อุทาหรณ์ หญิงวัย 60 ปี ไอเป็นเลือดนาน 4 เดือน ผ่าตัดเจอพยาธิใบไม้ปอดซ่อนตัวในปอดจนถูกเข้าใจว่าเป็นมะเร็ง หลังกิน “ปูดิบดองซีอิ๊ว” พร้อมแนะวิธีป้องกัน


วันที่ 25 มิ.ย. 69 มีรายงานว่า แฟนเพจ เอฟเอ็มซีคลินิกเวชกรรม โพสต์ข้อความให้ความรู้กรณี หญิงรายหนึ่ง ต้องเข้าห้องผ่าตัดจากการรับประทาน ปูดิบดองซีอิ๊ว

โดยระบุว่า ปูดิบดองซีอิ๊วพาเข้าห้องผ่าตัด! พยาธิใบไม้ปอดซ่อนตัวในปอดจนถูกเข้าใจว่าเป็นมะเร็ง ซึ่งเป็นเรื่องราวของหญิงวัย 60 ปี มีอาการไอเรื้อรังและไอเป็นเลือดนาน 4 เดือน ผลเอกซเรย์พบก้อนในปอดลักษณะคล้ายมะเร็ง

แต่หลังผ่าตัดกลับพบ “พยาธิใบไม้ปอดระยะก่อนโตเต็มวัย” ซ่อนอยู่ในรอยโรคของปอด ต้นเหตุสำคัญมาจากการรับประทาน “เกจัง (Gejang)” หรือปูน้ำจืดดองซีอิ๊วดิบ เมนูยอดนิยมของเกาหลี

พยาธิใบไม้ปอด (Paragonimus westermani) เป็นปรสิตที่ติดต่อสู่คนผ่านการรับประทานปูน้ำจืด กุ้งดิบ หรือสุกไม่เพียงพอที่มีตัวอ่อนระยะเมตาเซอร์คาเรีย (metacercaria) ปนเปื้อนอยู่ รวมถึงเนื้อสัตว์ป่าบางชนิด เช่น หมูป่าและกวาง ที่ทำหน้าที่เป็นโฮสต์พาหะพัก (paratenic host)

รายงานผู้ป่วยหญิงชาวเกาหลีอายุ 60 ปี มีอาการไอมีเสมหะและไอเป็นเลือดเป็นเวลานาน ร่วมกับภาวะอีโอซิโนฟิลในเลือดสูง (eosinophilia) การตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์พบก้อนขนาดประมาณ 2.8 เซนติเมตรในปอดขวา มีลักษณะคล้ายมะเร็งปอด จึงได้รับการผ่าตัดตัดกลีบปอด

ผลตรวจทางพยาธิวิทยาพบรอยโรคแบบ necrotizing granuloma หรือก้อนอักเสบที่มีเนื้อตายตรงกลาง และพบพยาธิใบไม้ปอดตัวอ่อนระยะก่อนโตเต็มวัยยาวประมาณ 5 มิลลิเมตรอยู่ภายในโพรงของรอยโรค โดยไม่พบไข่พยาธิในเนื้อเยื่อ ทำให้การตรวจเสมหะก่อนผ่าตัดไม่สามารถตรวจพบไข่พยาธิได้

...

การตรวจวิเคราะห์สารพันธุกรรม (ITS2 sequencing) ยืนยันว่าเป็น Paragonimus westermani ซึ่งเป็นชนิดที่พบได้บ่อยในเกาหลี ญี่ปุ่น และจีน

หลังการผ่าตัด แพทย์ซักประวัติเพิ่มเติมพบว่าผู้ป่วยเคยรับประทาน “เกจัง (Gejang)” หรือปูน้ำจืดดองซีอิ๊วดิบ ประมาณ 3 เดือนก่อนเริ่มมีอาการ จึงสันนิษฐานว่าเป็นแหล่งติดเชื้อสำคัญ

เมื่อได้รับยาถ่ายพยาธิ-praziquantel เป็นเวลา 3 วัน ระดับอีโอซิโนฟิลในเลือดกลับสู่ปกติ

กรณีนี้สะท้อนให้เห็นว่าโรคพยาธิใบไม้ปอดสามารถเลียนแบบโรคมะเร็งปอดได้ และในระยะที่พยาธิยังไม่สร้างไข่ การวินิจฉัยอาจทำได้ยากหากไม่ได้ซักประวัติการรับประทานอาหารดิบอย่างละเอียด

แม้รอยโรคในปอดจาก P. westermani จะมีลักษณะคล้ายวัณโรคหรือมะเร็งปอด แต่สาเหตุแท้จริงอาจเป็น “ผู้โดยสารลับ” ตัวเล็ก ๆ ที่ติดมากับอาหารดิบเพียงมื้อเดียว และสามารถซ่อนตัวอยู่ในปอดได้นานหลายเดือนก่อนถูกตรวจพบ

ข้อแนะนำในการป้องกัน

  • หลีกเลี่ยงการรับประทานปูน้ำจืดดิบ ปูดอง หรือปูหมักที่ไม่ได้ผ่านความร้อน
  • ปรุง ปู กุ้งน้ำจืด และสัตว์น้ำจืดให้สุกทั่วถึงก่อนรับประทาน
  • หลีกเลี่ยงการรับประทานเนื้อหมูป่า กวาง หรือสัตว์ป่าที่ปรุงไม่สุก
  • การแช่แข็งตามมาตรฐานสามารถช่วยลดความสามารถในการติดเชื้อของตัวอ่อนพยาธิได้ แต่การปรุงสุกยังคงเป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุด
  • หากมีอาการไอเรื้อรัง ไอเป็นเลือด เจ็บหน้าอก หรือพบอีโอซิโนฟิลสูง ร่วมกับประวัติรับประทานอาหารดิบ ควรแจ้งแพทย์เพื่อพิจารณาโรคพยาธิใบไม้ปอดในการวินิจฉัยแยกโรค.