"มะเร็งเต้านม" ภัยร้ายที่พบเป็นอันดับหนึ่งของหญิงไทย สตรีทุกคนล้วนเป็นผู้มีความเสี่ยง แนะวิธีช่วยลดการเสียชีวิตคือตรวจค้นหาและวินิจฉัยให้เจอตั้งแต่ระยะเริ่มแรก ซึ่งนำไปสู่การรักษาให้หายขาดได้
นายแพทย์วีรวุฒิ อิ่มสำราญ รองอธิบดีกรมการแพทย์ กล่าวว่า มะเร็งเต้านมเป็นสาเหตุการตายอันดับ 1 ของหญิงไทย จากสถิติสถาบันมะเร็งแห่งชาติปี 2559-2561 พบอัตราการเกิดโรคมะเร็งเต้านม 34.2 รายต่อประชากร 1 แสนคน หรือ 17,043 รายต่อปี เสียชีวิตวันละ 13 คน หรือ 4,654 คนต่อปี (สถิติสาธารณสุข พ.ศ.2562 กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข) และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ดังนั้นจึงควรให้ความสำคัญและใส่ใจตรวจเต้านมด้วยตนเองสม่ำเสมอ และเข้ารับการตรวจคัดกรองค้นหาความเสี่ยงมะเร็งเต้านมอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เพื่อเพิ่มโอกาสรักษาให้หายและลดโอกาสการเสียชีวิต
ขณะที่ แพทย์หญิงวิภาวี สรรพสิทธิ์วงศ์ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านศัลยศาสตร์เต้านม สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กล่าวเพิ่มเติมว่า อาการหรือสัญญาณเตือนของมะเร็งเต้านม ที่ผู้หญิงทุกคนสามารถสังเกตและตรวจหาความผิดปกติได้ด้วยตนเอง ได้แก่ การมีก้อนที่เต้านม หรือรักแร้ รูปร่างของเต้านมเปลี่ยนแปลงไป เช่น มีรอยบุ๋ม ผิวหนังบวม แดงขึ้น หัวนมบุ๋มหรือถูกดึงรั้ง มีผื่นหรือแผลที่เต้านมและหัวนม มีน้ำหรือเลือดไหลออกจากหัวนม หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม วิธีการตรวจเต้านมด้วยตนเองทำได้ง่ายๆ โดยใช้วิธีการดู การคลำ และการกด เพื่อสังเกตความผิดปกติของเต้านม
สำหรับวิธี "การดู" แนะนำให้ทำในท่ายืน โดยยืนหน้ากระจก วางแขนสองข้างแนบลำตัว สังเกตดูรูปร่าง ขนาด ระดับหัวนม สีผิว ยกแขนขึ้นเหนือศีรษะ ดูขนาด รูปร่าง และลักษณะผิดปกติ เช่น รอยบุ๋ม รอยนูน แผล หรือการอักเสบ วางมือทั้งสองข้างไว้บนสะโพก กดน้ำหนักลงหรือเกร็งหน้าอก โน้มตัวไปข้างหน้า ตรวจดูความผิดปกติของเต้านมทั้งสองข้าง
...
ส่วนวิธี "การคลำ" แนะนำให้ทำในท่านอน โดยนอนหงาย ใช้หมอนเล็กๆ สอดใต้ไหล่ข้างที่จะตรวจ ยกมือข้างที่จะตรวจขึ้นเหนือศีรษะ ใช้ปลายนิ้วมือด้านฝ่ามือ 3 นิ้ว ได้แก่ นิ้วชี้ นิ้วกลาง นิ้วนาง กดเต้านมทั้งสองข้าง เริ่มจากกดเบาๆ และกดแรงขึ้น 3 ระดับ ให้ทั่วทั้งเต้านมและรักแร้เพื่อค้นหาก้อนที่อยู่ใกล้ผิวหนังหรือต่อมน้ำเหลืองว่าโตหรือไม่ กดลานหัวนมเบาๆ ดูเลือดหรือน้ำเหลืองที่ไหลออกจากหัวนม หรือคลำในขณะอาบน้ำ ให้ตรวจขณะที่ตัวเปียกหรือฟอกสบู่ ผิวหนังจะลื่นทำให้ตรวจได้ง่าย ยกมือขึ้นวางบนศีรษะซ้ายขวาสลับกันเพื่อตรวจเต้านมทีละข้าง วิธีการตรวจเช่นเดียวกับท่านอน
โดยแบบแผนในการคลำมีด้วยกัน 3 แบบ แบบที่ 1 คลำเป็นก้นหอยหรือตามเข็มนาฬิกา โดยเริ่มคลำจากส่วนบนใกล้หัวนม วนเลื่อนนิ้วมือตามเข็มนาฬิกาเป็นวงกลม ขยายวงออกไปเรื่อยๆ จนถึงฐานเต้านมและรักแร้ สำรวจเนื้อเยื่อใต้หัวนม กดลานหัวนมเบาๆ ดูสิ่งคัดหลั่ง แบบที่ 2 คลำตามแนวนอนขึ้นลงขนานกับลำตัว โดยเริ่มคลำจากส่วนล่างด้านนอกเต้านมเป็นแนวยาวถึงกระดูกไหปลาร้า โดยใช้นิ้วมือทั้ง 3 นิ้ว คลำในแนวขึ้นลงสลับกันไปมาให้ทั่วทั้งเต้านม แบบที่ 3 คลำเป็นรัศมีรอบเต้านมหรือรูปลิ่ม โดยเริ่มคลำจากส่วนบนเต้านมจนถึงฐาน ขยับนิ้วมือจากฐานถึงหัวนมเป็นรัศมีรอบด้านถึงกระดูกไหปลาร้าและบริเวณรักแร้
อย่างไรก็ตาม การตรวจเต้านมด้วยตนเองเป็นวิธีที่ง่ายและไม่มีค่าใช้จ่าย ทำให้รู้ลักษณะเต้านมปกติของตนเอง และพบความผิดปกติได้ไว การตรวจเต้านมด้วยตนเองควรทำเป็นประจำสม่ำเสมอประมาณเดือนละครั้ง และรับการตรวจโดยบุคลากรทางการแพทย์ได้ปีละหนึ่งครั้ง การตรวจให้พบเจอมะเร็งเต้านมตั้งแต่ระยะเริ่มแรก พบแพทย์ได้เร็ว การรักษาจะได้ผลดีและมีโอกาสหายขาดสูง ทั้งนี้ การค้นพบสิ่งผิดปกติที่เกิดขึ้นภายในเต้านมนั้นไม่ได้จัดเป็นมะเร็งทั้งหมด อาจเป็นเพียงถุงน้ำ หรือเนื้องอกธรรมดาก็ได้.