ท่านสไลเกษ วัฒนพันธุ์ ประธานศาลฏีกา ถามประชาชนว่า อยากเห็นศาลเป็นอย่างไรในปาฐกถาพิเศษ เรื่อง คุกมีไว้ขังคนจนจริงหรือ? ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เมื่อ 5 พ.ย. ใครที่ได้ไปคงได้ฟัง “ความในใจ” ของประธานศาลฏีกา หลายเรื่องท่านพูดไว้ยาว ผมขออนุญาตใช้วิชานักข่าว คัดย่อมาแต่เรื่องที่อยากรู้ประธานศาลฏีกาบอกว่า คุกมีไว้ขังคนจน...จริง เพราะคนที่อยู่ในคุกส่วนใหญ่เป็นคนด้อยโอกาสสถิติปี 2561 มีคนต้องคำพิพากษาให้ลงโทษประมาณ 6.8 แสนคน ศาลจำคุกเพียงประมาณ 90,000 คน คิดเป็น 16.5% 42% ศาลใช้วิธีรอการกำหนดโทษ ที่เหลือ 58% ใช้วิธีปรับ กักขัง คุมความประพฤติในจำนวนคนติดคุก 16.5% ถ้าจะถามว่ามีคนจนคนรวยกี่% ตัวเลขนี้ไม่มีในรายงาน ประเทศไทยไม่เคยนิยามว่าคนจนคนรวยต่างตรงไหน เมื่อแยกไม่ออกระหว่างคนจน-รวย จะสรุปได้หรือไม่ว่า คุกมีไว้ขังคนจนแน่นอนที่สุด คนรวยจับยาก เวลาให้ประกันตัว คนที่หนีส่วนใหญ่คือคนรวย คนที่ถูกฟ้องส่วนใหญ่เป็นคนจนดังนั้น ผลของคำพิพากษาจำคุก ก็ต้องเป็นคนจนมากกว่า เพราะมีการฟ้องคนจนมากกว่า ในฐานะประธานศาลฏีกา สิ่งที่ท่านอยากทำภายในปีนี้ก็คือ การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนระหว่างการเป็นผู้ต้องหา หรือระหว่างพิจารณาคดี ให้เขามีโอกาสได้รับการประกันตัวมากที่สุด93.6% ได้รับการปล่อยตัวระหว่างการดำเนินคดี นี่คือคำตอบในเชิงสถิติส่วน 16% ที่ต้องขัง จะทำอย่างไร ในการเอาคนเหล่านี้ออกจากคุก ระหว่างรอการพิจารณา ทางกรมราชทัณฑ์บอกว่าพื้นที่คุกปัจจุบันไม่พอขัง พื้นที่นี้เอาไปขังคนที่ไม่จำเป็นรัฐธรรมนูญมาตรา 29 บอกว่า ตราบใดที่คำพิพากษายังไม่ถึงที่สุด ให้ถือว่าคนบริสุทธิ์อยู่ ฉะนั้นไม่ควรขังคนบริสุทธิ์ นี่คือการอ้างรัฐธรรมนูญถ้าอยู่ระหว่างการพิจารณาคดีของศาลชั้นต้น ยังไม่มีคำพิพากษาตรรกะนี้น่ารับฟังว่ายังบริสุทธิ์อยู่ แต่ถ้าศาลชั้นต้นพิพากษาแล้วว่ามีความผิด จะสันนิษฐานว่าบริสุทธิ์อยู่ได้หรือไม่คำถามก็คือ ระหว่างการสอบสวน 1 คนที่ตกเป็นผู้ต้องหาในชั้นสอบสวน กับ 2 จำเลยระหว่างในการพิจารณาของศาลชั้นต้น คู่นี้ใครบริสุทธิ์กว่ากันหลักการปล่อยตัวชั่วคราว คนที่ถามคำถามทำให้ต้องคิดอย่างหนัก คือท่านชวน หลีกภัย ที่ถามว่า ศาลคิดถึงผู้เสียหายและเหยื่อหรือไม่...ถ้าเหยื่อเป็นเด็ก ผู้หญิง คนชรา และคนด้อยโอกาสมีสองคดีดราม่าทางโซเชียล ที่ประธานศาลฏีกาอยากทำความเข้าใจคดีตายายเก็บเห็ดแล้วติดคุก เบื้องลึกคดีตากับยายสารภาพ ครอบครองไม้ต้องห้าม บุกรุกป่าเกินกว่า 10 ไร่อีกคดี อาจารย์ใช้ไม้กอล์ฟตีภรรยาบาดเจ็บไปตายที่โรงพยาบาล นสพ.ฉบับแรกตีด้วยหัวไม้หนึ่ง ต่อมาเป็นหัวไม้สาม ต่อมาเป็นเหล็ก แต่เมื่อคดีมาถึงศาล อาวุธที่ตีคือ ร่มภรรยาไม่ได้ทำงาน มีลูกสองคน กำลังจะเข้าโรงเรียน พ่อแม่ภรรยามาให้การศาลว่าให้อภัย อย่าจำคุกผู้เป็นสามี เพราะลูกจะได้เรียนหนังสือ ศาลตัดสินรอการลงโทษแต่เรื่องนี้สื่อทางโซเชียลก็ดราม่าไปเรียบร้อยนานๆที ชาวบ้านจะมีโอกาสฟังความในของศาล เมื่อศาลตัวจริงท่านตั้งใจบอก...อย่างน้อยใครที่เคยเผลอตั้ง “ศาลใจ” ตัดสินท่านไปแล้ว จะได้ทบทวนบ้านเมืองเราอยู่ยั้งยืนยงมาได้ เพราะมีศาลยุติธรรม คำ...คุกมีไว้ขังคนจน ค่อนขอดท่านได้ แต่คำจริงที่เรามั่นใจ คุกตารางไม่ได้มีไว้ขังสุนัข...ยืนยันศรัทธาความขลังของศาล เราก็พูดกันออกบ่อยไป.กิเลน ประลองเชิง
