กว่า 1 อาทิตย์มาแล้วที่เหตุรถไฟสินค้าพุ่งชนรถเมล์กลางสี่แยกจุดตัดมักกะสัน–อโศกยังไม่มีผลดำเนินการใดชี้ชัดว่าใครผิด ผิดทั้งหมด หรือแค่คนขับรถไฟ คนให้สัญญาณธงเขียวแดง พขร.รถเมล์ กับบรรดาเจ้าของรถที่ไม่มีวินัยจราจร หรือผู้ให้สัญญาณไฟจราจร ฯลฯสำคัญคือ แล้วปัญหานี้จะแก้ไขอย่างไร? จะมุดลงใต้ดิน หรือสร้างสะพานข้ามแยก ที่ผ่านมาก็คิดกันมาหมดแล้ว แต่ทำอะไรไม่ได้เลย แถมยังมีอนุสรณ์การทุจริตก่อสร้างทางยกระดับเป็นขยะทิ้งไว้ให้ลูกหลานดูอีกต่างหากเพราะงั้นจึงมีผู้เสนอว่าทางที่ดีประเทศไทยควรปฏิรูปโครงสร้างประเทศเกือบจะทุกด้านกันใหม่ ไม่ใช่มัวแต่แก้ปัญหาเฉพาะหน้าแล้วจบๆกันไปอันที่จริงทุกปัญหาที่เกิดขึ้นเป็นปัญหาเชิงระบบที่สะสมกันมานาน เช่น กฎหมายที่ล้าสมัย ระบบราชการที่ซับซ้อน ความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ การบังคับใช้กฎหมายไม่สม่ำเสมอ หรือแม้แต่วัฒนธรรมการใช้รถใช้ถนนที่ขาดวินัยคำว่าปรับใหม่ทุกด้านเป็นข้อเสนอที่มีมานาน และอาจเป็นไปได้ถ้าตั้งใจทำจริงๆแต่ก็มีผู้แย้งว่ามีส่วนที่ต้องระมัดระวังหลายเรื่องแต่สิ่งที่หลายคนเห็นตรงกันว่าควรปรับโครงสร้าง ก็เช่น กฎหมาย และระบบราชการ เป็นต้นว่ากฎหมายจำนวนมากออกแบบมาสำหรับเศรษฐกิจยุคเก่า ขณะที่ขั้นตอนต่างๆใช้เวลานาน เปิดช่องให้เกิดต้นทุนแฝง การบังคับใช้กฎหมายก็มักถูกมองว่าไม่เท่าเทียมเรื่องของเศรษฐกิจไทยพึ่งพาภาคเศรษฐกิจเดิมๆ เช่น การท่องเที่ยว ภาคอุตสาหกรรมเก่าๆที่มีต้นทุนต่ำ-กลาง รายได้จึงโตช้ากว่าค่าครองชีพ ทำให้ SMEs และแรงงานจำนวนมากแข่งขันลำบากในโลกดิจิทัลหันไปดูเรื่องการศึกษาที่บ่นกันมานาน แต่จนถึงวันนี้คุณภาพการศึกษาไทยเตี้ยลงสาละวันเตี้ยลง เพราะยังเน้นระบบท่องจำมากกว่าคิดวิเคราะห์ ทักษะทางการศึกษายังปรับตัวไม่ทันกับความต้องการของตลาดที่เปลี่ยนไปรวดเร็วทีนี้มาดูวินัยสาธารณะ และการจราจรที่สะท้อนการพัฒนาประเทศ จริงๆปัญหาไม่ได้อยู่แค่ “นิสัยคน” แต่รวมถึงการออกแบบเมือง การบังคับใช้กฎหมาย และวัฒนธรรมที่คนเห็นว่าฝ่าฝืนแล้วไม่เกิดผลขณะที่ประเทศที่วินัยดีมักมีกฎหมายชัด ระบบตรวจจับจริง และมาตรฐานที่ใช้กับทุกคนก็เท่ากันจุดสำคัญจึงอาจไม่ใช่การ “เปลี่ยนใหม่ทั้งหมด” แต่คือการทำให้ระบบน่าเชื่อถือ ในหลายประเทศก็ไม่ได้เริ่มจากการทำให้คนดีขึ้น แต่เริ่มจากกติกาที่ชัด บังคับใช้จริง และใช้กับทุกคนเท่ากันอย่างมีประสิทธิภาพยกตัวอย่างรถที่หยุดให้คนข้ามทางม้าลาย ไม่ได้เกิดจากคนมีจิตสำนึกสูงโดยธรรมชาติอย่างเดียว แต่เกิดจากกล้อง และค่าปรับจริง ถนนออกแบบดี ตำรวจบังคับใช้สม่ำเสมอ และคนเชื่อว่าฝ่าฝืนแล้วมีผลเข้าตะรางแหงๆเป้าหมายของการแก้ปัญหาจึงต้องชัด ทำต่อเนื่อง สร้างระบบยุติธรรมที่คาดเดาได้ โดยเฉพาะทำให้คนไทยรู้สึกได้ว่ากติกาเดียวกันใช้กับทุกคนได้.มิสไฟน์คลิกอ่านคอลัมน์ “กระจก 8 หน้า” เพิ่มเติม
