ถือเป็นเทรนด์ใหม่ของการผ่าตัด จะว่าในโลกเลยก็ว่าได้ สำหรับ “หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด” หรือที่เรียกว่า Robotic Surgery ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่มีคุณสมบัติพิเศษ คือ ช่วยให้แผลเล็ก บาดเจ็บน้อย และฟื้นตัวเร็วล่าสุด คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี เป็นอีกหนึ่งโรงพยาบาลในสังกัดโรงเรียนแพทย์ ที่เปิดตัว “หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดสมอง” แห่งแรกในเอเชีย เพื่อลดความเสี่ยงจากความผิดพลาดในการผ่าตัด ลดภาวะแทรกซ้อน ในการรักษาผู้ป่วยเนื้องอกในสมอง เส้นเลือดโป่งพอง ลมชัก และพาร์กินสันที่ไม่สามารถรักษาได้ด้วยยาศ.นพ.ปิยะมิตร ศรีธรา คณบดีคณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี บอกว่า ก่อนหน้านี้ได้มีการนำหุ่นยนต์ผ่าตัดกระดูกสันหลังเข้ามาใช้ และพบว่าประสบความสำเร็จในระดับดี ครั้งนี้ทีมแพทย์จากภาควิชาศัลยศาสตร์จึงได้นำเทคโนโลยีหุ่นยนต์ผ่าตัดสมองเข้ามาใช้ในการรักษาผู้ป่วย ทำให้การผ่าตัดสมองในผู้ป่วยมีความปลอดภัยสูง ลดอัตราเสี่ยง และลดภาวะแทรกซ้อนของการผ่าตัดลงได้มาก ทั้งยังมีความแม่นยำในการผ่าตัดสูง ถือเป็นความสำเร็จครั้งแรกของไทยและเอเชีย ขณะที่ ผศ.น.ท.นพ.สรยุทธ ชำนาญเวช แพทย์ประจำสาขาประสาทศัลยศาสตร์ ภาควิชาศัลยศาสตร์ รามาธิบดี บอกว่า การผ่าตัดสมองเป็นความท้าทายอย่างมากในการรักษาผู้ป่วยของศัลยแพทย์ โดยเฉพาะการผ่าตัดผู้ป่วยโรคเนื้องอกในสมองที่มีขนาดเส้นผ่าตัดศูนย์กลางเล็กกว่า 3 เซนติเมตร และมีความจำเป็นต้องตัดชิ้นเนื้อออก ถือเป็นการผ่าตัดที่มีความยากและอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนได้“การผ่าตัดสมองโดยปกติจะมีเพียงระบบเนวิเกเตอร์นำทางเพื่อไปสู่เป้าหมาย โดยค่าความคลาดเคลื่อนอยู่ที่ประมาณ 3-5 มิลลิเมตร การนำหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดเข้ามาใช้ ช่วยให้มีความแม่นยำสูง การคำนวณระยะสู่เป้าหมาย แนวทางการเดินและวัดระยะต่างๆ อย่างมีประสิทธิภาพแม่นยำ ทำให้ศัลยแพทย์สามารถวางแผนการผ่าตัดได้เป็นอย่างดีอย่างมีขั้นตอน โดยค่าความคลาดเคลื่อนอยู่ที่ไม่เกิน 1 มม. นอกจากนี้ การผ่าตัดยังเป็นแบบแผลเล็ก โดยเปิดแผลที่ผิวหนังเพียง 1 เซนติเมตร และแผลที่กะโหลกที่ 3 มม.เท่านั้น” สำหรับการผ่าตัดสมองด้วยหุ่นยนต์ผ่าตัด คุณหมอสรยุทธ บอกว่า จะทำในผู้ป่วยเนื้องอกในสมอง เส้นเลือดโป่งพอง ภาวะลมชักในสมอง ภาวะพาร์กินสันที่ไม่สามารถรักษาด้วยยา โดยการผ่าตัดไม่จำเป็นต้องเปิดแผลที่ศีรษะให้มีขนาดใหญ่ เทคโนโลยีที่สำคัญนี้จะช่วยให้การผ่าตัดรักษาผู้ป่วยมีความปลอดภัย ลดภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัดได้มาก“การผ่าตัดสมองเป็นเรื่องที่มีความเสี่ยงอยู่แล้ว เพราะหากผิดพลาดก็อาจเป็นอัมพาต บางเคสผ่าตัดไปโดนเส้นประสาทส่วนที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของแขน ขา หรือทำให้พูดไม่ได้ ตามองไม่เห็น จนไปถึงเสียชีวิตก็มี” คุณหมอสรยุทธบอกแพทย์ประจำสาขาประสาทศัลยศาสตร์ ภาควิชาศัลยศาสตร์ รามาธิบดี อธิบายถึงขั้นตอนการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัด ด้วยว่า ขั้นตอนการผ่าตัดมี 4 ขั้นตอน คือ ถ่ายภาพ MRI สมองผู้ป่วย เพื่อให้ประสาทศัลยแพทย์กำหนดทางเข้าและเป้าหมายปลายทางในการผ่าตัด เพื่อลดอันตรายที่อาจเกิดต่อหลอดเลือดหรืออวัยวะสำคัญๆ ในสมอง จากนั้นจะติดตั้งอุปกรณ์อ้างอิงบนศีรษะของผู้ป่วย เพื่อทำการลงทะเบียนสมองของผู้ป่วยจากเครื่อง CT ในห้องผ่าตัดกับภาพ MRI สมองของผู้ป่วย และทำ Registration ระหว่าง CT สมองของผู้ป่วยกับภาพถ่าย MRI ของสมอง และเข้าสู่ขั้นตอนการผ่าตัดโดยหุ่นยนต์ โดยจะขยับแขนของหุ่นยนต์ไปยังเป้าหมายที่ประสาทศัลยแพทย์วางไว้ จากนั้นก็จะทำการผ่าตัดตามขั้นตอนอย่างปลอดภัย สำหรับคนไข้ผู้โชคดีที่ได้รับการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดสมองตัวแรกของเอเชีย เป็นคนไข้ชาย อายุ 77 ปี มีเนื้องอกที่สมองส่วนหน้าขนาด 2 ซม. ทำให้มีอาการสับสน มึนงง เคยผ่าตัดเนื้องอกในสมองมาก่อน ทำให้การผ่าตัดครั้งนี้มีโอกาสคลาดเคลื่อนสูง แต่หลังจากที่เข้ารับการผ่าตัดโดยมีหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดสมอง ปรากฏว่าการผ่าตัดได้ผลดี มีความคลาดเคลื่อนเพียง 0.04 มม. ตอนนี้อยู่ระหว่างพักฟื้นเพื่อรับคีโมใครบ้างที่จะได้มีโอกาสใช้หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดสมองตัวนี้.....เรื่องนี้ ศ.นพ.วชิร คชการ หัวหน้าภาควิชาศัลยศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ รามาธิบดี ให้คำตอบว่า แม้เทคโนโลยีนี้จะมีประสิทธิภาพแต่ราคายังค่อนข้างสูงซึ่งหากแพทย์วินิจฉัยว่าจำเป็นต้องใช้เทคโนโลยีนี้ แต่ผู้ป่วยไม่สามารถจ่ายได้ ก็จะต้องเข้าสู่การพิจารณาของมูลนิธิโรงพยาบาลในการใช้สิทธิ เนื่องจากปัจจุบันการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดสมองนี้ จะมีค่าใช้จ่ายเพิ่มจากการผ่าตัดปกติประมาณ 1 แสนบาท ซึ่งยังไม่มีการบรรจุในสิทธิสุขภาพใดๆของประเทศสำหรับ “หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดสมอง” ของ รพ.รามาธิบดีที่นำเข้ามาใช้เป็นครั้งแรกนี้ มีราคาสูงถึง 40 ล้านบาท โดยไทยเป็นประเทศแรกในเอเชียที่นำมาใช้ในการผ่าตัด แม้จะนำเข้ามาเป็นประเทศที่สองรองจากเวียดนามก็ตาม.
