กลายเป็นอีกหนึ่งฝันร้ายของ คนกรุงที่ไม่ได้มีแค่ “รถติด” แต่ต้องมาลุ้นกับ “ดินสูบ”...เกิดหลุมลึกแบบไม่ทันตั้งตัว คำถามสำคัญมีว่า ทำไม “หลุมยุบ” จึงมักเกิดบนถนนหรือบนทางหลวง?อาจารย์สนธิ คชวัฒน์ ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ชมรมนักวิชาการสิ่งแวดล้อม บอกว่า หลุมยุบบนถนนมักเกิดจาก “น้ำ” ที่กัดเซาะหรือพัดพาดินใต้พื้นผิวถนนออกไปจนเกิดเป็นโพรง โดยมีสาเหตุหลักดังนี้ หนึ่ง...ท่อสาธารณูปโภครั่ว ท่อประปาหรือท่อระบายน้ำใต้ดินแตกหรือชำรุดทำให้...น้ำรั่วซึมไปชะล้างดินและทรายออกไป ส่งผลให้ชั้นดินใต้ถนนเกิดเป็นโพรงขนาดใหญ่สอง...ข้อผิดพลาดในการก่อสร้าง การตอกเสาเข็ม ขุดเจาะอุโมงค์ (เช่น รถไฟฟ้าใต้ดิน) หรือการบดอัดดินถนนไม่ได้มาตรฐาน ทำให้เกิดช่องว่างใต้ดิน ดินไหลเข้าอุโมงค์ และทำให้โครงสร้างถนนด้านบนยุบตัวลงสาม...การละลายของชั้นหิน ในพื้นที่ที่ชั้นหินด้านล่างเป็นหินปูนหรือหินเกลือ น้ำใต้ดินที่ไหลผ่านจะกัดเซาะหินเหล่านี้จนเกิดเป็นโพรงธรรมชาติขนาดใหญ่ใต้ดิน เมื่อรับน้ำหนักรถบนถนนไม่ไหวจึงยุบตัวสี่...สภาพของชั้นดินในเขตกรุงเทพฯ กทม.ตั้งอยู่บนชั้นดินเหนียวอ่อน ซึ่งง่ายต่อการทรุดตัวและเคลื่อนตัวเมื่อมีแรงกระทำหรือมีน้ำเข้าไปแทรกซึม พลิกแฟ้มย้อนหลัง 10 ปี (2559-2569) ชี้ชัดว่า...ปรากฏการณ์ถนนทรุดตัวอาจไม่ใช่แค่อุบัติเหตุสุดวิสัย หากแต่...เป็นสัญญาณเตือนภัยจากโครงสร้างพื้นฐานใต้ดินที่ขยายตัวจนถึงขีดจำกัด? ข้อสังเกตสำคัญ ถ้าเป็นพื้นที่ก่อสร้างรถไฟฟ้าควบคู่ปูท่อประปาใหม่ ยิ่งเสี่ยงถนนยุบตัวสูงกว่าปกติถึง 2.5 เท่าปี 2569 วิกฤติโครงสร้างและระบบน้ำ พฤษภาคม 2569... แยกไฟฉาย ถนนจรัญสนิทวงศ์ เกิดหลุมยุบลึก 1 เมตร ยาว 5 เมตร หน้าโรงพยาบาลวิชัยเวช สาเหตุเบื้องต้นคาดว่าเกิดจากการสั่นสะเทือนในพื้นที่ก่อสร้างรถไฟฟ้าและการระบายน้ำใต้ดินที่ผิดปกติ เมษายน 2569...ถนนเพชรบุรี (ขาออก) พบพื้นถนนทรุดตัวเลนกลาง ส่งผลกระทบต่อการจราจรอย่างหนักในช่วงต้นปีปี 2568...เหตุการณ์ “หลุมยักษ์สามเสน” กันยายน 2568 ถนนสามเสน (หน้า สน.สามเสน และ รพ.วชิรพยาบาล) เกิดการทรุดตัวครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ กว้าง 30×30 เมตร และลึกถึง 50 เมตรสาเหตุเกิดจากท่อประปาขนาดใหญ่ใต้ดินแตก กัดเซาะดินเหนียวอ่อนจนเกิดโพรงขนาดยักษ์ภายใต้โครงการก่อสร้างรถไฟฟ้าสายสีม่วงใต้ ปี 2566-2567...ผลกระทบจากการขุดเจาะอุโมงค์ พฤศจิกายน 2566...ถนนสุขุมวิท (ซอย 64/1) รถบรรทุกตกลงไปในหลุมถนนที่ทรุดตัว เนื่องจากฝาครอบบ่อพักท่อร้อยสายไฟใต้ดินรับน้ำหนักไม่ไหว...ตุลาคม 2566 ถนนพระราม 4 (หน้าสวนลุมพินี) ถนนยุบตัวเป็นหลุมลึก 1 เมตร เนื่องจากแนวดินทรุดตัวรอบบ่อพักสายไฟปี 2565...ปีแห่งฝนหนักและดินสไลด์ กรกฎาคม 2565 ถนนเลียบคลองเปรมประชากร ตลิ่งสไลด์ตัวดึงถนนทรุดลงไปเป็นระยะทางยาว เนื่องจากการลดลงของระดับน้ำในคลองอย่างรวดเร็วหลังช่วงฝนตกหนัก...กุมภาพันธ์ 2565 หน้าปากซอยลาดพร้าว 67 เกิดหลุมยุบกว้าง 2 เมตร ลึก 1.5 เมตร จากปัญหาท่อประปาแตกรั่วซึมปี 2562-2564 ช่วงขยายตัวของโครงการเมกะโปรเจกต์... กันยายน 2562 ถนนพระราม 3 เกิดการทรุดตัวบริเวณจุดก่อสร้างอุโมงค์ระบายน้ำและท่อร้อยสายไฟใต้ดิน...พฤษภาคม 2562 ถนนรัชดาภิเษก (หน้าเดอะมอลล์ท่าพระ) พบถนนทรุดตัวเป็นหลุมกว้างจากการขุดเจาะอุโมงค์ทางลอดแยกมไหสวรรย์ปี 2559-2561 ปัญหาท่อประปาเก่า...มิถุนายน 2559 ถนนพระราม 4 (แยกวิทยุ) เกิดหลุมยุบขนาดใหญ่ใจกลางกรุง ตรวจสอบพบว่าเกิดจากน้ำชะล้างทรายใต้ดินไหลไปตามรอยแตกของท่อระบายน้ำเก่า ชวนให้จับตาพื้นที่สีแดงเข้มอย่าง ถนนแจ้งวัฒนะ, สามเสน และพระราม 9 คือจุดเสี่ยงระดับ “วิกฤติ” หรือไม่? เนื่องจากมีการก่อสร้าง “Double Disturbance” หรือ...การรบกวนชั้นดินสองชั้นพร้อมกันข้อควรรู้สำคัญมีอีกว่านี่คือ...ปรากฏการณ์ที่ชั้นดินเกิดการสูญเสียกำลังและทรุดตัวเพิ่มเติม เนื่องจากการก่อสร้างใต้ดินหรือการขุดเจาะอุโมงค์เส้นที่ 2 ไปกระทบกระเทือนชั้นดินที่เคยถูกรบกวนมาแล้วจากการก่อสร้างเส้นแรก ส่งผลให้เกิดการทรุดตัวสะสมที่รุนแรงขึ้นปัจจัยถัดมา...ดินเหนียวอ่อนกรุงเทพฯ มีสภาพเหมือน “ฟองน้ำอิ่มน้ำ” หนา 20–30 เมตร เมื่อถูกขุดเจาะรถไฟฟ้า (ชั้นลึก) และวางท่อประปา (ชั้นตื้น) พร้อมกัน ดินจะสูญเสียแรงเฉือนและเปลี่ยนสภาพเป็น “ของไหล” ทันทีผนวกกับปัจจัยแรงสั่นจากหัวเจาะอุโมงค์อาจผสมกับแรงกระแทกขุดท่อประปาหน้าดิน ทำให้เม็ดดินจัดตัวใหม่จนเกิดโพรงอากาศใต้ถนน...ที่ไม่อาจมองข้ามได้เลยก็คือบ่อยครั้งที่ข้อมูลท่อเก่าไม่แม่นยำ ทำให้การขุดเจาะไปโดนท่อแตกกลายเป็น “ตัวฉีดล้างดิน” จนเกิดโพรงขนาดยักษ์ในเวลาไม่กี่ชั่วโมงกลายเป็นเงื่อนปัญหา...ช่องว่างความรับผิดชอบ?เตือนภัยรับหน้าฝน! “นิวนอร์มอล” ที่น่ากังวล...เมื่อเข้าสู่ช่วงปลายฤดูฝน (ก.ย.-พ.ย.) ความเสี่ยงจะพุ่งทะยานสู่จุดสูงสุด เนื่องจากฝนที่ตกหนักจะเพิ่ม “แรงดันน้ำในดิน”...ดินเหนียวที่เคยเกาะตัวจะไหลไปตามกระแสน้ำใต้ดินได้ง่ายขึ้น หากระบบระบายน้ำใต้ดินผิดปกติเพียงนิดเดียว ถนนอาจยุบตัวฉับพลันได้ทุกเมื่อในอนาคต 3-5 ปีข้างหน้าคาดการณ์กันว่า...“ถนนทรุดตัว” จะกลายเป็นนิวนอร์มอลของคนกรุง หากภาครัฐยังไม่มีการบูรณาการข้อมูลแบบจำลองเสมือนจริงของระบบต่างๆที่แยกจากกัน ให้เข้ามาอยู่ในแพลตฟอร์มศูนย์กลางเดียว เพื่อให้เห็นภาพรวม การทำงาน และข้อมูลเชิงลึกของทั้งระบบหรือ...ใช้เทคโนโลยี GPR เทคโนโลยีเรดาร์ทะลุพื้นดินที่ใช้คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า...สแกนหาโพรงอากาศเชิงรุกก่อนเกิดเหตุ โอกาสป้องกันคือการใช้เทคโนโลยีและระบบตรวจสอบที่รัดกุมมั่นใจได้.คลิกอ่านคอลัมน์ “สกู๊ปหน้า 1” เพิ่มเติม
