ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) แถลงข่าว “สถานการณ์คุณธรรมสังคมไทย ประจำปี 2564” โดย รศ.นพ.สุริยเดว ทรีปาตี ผอ.ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน) กล่าวว่า ในปี 2564 ศูนย์คุณธรรม ได้สำรวจสถานการณ์ต้นทุนชีวิต ของเด็กและเยาวชนไทย ช่วงอายุ 12-18 ปี จากกลุ่มตัวอย่างกว่า 10,000 คน ด้วยแบบสำรวจต้นทุนชีวิต ซึ่งประกอบไปด้วย 5 พลัง คือ พลังตัวตน พลังครอบครัว พลังสร้างปัญญา พลังเพื่อนและกิจกรรม และพลังชุมชน ซึ่งในเรื่องของทุนชีวิตเป็นการวัดระบบนิเวศของพลังบวก ซึ่งหมายถึง ระบบนิเวศหรือสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้เด็กมีพลังบวกที่ทำให้เป็นคนเก่งและแกร่ง รวมทั้งเป็นการฟังเสียงสะท้อนของเด็กและเยาวชนกับสภาวะแวดล้อมที่เอื้อให้เด็กเกิดพลังบวก ผลการสำรวจ พบว่า พลังชุมชน (เรื่องของจิตสำนึกสาธารณะ) เป็นอีกด้านหนึ่งของประเทศไทยในวงกว้างที่น่าห่วงมากๆ ซึ่งอ่อนแอลงมากถึงขั้นไม่ผ่านเกณฑ์ ขณะที่ “พลังครอบครัว” ก็ยังน่าห่วงใย คะแนนมีแนวโน้มลดลงทุกปี จากเดิม 10 ปีที่แล้วอยู่ในระดับดี แต่ในปี 2564 อยู่ที่ 68.91% อยู่ระดับพอใช้ โดยจากผลสำรวจพลังด้านอื่นๆ ในภาพรวมก็มีแนวโน้มที่ลดลงเรื่อยๆ เช่นกัน สะท้อนให้เห็นว่า สภาพแวดล้อม และเสียงสะท้อนของเด็กและเยาวชนบนสภาพแวดล้อมที่เอื้อให้เกิดพลังบวกกำลังเป็นประเด็นที่จะต้องได้รับการมุ่งเน้นพัฒนาอย่างจริงจังรศ.นพ.สุริยเดวกล่าวต่ออีกว่า สำหรับการสำรวจสถานการณ์คุณธรรมด้วยตัวชี้วัดคุณธรรมของคนไทยวัยทำงานช่วงอายุ 25-40 ปี ผลสำรวจค่าเฉลี่ยคุณธรรมของกลุ่มตัวอย่าง (จากค่าเฉลี่ยเต็ม 6.00) พบว่า ด้านความมีวินัยรับผิดชอบ เป็นค่าเฉลี่ยที่ต่ำที่สุด คือ อยู่ที่ค่าเฉลี่ย 4.18, ด้านสุจริต ค่าเฉลี่ย 4.49, ด้านความพอเพียง ค่าเฉลี่ย 4.61 และด้านจิตสาธารณะ ค่าเฉลี่ย 4.77 ตามลำดับ และเมื่อพิจารณาตัวบ่งชี้/องค์ประกอบที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุดของคุณธรรมแต่ละด้าน พบว่าด้านความกตัญญู เรื่อง การเคารพความดี ค่าเฉลี่ยที่ 4.94, ด้านจิตสาธารณะ เรื่อง มีจิตอาสา ค่าเฉลี่ยที่ 4.44, ด้านความพอเพียง เรื่อง ความมีเหตุผล ค่าเฉลี่ยที่ 4.54, ด้านสุจริต เรื่อง การยืนหยัดในความถูกต้อง ค่าเฉลี่ยที่ 4.19 และด้านมีวินัยรับผิดชอบ เรื่อง การควบคุมตนเอง ค่าเฉลี่ยที่ 4.00 ซึ่งทั้งต้นทุนชีวิต และดัชนีชี้วัดคุณธรรมในสถานการณ์คุณธรรมที่ปรากฏนี้ สะท้อนให้เห็นชัดเรื่องกระบวนการพัฒนาวิถีชีวิตแห่งคุณธรรมว่าระบบนิเวศมีปัญหาหนัก ไม่สามารถเป็นต้นแบบที่ดีได้.
