อาการเริ่มแรก "ไวรัสอีโบลา" เตือนเป็นโรคติดเชื้ออันตรายที่มีอัตราการเสียชีวิตสูง

ทำความรู้จัก "ไวรัสอีโบลา" อาการเริ่มแรกคล้ายโรคติดเชื้ออื่นๆ เตือนเป็นโรคติดเชื้ออันตรายที่มีอัตราการเสียชีวิตสูง พร้อมแนะวิธีการป้องกัน

จากการแพร่ระบาดของเชื้อ "อีโบลา" ที่ประเทศดิอาร์คองโก - ยูกันดา การระบาดยังรุนแรงขึ้น โดยข้อมูลจาก กรมควบคุมโรค เผยรายงานจากองค์การอนามัยโลก สงสัยผู้ติดเชื้อจำนวนมากกว่า 900 ราย และเสียชีวิตแล้ว 220 ราย โดยการระบาดครั้งนี้เกิดจากสายพันธุ์ Bundibugyo (บุนดิบูโย) ณ วันที่ 26 พฤษภาคม 2569 

ต่อมา บอร์ดโรคติดต่อฯ แห่งประเทศไทย ได้ยกระดับสกัด "อีโบลา" จากผู้เดินทางจาก 2 ประเทศ "ดิอาร์คองโก-ยูกันดา" โดยเมื่อเดินทางเข้าประเทศไทย จำเป็นต้องกักกันตัว 21 วัน แม้จะไม่มีอาการป่วยก็ตาม

รู้จักเชื้อไวรัสอีโบลา (Ebolavirus) 

โรคอีโบลา (Ebola disease) โลกรู้จักเชื้อนี้ครั้งแรกในปี 1976 โดยพบไวรัสนี้ที่ริมแม่น้ำอีโบลา ในสาธารณรัฐคองโก และพบการระบาดเป็นครั้งคราวมาตลอด พบอัตราการเสียชีวิตเฉลี่ย 50% แต่อัตราการเสียชีวิตอาจสูงถึง 90% ของผู้ติดเชื้อ 

จากข้อมูลขององค์การอนามัยโลก (WHO) เชื้อไวรัสอีโบลา มี 6 สายพันธุ์ แต่สายพันธุ์ที่พบการแพร่ระบาดรุนแรง มี 3 สายพันธุ์ คือ

• Ebola virus (EBOV) ทำให้เกิดโรค Ebola virus disease (EVD)
• Sudan virus (SUDV) ทำให้เกิดโรค Sudan virus disease (SVD)
• Bundibugyo virus (BDBV) ทำให้เกิดโรค Bundibugyo virus disease (BVD)

ขณะที่ "เชื้ออีโบลา" อาศัยอยู่ในค้างคาวผลไม้และแพร่สู่คนผ่านสัตว์ป่าที่ติดเชื้อ เช่น ลิง ซึ่งการแพร่เชื้อจากคนสู่คน เกิดโดย

1. การติดต่อผ่านการสัมผัสโดยตรง บริเวณผิวหนังที่มีแผล หรือเยื่อบุผิวหนัง โดยสัมผัสเลือด, สารคัดหลั่ง หรือของเหลวจากร่างกาย เช่น น้ำลาย อาเจียน อุจจาระ ปัสสาวะ เหงื่อ น้ำอสุจิ ของผู้ป่วยหรือผู้เสียชีวิต

2. การติดจากการสัมผัสสิ่งของ หรือพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อเช่น เลือด หรือของเหลวจากร่างกาย เช่น อาเจียน อุจจาระ ของผู้ป่วยหรือผู้เสียชีวิต

ระยะฟักตัวและการแพร่เชื้ออีโบลา

• ระยะฟักตัว 2-21 วัน
• ผู้ป่วยจะเริ่มแพร่เชื้อได้ เมื่อเริ่มมีอาการ
• ผู้ป่วยที่เสียชีวิตแล้ว จะยังแพร่เชื้อได้ จากการสัมผัสศพโดยตรง

อาการของโรคอีโบลา

• อาการเริ่มแรก จะมีไข้สูง อ่อนเพลีย ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ต่อมาจะมีอาเจียน ท้องเสีย ปวดท้อง ผื่นขึ้น
• ในรายที่รุนแรง อาจมีภาวะเลือดออกผิดปกติ ความดันโลหิตต่ำ สับสน พฤติกรรมเปลี่ยนแปลง และพบอวัยวะล้มเหลวร่วม เช่น ตับ ไต เนื่องจากอาการแสดงของโรคมีความคล้ายคลึงกับกลุ่มอาการโรคติดเชื้ออื่นๆ เช่น ไข้เลือดออก มาลาเรีย และไข้ไทฟอยด์

ดังนั้นการวินิจฉัยต้องอาศัยประวัติความเสี่ยง คือ เดินทางกลับมาจากประเทศที่มีการระบาดของเชื้อดังกล่าว โดยอาการแสดงที่เข้าได้ร่วมกับการตรวจยืนยันโดยห้องปฏิบัติการ ซึ่งทำได้หลายวิธี เช่น ตรวจหาสารพันธุกรรม (PCR) ของไวรัส ตรวจทางภูมิคุ้มกัน การเพาะเชื้อไวรัส

การรักษาโรคอีโบลา

• การรักษาเฉพาะโดยการให้ยาต้านไวรัส กลุ่ม monoclonal antibodies mAb114 (ansuvimabTM) or REGN-EB3 (InmazebTM) แนะนำให้เฉพาะการติดเชื้อจาก Ebola virus disease เท่านั้น ส่วนการติดเชื้ออื่นๆ ยังไม่มียาต้านไวรัสจำเพาะ
• การรักษาแบบประคับประคอง เช่น การให้สารน้ำ การแก้ไขภาวะเกลือแร่ที่ผิดปกติ รักษาภาวะน้ำตาลต่ำ ภาวะช็อก (Shock) และใช้ยาต้านเชื้อโรค กรณีพบการติดเชื้อซ้ำซ้อนและป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อน

การป้องกันโรคอีโบลา

1. หลีกเลี่ยงการไปประเทศที่มีการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสอีโบลา

2. หลีกเลี่ยงการสัมผัสบุคคลที่ป่วย หรือศพของผู้ที่เสียชีวิตจากโรคอีโบลา

3. วัคซีนปัจจุบันรับรองเฉพาะสายพันธุ์ Ebola (Ebola virus)

แต่สายพันธุ์อื่นๆ รวมถึง ไวรัสบุนดิบูโย ยังไม่มีวัคซีนสำหรับป้องกัน

ทั้งนี้ แม้ปัจจุบันยังไม่มีรายงานการพบผู้ติดเชื้อไวรัสอีโบลาในประเทศไทย แต่กรณีที่ท่านเดินทางกลับจากประเทศที่มีความเสี่ยง แนะนำให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของทางรัฐบาล เพื่อเฝ้าระวังสังเกตอาการอย่างเหมาะสม รวมทั้งยังเกิดได้จากนักท่องเที่ยวที่ติดเชื้อ โดยอยู่ในระยะที่เป็นพาหะได้นำเชื้อเข้ามา 

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากอีโบลาเป็นโรคที่อุบัติการณ์การเสียชีวิตสูง ยิ่งวินิจฉัยได้เร็ว จะช่วยเพิ่มอัตราการรอดชีวิต กรณีหากพบว่ามีไข้สูง อ่อนเพลีย ปวดกล้ามเนื้อ ปวดศีรษะ ควรรีบพบแพทย์ และให้ประวัติการเดินทางในระหว่าง 21 วัน ก่อนเกิดอาการดังกล่าว.

อ้างอิง : พญ.พวงรัตน์ ตั้งธิติกุล แพทย์เฉพาะทางด้านอายุรศาสตร์โรคระบบการหายใจและภาวะวิกฤตโรคระบบการหายใจ แผนกอายุรกรรม โรงพยาบาลนวเวช