ในสถานการณ์ที่เสียงส่วนใหญ่ในคณะกรรมาธิการขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศด้านการสื่อสารมวลชนฯ สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ ยังคงเดินหน้าโดยไม่ฟังเสียงคัดค้านจากสังคมและองค์กรวิชาชีพสื่อมวลชน ในการผลักดันร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. ..... ที่มีเนื้อหาในการจำกัดเสรีภาพของสื่อมวลชน ทั้งในเรื่องการให้อำนาจตามกฎหมายแก่สภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติที่มีตัวแทนของรัฐบาลร่วมอยู่ด้วยในการลงโทษสื่อมวลชน อีกทั้งยังให้อำนาจออกและเพิกถอนใบประกอบวิชาชีพแก่สื่อมวลชน
อีกทางหนึ่ง ภูมิทัศน์สื่อที่กำลังเปลี่ยนแปลงไป บีบบังคับให้สื่อมวลชน โดยเฉพาะสื่อกระแสหลักต้องปรับตัวขนานใหญ่ (อ่าน วันที่ภูมิทัศน์สื่อเปลี่ยนไปจนไม่มีวันเหมือนเดิม) ทั้งๆ ที่ยังไม่รู้เลยว่า อนาคตข้างหน้าจะเป็นอย่างไร รู้แต่ว่า จะต้องดิ้นรนหารายได้เพื่อมาหล่อเลี้ยงสื่อที่ทำอยู่ให้นานที่สุด
โดยในด้านของผู้ปฏิบัติงานสื่อทุกระดับ ก็ต้องดิ้นรนปรับตัวให้สอดคล้องกับภูมิทัศน์สื่อที่เปลี่ยนแปลงไป ทั้งที่เป็นไปเพื่อรักษาองค์กรให้อยู่รอด และการสร้างตัวตนในโลกออนไลน์เพื่อสร้างช่องทางใหม่ๆ ในการสื่อสารกับผู้บริโภคสื่อรุ่นใหม่ที่ไม่เสพสื่อในรูปแบบเดิมๆ
ตัวอย่างของการปรับตัวของคนทำงานสื่อเริ่มตั้งแต่ระดับนักข่าวที่ปัจจุบันจะต้องมีทักษะและความสามารถหลายๆ อย่างพร้อมๆ กัน เพื่อให้สามารถนำเสนอข่าวสารในหลายๆ ช่องทาง หรือ Platforms ขององค์กรสื่อที่ตนสังกัด เช่น การเขียนข่าวเพื่อหนังสือพิมพ์และเว็บไซต์ พร้อมๆ ไปกับการถ่ายภาพนิ่งและภาพเคลื่อนไหวโดยใช้อุปกรณ์ที่มีเพียงสมาร์ทโฟนรุ่นใหม่ ที่มีประสิทธิภาพในการถ่ายภาพไม่ด้อยกว่ากล้องระดับมืออาชีพ
...
เมื่อถ่ายเหตุการณ์ข่าวเป็นภาพเคลื่อนไหวมาแล้ว นักข่าวต้องมีทักษะในการตัดต่อและเขียนสคริปต์ข่าวเพื่อตอบโจทย์การนำเสนอ ในรูปแบบของการรายงานด้วยเสียงและภาพเคลื่อนไหว ทั้งนี้ ยังไม่นับรวมถึงการที่นักข่าวต้องมีทักษะในการใช้ Social Media เป็นเครื่องมือในการหาข้อมูลข่าว ติดต่อแหล่งข่าว และรายงานสดผ่านช่องทาง ต่างๆ เพื่อให้ผู้ชม ผู้อ่านสามารถติดตามบรรยากาศในสนามข่าวอย่างใกล้ชิด ก่อนจะใช้ Social Media ในการเชิญชวนผู้อ่านผู้ชมไปติดตามงานข่าวในช่องทางต่างๆ ที่ข่าวชิ้นนั้นจะนำเสนออีกด้วย
ส่วนคนข่าวในระดับกลาง รวมทั้งผู้ประกาศข่าวที่ใช้ Social Media จนมีผู้ติดตามเป็นจำนวนมากในระดับหนึ่ง ก็สามารถที่จะใช้ช่องทางการรายงานสด โดยเฉพาะช่องทาง Facebook Live ในการรายงานข่าวนอกเวลาข่าวปกติ หรือรายงานข่าวในรายละเอียดที่มากขึ้น นอกเหนือจากที่นำเสนอออกอากาศในเวลาปกติ
ขณะที่คนข่าวระดับกลางที่คร่ำหวอดในสนามข่าวจนมีแหล่งข่าวจำนวนมากและสามารถหาข้อมูลเชิงลึกได้มากกว่านักข่าวรุ่นใหม่ ก็สามารถนำเอาข้อมูลเชิงลึกที่มีอยู่มาวิเคราะห์แบบสดๆ ให้ผู้บริโภคสื่อรุ่นใหม่บนโลก Social Media ได้ติดตามและเข้าใจถึงเบื้องหน้าและเบื้องหลังของสถานการณ์ข่าวสารที่เกิดขึ้นในช่วงนั้นๆ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งข่าวที่มีเบื้องลึกเบื้องหลังมากมาก เช่น ข่าวการเมือง หรือข่าวที่มีความซับซ้อนและเข้าใจยาก เช่น ข่าวเศรษฐกิจ และข่าวสายเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (ICT) และแม้กระทั่งข่าวที่มีเงื่อนงำให้ต้องติดตาม เช่น ข่าวอาชญากรรม เป็นต้น
พูดง่ายๆ คือ ทุกสายข่าวล้วนมีประเด็นเบื้องลึกเบื้องหลังที่เขียนหรือนำเสนอลงในข่าวที่นำเสนอตามช่องทางปกติได้ไม่หมด และเมื่อถูกนำมาเล่าในรูปแบบที่เข้าใจง่ายและตรงกับความคุ้นเคยของผู้บริโภคสื่อรุ่นใหม่ จึงไม่ใช่เรื่องยากที่ทำให้ได้รับความนิยมในเวลาอันรวดเร็ว
อย่างไรก็ตาม คนข่าวจำนวนมากในสื่อเก่าอย่างหนังสือพิมพ์และเว็บไซต์ อาจจะไม่คุ้นเคยกับการนำเสนอข่าวและบทวิเคราะห์ต่างๆ ด้วยวิธีการเล่าเรื่องผ่านช่องทางรายงานสด โดยเฉพาะ Facebook Live แต่ก็ไม่น่าจะเป็นเรื่องยากเกินไปหากมีการฝึกฝนบ่อยๆ จนมีความคุ้นเคย
ในชั้นนี้ อยากแนะนำให้ลองเข้าไปชมในหน้าเพจของ “คิงส์-พีระวัฒน์ อัฐนาค” ผู้ประกาศข่าวเศรษฐกิจของสถานีโทรทัศน์ไทยรัฐทีวี ที่เปิดเพจชื่อ “คุยข่าวเล่าเรื่อง” โดยชวนเพื่อนๆ ผู้ประกาศข่าวไทยรัฐทีวีมานั่งเล่าข่าวในช่องทางนี้ เป็นประจำทุกวัน ในเวลา 18.00-18.30 น. ซึ่งเป็นเวลาที่รัฐบาลและคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เอาเวลาของสถานีโทรทัศน์ต่างๆ ไปออกอากาศคืนความสุขฯ ในแบบบังคับให้ดูทุกสถานีพร้อมๆ กัน
...
ขณะที่เพจสำนักข่าวไทย อสมท. ก็ทำรายงานสดบน Facebook Live ชื่อ “3 สาวข่าวแซ่บ” ในช่วงเวลาเดียวกัน คือ 18.00-18.20 น. โดยนำผู้ประกาศข่าวและบรรณาธิการข่าว มานำเสนอข่าวในสไตล์การเล่าข่าวให้ฟังเป็นทางเลือกสำหรับคนที่ไม่อยากชมรายการทีวีภาคบังคับ
นอกจากนี้ ยังมีเพจอีกหลายเพจบน Facebook ที่นักข่าวทั้งภาคสนามและระดับกลางในสำนักงานใช้เป็นเวทีในการแสดงศักยภาพของความเป็นนักข่าวมืออาชีพในช่องทางที่แม้ตัวเองจะไม่ถนัด แต่ก็พร้อมที่จะปรับตัวรับกับการเปลี่ยนแปลงของภูมิทัศน์สื่อ และช่องทางการบริโภคสื่อของคนไทยรุ่นใหม่
ซึ่งนอกจากจะเป็นการเตรียมพร้อมเพื่อความอยู่รอดของคนข่าวในยุคนี้แล้ว ยังเป็นการแสดงศักยภาพของความเป็นคนข่าวมืออาชีพให้โลก Social Media ได้รู้ถึงความแตกต่างกับกลุ่มคนบางกลุ่มที่อาศัยช่องทาง Social Media สื่อสารเนื้อหาที่ไม่ได้ถูกกำกับไว้ด้วยจริยธรรมของวิชาชีพสื่อมวลชนจนทำให้ผู้บริโภคสื่อเกิดความสับสนอยู่ทุกวันนี้...
ชวรงค์ ลิมป์ปัทมปาณี