"หมอยง" เผยอันตรายของ "โรคไข้สูงรุนแรง เกล็ดเลือดต่ำ" หรือ SFTS มีสาเหตุจาก "เห็บสุนัข" ในไทยมีผู้ป่วยแล้ว 53 ราย หลังจีนพบไวรัสอุบัติใหม่ที่ทำให้เกิดโรคอาการเดียวกัน แนะพึงระวังห้ามกด-บี้ด้วยมือเปล่า
วันที่ 12 กันยายน 2569 ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้โพสต์ข้อความเรื่อง "โรคไข้สูงรุนแรง เกล็ดเลือดต่ำ หรือไข้เห็บสุนัข พบได้ในประเทศไทย ในจีนพบไวรัสอุบัติใหม่เพิ่มอีก ที่ทำให้เกิดโรคอาการเดียวกัน " โดยระบุว่า
โรคไข้สูงรุนแรง เกล็ดเลือดต่ำ หรือที่เรียกว่า Severe Fever with Thrombocytopenia Syndrome (SFTS) มีสาเหตุจากเห็บ โดยเฉพาะในบ้านเราเป็นเห็บสุนัข ไม่ได้เป็นโรคที่พบใหม่ รู้จักกันมานานกว่า 15 ปีแล้ว พบมากในประเทศจีน ญี่ปุ่น และเกาหลีใต้ มีสาเหตุหลักมาจากเห็บ ในประเทศจีนเกิดจากเห็บเขายาว (Long horn Tick, Haemaphysalis longicornis) เป็นเห็บของกวางหรือสัตว์ป่า
แต่สำหรับบ้านเราในประเทศไทย สาเหตุสำคัญคือเห็บสุนัขสีน้ำตาล brown dog tick ที่เรารู้จักกันดี (Rhipicephalus sanguineus) ทีมของเราที่ศูนย์ได้ทำการศึกษากันนานกว่า 7 ปี และมีการรายงานมากที่สุดในประเทศไทย ขณะนี้ในประเทศไทยมีการพบผู้ป่วย จำนวนทั้งสิ้น 53 ราย และเสียชีวิต 5 ราย เกิดจากไวรัส ใน family Phenuiviridae and genus Bandavirus พบได้ทุกภาคของประเทศไทย ทำให้เสียชีวิตได้ในผู้สูงอายุหรือมีภูมิต้านทานต่ำ และโรคเรื้อรัง แสดงในรูป
อาการสำคัญของโรค คล้ายไข้เลือดออก จะมีไข้สูง เกล็ดเลือดต่ำ เม็ดเลือดขาวต่ำ ในรายที่รุนแรงจะมีการทำงานของอวัยวะล้มเหลวและเสียชีวิตได้
โรคนี้นำโดยเห็บสีน้ำตาล ที่พบได้ทั่วไปในสุนัขของประเทศไทย สิ่งที่สำคัญ การติดต่อมายังคน นอกจากเกิดจากเห็บกัดโดยตรงแล้ว สิ่งหนึ่งที่จะต้องพึงระวังไว้ ในการจับเห็บจากตัวสุนัข มาบี้หรือกดให้ตายด้วยมือเปล่า ก็จะสัมผัสโรคได้ เป็นสิ่งที่ไม่ควรทำ และในการเลี้ยงดูสุนัข ควรหมั่นคอยดูว่ามีเห็บหรือให้ยาป้องกันเห็บอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะในปัจจุบัน มีการเลี้ยงสุนัขกันมาก สุนัขอยู่ในบ้านและบางรายอาจจะนอนด้วย
ผู้ป่วยที่วินิจฉัยทางคลินิกว่าเป็น SFTS มากกว่าร้อยละ 30 ตรวจไม่พบ DBV ซึ่งบ่งชี้ว่าอาจมีเชื้อก่อโรคชนิดอื่นที่ทำให้เกิดอาการคล้ายกัน
มีรายงานออกมาจากประเทศจีน ที่พบไวรัสอุบัติใหม่ มีอาการคล้ายกัน และเป็นที่น่าสนใจมาก ไวรัสนี้อยู่ในครอบครัว Nairoviridae, genus orthonairovirus เป็นไวรัสที่พบใหม่ หรืออุบัติใหม่ ในกลุ่มอาการของโรคนี้ จึงเปรียบเสมือนเป็นโรคอุบัติใหม่ที่มีอาการคล้ายกัน โดยพบในผู้ป่วยที่มีอาการ ไข้สูงรุนแรง เกล็ดเลือดต่ำ และตรวจไม่พบไวรัสที่รู้จักกันดีมาก่อน และมีการตรวจจากเห็บ ก็ตรวจพบได้ในเห็บ
จึงเป็นที่น่าสนใจมาก ว่ากลุ่มอาการของโรค ไข้สูงรุนแรงเกล็ดเลือดต่ำ ไม่ได้เกิดจากไวรัสตัวเดียวอย่างที่รู้จักกันมาก่อน ยังมีไวรัสอุบัติใหม่หรือไม่เคยพบมาก่อน จึงเป็นเรื่องที่จะต้องศึกษาเพิ่มเติมโดยเฉพาะในประเทศไทย
การพบไวรัสทั้งสองชนิดในพื้นที่เดียวกันและมีพาหะเห็บชนิดเดียวกัน ตอกย้ำความจำเป็นในการพัฒนาวิธีวินิจฉัยแยกโรคระหว่างการติดเชื้อทั้งสองชนิดในพื้นที่ที่ SFTS เป็นโรคประจำถิ่น
ในประเทศไทยจากศูนย์ ได้ตรวจคนไข้ที่มีอาการไข้สูงเกล็ดเลือดต่ำ และไม่พบเชื้อไข้เลือดออก และตรวจไม่พบไวรัสที่รู้จักกันดี SFTSV ก็อาจจะเป็นไวรัสตัวนี้ได้
ทางศูนย์มีแนวทางที่จะพัฒนาการตรวจวินิจฉัย เพราะถ้ารู้ว่าเป็นไวรัสอะไรแล้ว การตรวจเพิ่มเติมในตัวอย่างที่มีอยู่แล้วและถูกเก็บไว้แล้ว ก็ไม่น่ายากว่ามีไวรัสตัวใหม่นี้ในประเทศไทยว่ามีหรือไม่ และมีอยู่มากน้อยแค่ไหน จะได้รีบดำเนินการอย่างรวดเร็ว
ขอบคุณข้อมูลจากเฟซบุ๊ก Yong Poovorawan