้องกันความสับสนของผู้บริโภคGlobal warming ภาวะโลกร้อน โลกมีอุณหภูมิสูงขึ้น ทำให้ต้นกาแฟสายพันธุ์อาราบิกาที่ชอบอากาศเย็นมีผลผลิตลดลง อากาศร้อนขึ้น แมลงและเชื้อราก็ระบาดเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรคราสนิมใบกาแฟสถาบันวิจัยกาแฟที่มีชื่อเสียงของสหรัฐฯคือ World Coffee Research (WCR) และรายงานของ Rabo Bank บอกว่า ในปัจจุบัน พื้นที่ร้อยละ 20 ที่เคยปลูกกาแฟอาราบิกาได้ เริ่มไม่เหมาะสมสำหรับการปลูกกาแฟอีกต่อไปWCR กำลังพัฒนากาแฟสายพันธุ์ใหม่ที่ทนความร้อน ทนโรค และยังคงคุณภาพรสชาติดี รวมทั้งจัดตั้งเครือข่ายปรับปรุงพันธุ์กาแฟระดับโลก เพื่อรับมือกับสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงกรมวิชาการเกษตรของไทยมียุทธศาสตร์กาแฟแห่งชาติ เพื่อเพิ่มพื้นที่ปลูกกาแฟ โดยการปรับเปลี่ยนการปลูกพืชชนิดเดิมให้เป็นกาแฟ และส่งเสริมให้เกิดการแปรรูปกาแฟที่มีคุณภาพ ต้องการให้เกษตรกรไทยพัฒนาการผลิตกาแฟตลอดห่วงโซ่เพื่อให้มีกาแฟที่ดีที่สุดให้กับผู้บริโภคชาวไทยและชาวต่างประเทศสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงพระเมตตาพระราชทานถ้วยรางวัลแก่ผู้ชนะเลิศการประกวดสุดยอดกาแฟไทยทั้ง 5 ปี (2021-2025)ปีนี้ มีโครงการประกวดสุดยอดกาแฟไทยอีกครั้ง ผมเองเป็นที่ปรึกษาของคณะกรรมการอำนวยการของโครงการฯ เห็นความตั้งใจและความมีวิสัยทัศน์ของกรมวิชาการเกษตรผมมีความเชื่อว่า ขบวนการขับเคลื่อนกาแฟไทย ที่ประกอบทั้งภาครัฐและภาคเอกชน จะสามารถผลักดันกาแฟไทยให้ไปสู่คุณภาพกาแฟระดับโลกได้ โดยเฉพาะ พ.ศ.2569 มีการประกวดภายใต้แนวคิด Green Coffee & Gold Quality ที่หมายถึง การปลูกกาแฟไทยเพื่อความยั่งยืนสู่มาตรฐานสากลการประกวดกาแฟไทยทำให้เกิดการแข่งขันและการพัฒนาขึ้นทุกปี นอกจากยางพารา ผลไม้สด ข้าว น้ำตาล ฯลฯ กาแฟซึ่งเป็นสินค้าโภคภัณฑ์สากลจะเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของเกษตรกรไทยเรื่องดีของกาแฟคือกาแฟสามารถปลูกร่วมกับพืชประเภทอื่นได้ เช่น ยางพารา ซึ่งปัจจุบันมีถึง 23.6 ล้านไร่ ทำให้เกษตรกรไทยยิงปืนนัดเดียว ได้นก 2 ตัว ทั้งยางพาราและกาแฟ.นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัยsonglok1997@gmail.comคลิกอ่านคอลัมน์ “เปิดฟ้าส่องโลก” เพิ่มเติม
