โลกลุ้นรายวัน หลัง “ทรัมป์” ประกาศปิดล้อมทางทะเลอิหร่าน เริ่ม 13 เม.ย. ลั่นไม่การันตีความปลอดภัยเรือที่ยอมจ่ายค่าผ่านทางช่องแคบฮอร์มุซยังให้กองเรือเดินหน้าเข้าเก็บกวาดทุ่นระเบิดในทะเลต่อพร้อมประสานมืออิสราเอลจัดอาวุธรอถล่มอิหร่านรอบใหม่ หวังบีบให้รับเงื่อนไขของสหรัฐฯ ด้านกองทัพพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามอิหร่าน (IRGC) สวนทันควัน เรือรบที่เข้ามาถือเป็นการละเมิดหยุดยิง ขณะเดียวกันมีรายงานอิหร่านส่งเรือขนน้ำมันออกไปแล้วกว่า 200 ลำ พร้อมซื้อขายกลางทะเล ด้านอาเซียนถกรับมือหลังได้รับผลกระทบหนักทั้งด้านพลังงาน-อาหาร หลังเรือน้ำมัน-แก๊ส-ปุ๋ย ติดค้างอื้อ ได้แต่เรียกร้องทั้งสองฝ่ายเคารพ ก.ม.ระหว่างประเทศ ต้องมีเสรีภาพและความปลอดภัยในการเดินเรือ ขอให้ใช้การทูตแก้ปัญหาก่อนลุกลามหนักการสู้รบที่เกิดขึ้นระหว่างอิหร่านกับสหรัฐอเมริกา และอิสราเอล จ่อกลับมาดุเดือดอีกครั้งในสัปดาห์นี้ หลังการเจรจาสงบศึกล่มไม่เป็นท่า ซึ่งไม่ใช่แค่ส่งผลถึงเสถียรภาพของภูมิภาคตะวันออกกลาง แต่ยังกระทบต่อการขนส่งน้ำมันและสินค้าจำเป็น เมื่อเรือบรรทุกสินค้าที่ต้องแล่นผ่านช่องแคบฮอร์มุซ จุดยุทธศาสตร์สำคัญในการขนส่งสินค้าทางทะเลในภูมิภาคนี้กับประชาคมโลก กลับมาอยู่ในภาวะเสี่ยงภัยอีกรอบ“ทรัมป์” ห้าวประกาศปิดล้อมทางทะเลเมื่อวันที่ 13 เม.ย. หรือ 1 วันหลังจากการเจรจาแบบมาราธอน 21 ชั่วโมง ระหว่างนายเจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ กับนายโมฮัมหมัด กาลิบาฟ ประธานรัฐสภาอิหร่านและนายอับบาส อารักชี รมว.ต่างประเทศ ที่กรุงอิสลามาบัดของปากีสถาน จบลงด้วยความล้มเหลวเนื่องจากไม่มีใครยอมใคร และทำให้ทิศทางการหยุดยิงตกอยู่ในสถานการณ์ที่ไม่แน่ไม่นอน ไม่มีอะไรมารับประกันว่าข้อตกลงเบรกสงครามจะอยู่จนครบกำหนด 2 สัปดาห์หรือไม่นั้น ผลปรากฏว่า นายโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ได้ประกาศจุดยืนแข็งกร้าวรอบใหม่ สั่งการให้กองทัพเรือสหรัฐฯดำเนินการปิดล้อมอิหร่านทางทะเลภายในวันเดียวกันนี้ทันทีไม่การันตีความปลอดภัยเรือนายทรัมป์กล่าวว่า ใครก็ตามที่ทำเรื่องผิดกฎหมายจ่ายเงินค่าผ่านทางช่องแคบฮอร์มุซให้กับอิหร่าน จะไม่ได้รับความปลอดภัยในการสัญจรทางทะเล กองทัพสหรัฐฯกำลังอยู่ในสภาพเตรียมพร้อมอาวุธเพื่อกลับมาโจมตีอิหร่านรอบใหม่ในเวลาที่เหมาะสม และกองเรือของสหรัฐฯจะดำเนินการเก็บกวาดทุ่นระเบิดในช่องแคบฮอร์มุซต่อไป เพื่อให้เรือสินค้าของพันธมิตรผ่านได้โดยสะดวกและปลอดภัย นอกจากนี้ ประธานาธิบดีสหรัฐฯยังให้สัมภาษณ์ผู้สื่อข่าวต่างประเทศที่ฐานทัพอากาศแอนดรูว์ในรัฐแมรีแลนด์ด้วยว่า ตอนนี้ไม่สนใจว่าอิหร่านจะกลับมาสู่โต๊ะเจรจาหรือไม่ หากอิหร่านไม่กลับมาเจรจา ตนก็ไม่มีปัญหาอะไรจ่อถล่มอิหร่านกดดันสู่การเจรจาด้านหนังสือพิมพ์เดอะ วอลล์ สตรีทเจอร์นัล รายงานอ้างแหล่งข่าวในรัฐบาลสหรัฐฯว่า ประธานาธิบดี สหรัฐฯ และทีมที่ปรึกษาอยู่ระหว่างการพิจารณาว่า จะกลับไปโจมตีประเทศอิหร่านเช่นไรดี เพื่อปูทางสู่การเจรจาครั้งต่อไปกับอิหร่าน ที่อาจจะเกิดขึ้น ปฏิบัติการโจมตีระลอกใหม่มีทั้งรูปแบบจำกัดวงและรูปแบบเพิ่มความรุนแรงในการโจมตี พ่วงเข้าด้วยกับมาตรการปิดล้อมทางทะเล เพื่อบีบให้รัฐบาลอิหร่านยอมรับเงื่อนไขของสหรัฐฯทัพฟ้ายิวพร้อมบอมบ์รอบใหม่ส่วนสำนักข่าวไทมส์ ออฟ อิสราเอล รายงานอ้างข้อมูลจากแหล่งข่าวด้านความมั่นคงเช่นกันว่า กองทัพอากาศอิสราเอลอยู่ในช่วงเตรียมความพร้อมสำหรับปฏิบัติการทิ้งระเบิดอิหร่านรอบใหม่ และเตรียมความพร้อมในการรับมือการโจมตีอย่างฉับพลันจากอิหร่าน สิ่งที่รออยู่ตอนนี้คือสัญญาณไฟเขียวจากผู้นำสหรัฐฯ พร้อมมองว่าการหยุดยิงมีขึ้นเร็วไป อิหร่าน ยังถูกบีบไม่พอในเรื่องโครงการนิวเคลียร์และโครงการขีปนาวุธเริ่มปิดล้อมพื้นที่ชายฝั่ง 13 เม.ย.นี้ ขณะที่กองบัญชาการกองทัพสหรัฐฯประจำภูมิภาคตะวันออกกลาง (CENTCOM) ให้ความชัดเจนเรื่องแผนการปิดล้อมอิหร่านทางทะเลของนายทรัมป์ โดยระบุว่ากองทัพเรือสหรัฐฯจะเริ่มปิดล้อมอิหร่านตั้งแต่เวลา 10.00 น.ของวันที่ 13 เม.ย.ตามเวลาท้องถิ่นสหรัฐฯ หรือเวลาประมาณ 21.00 น.ของวันเดียวกันตามเวลาประเทศไทย ตามคำสั่งของประธานาธิบดีสหรัฐฯ เรือสินค้าของทุกประเทศจะไม่ได้รับอนุญาตให้เข้าเทียบท่า หรือเดินทางออกจากท่าเรือของอิหร่าน หรือพื้นที่ชายฝั่งของอิหร่านทั้งหมดในอ่าวเปอร์เซียและอ่าวโอมาน แต่กองทัพเรือสหรัฐฯ จะไม่ขัดขวางการสัญจรผ่านช่องแคบฮอร์มุซ และจะไม่ขัดขวางเรือสินค้าที่ไม่ได้เข้า-ออกจากท่าเรือของอิหร่าน ส่วนกองทัพพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามอิหร่าน (IRGC) ระบุว่า เรือรบทุกลำที่เข้ามาในช่องแคบจะถือเป็นการละเมิดหยุดยิงอิหร่านส่งเรือน้ำมันไปแล้วกว่า 200 ลำอย่างไรก็ตาม บริษัทวินด์วาร์ด ผู้ให้บริการข้อมูลเชิงลึกสำหรับปฏิบัติการทางทะเล เปิดเผยกับสำนักข่าวต่างประเทศว่ารัฐบาลอิหร่านได้เตรียมการรับมือแผนปิดล้อมทางทะเลของสหรัฐฯไว้ล่วงหน้า จากข้อมูลเบื้องต้นพบว่าในช่วงกลางเดือน มี.ค.ที่ผ่านมา อิหร่านได้ลำเลียงน้ำมันออกจากประเทศไปกว่า 174 ล้านบาร์เรล ในจำนวนนี้คิดเป็นน้ำมันดิบ 158 ล้านบาร์เรล ที่เหลือคือน้ำมันสำหรับผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี เพื่อนำไปซื้อขายกันกลางทะเล มีเรือบรรทุกน้ำมันของอิหร่านอย่างน้อย 96 ลำ ลอยลำห่างจากพื้นที่ชายฝั่งรัฐยะโฮร์ของมาเลเซียไปประมาณ 70 กิโลเมตร ส่วนอีก 129 ลำ ได้ปิดสัญญาณระบุตำแหน่ง เป็นกองเรือน้ำมันผีตรวจจับไม่ได้ แต่เชื่อว่ามีหลายสิบลำ ในขณะนี้อยู่ระหว่างการสัญจรผ่านช่องแคบมะละกาเพื่อมุ่งหน้าไปท่าเรือจีนปากีฯเปิดเส้นทางขนส่งสินค้าใหม่ส่วนนายมัซอูด เพเชซกียอน ประธานาธิบดีอิหร่าน ออกแถลงการณ์ว่ายังมีความเป็นไปได้ที่อิหร่านจะสามารถบรรลุข้อตกลงกับรัฐบาลสหรัฐฯ เพียงแต่สหรัฐฯจำเป็นต้องละทิ้งแนวความคิดเผด็จการ และแสดงความเคารพในสิทธิของประเทศอิหร่าน นอกจากนี้ สำนักข่าวอาร์ทีของรัสเซียยังรายงานว่า รัฐบาลปากีสถานได้ตัดสินใจเปิดเส้นทางการส่งสินค้าแห่งใหม่ภายหลังจากรัฐบาลสหรัฐฯประกาศใช้มาตรการปิดล้อมอิหร่านทางทะเล โดยเส้นทางดังกล่าวจะเริ่มจากท่าเรือกวาดาร์ ทางภาคใต้ของปากีสถาน ส่งสินค้าทางบกเข้าไปในอิหร่าน เพื่อกระจายสินค้าต่อไปยังประเทศเอเชียกลางอย่างอุซเบกิสถานทั่วโลกจ่อขาดแคลนสินค้าจำเป็นนอกจากนี้ นายโรเบิร์ต เพป อดีตที่ปรึกษาทำเนียบขาว และศาสตราจารย์ประจำมหาวิทยาลัยชิคาโกของสหรัฐฯ ประกาศเตือนว่าวิกฤตการณ์ช่องแคบฮอร์มุซและผลกระทบด้านน้ำมันถือเป็นเรื่องเก่าไปแล้ว สถานการณ์ในช่วงที่ผ่านมาถือเป็นจุดเริ่มต้นของห่วงโซ่สินค้าขาดแคลน หากทิศทางยังดำเนินต่อไปเช่นนี้ เศรษฐกิจโลกจะเริ่มได้รับผลกระทบจากปัญหาสินค้าที่จำเป็นขาดแคลนภายใน 10 วันอาเซียนถกรับมือผลกระทบ ตอ.วันเดียวกัน ที่กระทรวงการต่างประเทศ นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เปิดเผยภายหลังเข้าร่วมการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศอาเซียนสมัยพิเศษเกี่ยวกับสถานการณ์ในตะวันออกกลาง ในรูปแบบออนไลน์ ที่มีประเทศฟิลิปปินส์เป็นประธานว่า วัตถุประสงค์ของการประชุมเพื่อเตรียมการสำหรับการประชุมสุดยอดอาเซียนที่ประเทศฟิลิปปินส์จะจัดขึ้นที่เมืองเชบู ช่วงวันที่ 7-8 พ.ค. และประเด็นที่หารือมีสองส่วน ส่วนแรกคือสถานการณ์ในตะวันออกกลาง สองคืออาเซียนจะรับมือกับผลกระทบจากสถานการณ์ตะวันออกกลางได้อย่างไร โดยเฉพาะในเรื่องของความมั่นคงด้านพลังงาน ด้านอาหาร และอาเซียนจะสร้างการเตรียมพร้อมอย่างไรในแง่ของกลไกการทำงานของอาเซียนที่จะให้มีความแข็งแกร่งขึ้นในการรับมือกับสถานการณ์เร่งด่วนเหล่านี้ขอให้สองฝ่ายใช้การทูตแก้ปัญหานายสีหศักดิ์กล่าวว่า ในส่วนของสถานการณ์ตะวันออกกลาง อาเซียนมีความเป็นห่วงการเจรจาที่มีขึ้นที่กรุงอิสลามาบัดระหว่างสหรัฐฯกับอิหร่านนั้นไม่สามารถบรรลุข้อตกลงได้ อย่างไรก็ดี เราเข้าใจว่าสถานการณ์ตะวันออกกลางมีหลายประเด็นที่สลับ ซับซ้อน การเจรจาคงต้องใช้มากกว่าหนึ่งรอบ เพราะฉะนั้นเราหวังว่าทุกฝ่าย โดยเฉพาะสหรัฐฯและอิหร่านจะใช้ความพยายามทางการทูตเพื่อแก้ไขสถานการณ์ต่อไปห่วงขัดแย้งเพิ่มหากปิด “ฮอร์มุซ”นายสีหศักดิ์กล่าวด้วยว่าอาเซียนมีความเป็นห่วงเมื่อทราบข่าวว่าสหรัฐฯอาจมีการปิดล้อมช่องแคบฮอร์มุซ หากเป็นเช่นนั้นก็อาจเพิ่มความตึงเครียดต่อสถานการณ์และนำไปสู่ความขัดแย้งที่เพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งที่อาเซียนและประชาคมโลกไม่พึงประสงค์ ดังนั้น จึงอยากให้สหรัฐฯและอิหร่าน รวมทั้งอิสราเอล ได้พยายามมุ่งหน้าเข้าสู่กระบวนการเจรจา เพื่อลดความตึงเครียด ลดความรุนแรง เพื่อสร้างบรรยากาศที่จะนำไปสู่ข้อตกลงระยะยาว อันจะนำไปสู่สันติภาพรับกระทบหนัก “พลังงาน-อาหาร”นายสีหศักดิ์ยังกล่าวถึงในส่วนของอาเซียนเห็นว่าขณะนี้อาเซียนได้รับผลกระทบทั้งในแง่ของความมั่นคงทางพลังงาน ราคาพลังงานที่เพิ่มขึ้น ทำให้ประเทศอาเซียนทุกประเทศต้องดำเนินมาตรการประหยัดพลังงาน มีผลกระทบไม่ใช่เพียงแค่ราคาน้ำมัน ราคาแก๊ส แต่ผลกระทบจะตามมาในแง่ของค่าครองชีพ ค่าอาหาร แม้ว่าในขณะนี้อาเซียนโดยรวมอาจยังไม่สามารถร่วมมือกันได้มาก เพราะแต่ละประเทศต้องมุ่งแก้ปัญหาที่แต่ละประเทศประสบ แต่ก็เป็นการสร้างแรงกระตุ้นให้อาเซียนได้มองระยะยาวด้วยว่าอาเซียนต้องมองหาความร่วมมือกันด้านความมั่นคง ด้านพลังงานมากขึ้น อาเซียนมีกรอบความร่วมมือด้านพลังงานอยู่แล้ว แต่ที่ผ่านมาอาจจะยังไม่ได้มีอะไรเป็นรูปธรรมออกมา ทางรัฐมนตรีอาเซียนได้ขอร้องให้รัฐมนตรีพลังงานอาเซียนได้รีบประชุมกัน เพื่อดูว่าอาเซียนเองจะมีมาตรการอะไรได้บ้างที่เป็นรูปธรรมจ่อสำรองอาหารเผื่อ ปท.ที่ขาดแคลนส่วนความมั่นคงด้านอาหาร นายสีหศักดิ์ กล่าวว่าอาเซียนได้เปรียบ เพราะเป็นภูมิภาคที่มีการผลิตอาหารและสามารถส่งออกอาหารไปสู่โลก ต่อไปอาจจะต้องมีความร่วมมือในลักษณะที่มีการสำรองปริมาณอาหารจำนวนหนึ่ง เผื่อกรณีประเทศอาเซียนที่ไม่ได้ผลิตอาหารเองได้ หรือขาดแคลน ผลิตไม่เพียงพอ ไม่สามารถหาแหล่งนำเข้าได้เพียงพอ อาเซียนที่สามารถผลิตอาหารก็จะเข้าไปช่วยเหลือ อีกส่วนคือขณะนี้มีโครงการที่เรียกว่า การสำรองข้าวภายในกรอบอาเซียน +3 อาจจะขยายไปสู่สินค้าอาหารประเภทอื่นๆด้วย นอกจากนี้ ต่อไปอาเซียนยังต้องมีขีดความสามารถที่จะตอบสนองต่อเหตุการณ์ระหว่างประเทศหรือเหตุการณ์ภายในที่เป็นวิกฤติร่วมกันได้อย่างรวดเร็ว เมื่อเราเจอวิกฤติจะต้องมีความพร้อมด้านโครงสร้างและวิธีการตัดสินใจ เพื่อให้เราทำงานได้อย่างรวดเร็วยิ่งขึ้น และสามารถตอบสนองต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างกะทันหันทั่วโลกเรียกร้องทุกฝ่ายเคารพ ก.ม.นอกจากนี้ นายสีหศักดิ์ยังกล่าวเพิ่มเติมด้วยว่าในคำแถลงของการประชุมครั้งนี้ ประเด็นสำคัญนอกจากความห่วงใจของสังคมในเรื่องพลังงานแล้ว จำเป็นต้องมีการดำเนินการในทางการทูตต่อไปแล้ว ยังมีเรื่องที่สำคัญคือประเด็นของหลักการให้ทุกฝ่าย โดยเฉพาะอิหร่าน และทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง รวมถึงสหรัฐฯด้วยที่จะให้มีการเคารพกติการะหว่างประเทศคือเสรีภาพในการเดินเรือด้วยความปลอดภัยผ่านช่องแคบที่มีความสำคัญ อย่างช่องแคบฮอร์มุซ อันนี้คือการเคารพกติการะหว่างประเทศ กฎหมายระหว่างประเทศ เป็นประเด็นที่อาเซียนให้ความสำคัญอย่างยิ่งย้ำเสรีภาพ–เดินเรือปลอดภัยทั้งนี้ นายสีหศักดิ์ยังย้ำด้วยว่า อาเซียนคาดหวังมากและเรียกร้องอย่างชัดเจน และเรื่องนี้เป็นหลักกฎหมายระหว่างประเทศ และเรื่องนี้มีความสำคัญเพราะมีผลกระทบต่อประเทศในภูมิภาคของเราที่ต้องอาศัยน้ำมัน แก๊ส และปุ๋ยที่ต้องเดินทางผ่านช่องแคบ ฮอร์มุซ และเป็นหลักการของกฎหมายระหว่างประเทศ ทั้งเรื่องเสรีภาพในการเดินเรือ ความปลอดภัยในการเดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มุซ ก็ควรได้รับการเคารพ พร้อมย้ำว่าแม้ในที่ประชุมไม่มีการแจกแจกว่าแต่ละประเทศมีเรือน้ำมัน แก๊ส ปุ๋ย ตกค้างอยู่เท่าไหร่ แต่มีผลกระทบต่อเศรษฐกิจของอาเซียนรอพิสูจน์อัตลักษณ์ 3 ลูกเรือ “มยุรี นารี”ส่วนความคืบหน้ากรณีการค้นหาร่างของลูกเรือมยุรี นารีทั้ง 3 ร่างนั้น นายสีหศักดิ์กล่าวว่า ขณะนี้ได้นำชิ้นส่วนลงมาจากเรือแล้ว และต้องผ่านกระบวนการตรวจสอบเพื่อพิสูจน์อัตลักษณ์บุคคลให้แน่ชัดว่าเป็นของใครบ้าง ซึ่งทางกระทรวงการต่างประเทศก็พร้อมอำนวยความสะดวก แต่ยังไม่แน่ชัดเรื่องเวลา เป็นเรื่องต้องประสานกับเจ้าของเรืออ่าน "คอลัมน์หนังสือพิมพ์ไทยรัฐ" ทั้งหมดที่นี่
