ประชาชนในหลายประเทศกำลังประท้วงรัฐบาลของตัวเองโดยไม่มีทีท่าว่าจะสงบจบลงง่ายๆ นอกจากฮ่องกงแล้ว สาธารณรัฐชิลีก็เป็นอีกประเทศหนึ่งซึ่งผู้คนประท้วงรัฐบาลอย่างรุนแรงมานานกว่า 2 เดือนชิลีเป็นประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคมสูง ผู้คนส่วนใหญ่ยากจน มีหนี้สินรุงรัง ค่าครองชีพก็เพิ่มขึ้นทุกวัน ปัญหาพวกนี้ทำให้เรื่องที่ประธานาธิบดีเซบาสเตียน ปีเญรา ปรับราคาค่าโดยสารรถไฟใต้ดินขึ้นจาก 800 เปโซชิลี (34 บาท) เป็น 830 เปโซชิลี (35 บาท) เมื่อต้นเดือนตุลาคม 2562 กลายเป็นน้ำผึ้งหยดเดียวและทำให้คนชิลีออกมาประท้วงครั้งใหญ่ แม้ว่าต่อมา รัฐบาลจะยกเลิกการปรับค่าโดยสารรถไฟใต้ดินแล้ว แต่ก็ไม่สามารถทานพลังประชาชนที่โมโหโกรธาอย่างรุนแรงได้ชิลีตั้งอยู่ทางภาคตะวันตกของทวีปอเมริกาใต้ มีพื้นที่ 7.56 แสนตารางกิโลเมตร แต่มีลักษณะแคบยาวขนานระหว่างเทือกเขาแอนดีสกับมหาสมุทรแปซิฟิก 4,260 กิโลเมตร เป็นประเทศที่แคบขนาดที่ว่า ส่วนที่กว้างที่สุดของประเทศ กว้างไม่เกิน 356 กิโลเมตรเท่านั้นชิลีตั้งอยู่บนแนวรอยเลื่อนของแผ่นเปลือกโลกซึ่งทำให้ประสบภัยธรรมชาติรุนแรงบ่อยครั้ง ทั้งแผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด สึนามิ น้ำท่วมฉับพลันสลับกับภัยแล้งรุนแรงในหน้าร้อนและพายุฤดูหนาวที่รุนแรง แต่ชิลีก็โชคดีที่แผ่นดินอุดมไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติที่ผันเป็นเงินจนทำให้ประเทศร่ำรวยรายได้หลักของชิลีมาจากการทำเหมืองทองแดง ชิลีเป็นผู้ผลิตและผู้ส่งออกทองแดงมากที่สุดในโลก ชิลีเคยเป็นประเทศอุตสาหกรรมชั้นนำและมีเศรษฐกิจเข้มแข็งที่สุดของละตินอเมริกา ภาพที่โลกมองชิลีในสมัยก่อนตอนโน้นก็คือ ชิลีเป็นชาติรัฐร่ำรวย มีความมั่นคงทางเศรษฐกิจ มีเสถียรภาพทางการเมือง มีอัตราการคอร์รัปชันต่ำ มีความเป็นประชาธิปไตยสูง และประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีส่วนสถานะระหว่างประเทศ ชิลีเป็นสมาชิกผู้ก่อตั้งสหประชาชาติและสหภาพของประเทศในอเมริกาใต้ (Union of South American Nations) เป็นสมาชิกเอเปกหรือความร่วมมือทางเศรษฐกิจในเอเชีย-แปซิฟิก (Asia Pacific Economic Cooperation-APEC) ที่สำคัญที่สุดคือ เป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและพัฒนาหรือโออีซีดี (Organization for Economic Cooperation and Development-OECD) ในมิติเศรษฐกิจ ชิลีเป็นประเทศที่พัฒนาแล้วใครจะนึกเล่าครับว่าชิลีจะมาถึงจุดตกต่ำถึงขนาดที่มีผู้คนออกมาประท้วงและก่อจลาจลทั่วเมือง จนถึงตอนนี้ มีคนตายไปแล้ว 26 คน คนบาดเจ็บ 1.2 หมื่น ถูกจับอีก 7 พัน การจลาจลมาจากความเหลื่อมที่มีสูงมาก คนรวยก็รวยล้นฟ้า มีชีวิตความเป็นอยู่สุขสบาย กลุ่มชนชั้นนำทางการเมืองก็มาจากคนไม่กี่ตระกูล แต่คนจนและชนชั้นกลางกลับตกทุกข์ได้ยาก ไร้การเหลียวแลจากภาครัฐ รัฐบาลชิลีไม่มีปัญญาแก้ไขปัญหาช่องว่างทางรายได้ระหว่างคนรวยกับคนจนสูงมากถึง 13.6 เท่าตัวไม่รู้เหมือนกันว่าประธานาธิบดีปีเญรา มหาเศรษฐีผู้มีทรัพย์ศฤงคารมากถึง 2.8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯจะเข้าใจความหิวของประชาชนหรือเปล่า ผมสงสัยอยู่ว่าประธานาธิบดีจะเข้าใจคนชั้นแรงงานที่ต้องต่อสู้เพื่อเอาชีวิตรอดในแต่ละวันหรือไม่ ทุกวันนี้ คนรวยของชิลีที่มีแค่ร้อยละ 1 แต่ครอบครองความมั่งคั่งของประเทศร้อยละ 33 ในขณะที่ครึ่งหนึ่งของคนงาน 9 ล้านคนของชิลีเป็นแรงงานชั่วคราวและเป็นผู้มีหนี้สินล้นพ้นตัวการประท้วงในช่วงเกือบ 2 เดือนที่ผ่านมา นอกจากจะทำให้ชิลีเสียหายทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นแล้ว ชิลียังเสียหายในภาพลักษณ์ที่เคยสร้างไว้อย่างดีในเวทีโลก เพราะต้องถอนตัวจากการเป็นเจ้าภาพการประชุมสุดยอดความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิกหรือเอเปก (16-17 พฤศจิกายน 2562) และการประชุมกรอบอนุสัญญาว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสมัยที่ 25 (2-13 ธันวาคม 2562)เรื่องที่ทำให้ประเทศใดประเทศหนึ่งถึงกับต้องเผชิญมิคสัญญีหายนภัยใหญ่หลวง มักจะเป็นเรื่องเล็กๆ น้อยๆ ที่คาดไม่ถึง ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดก็คือ การประกาศขึ้นค่าโดยสารรถไฟใต้ดินของชิลี ที่ไม่มีใครนึกมาก่อนว่าจะเป็นชนวนจลาจลได้ประเทศไหนมีปัญหาเหมือนชิลีแล้วไม่แก้ไขจงระวังจะพังเหมือนชิลี.นิติการุณย์ มิ่งรุจิราลัยsonglok1997@gmail.com
