หมอยง เผย ผู้ที่เคยปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษ จะมีภูมิต้านทาน ป้องกันการติดเชื้อ "ฝีดาษวานร" ได้ แม้จะตรวจวัดระดับภูมิต้านทานไม่ขึ้น ส่วนผู้สัมผัสเชื้อ หากฉีดวัคซีนภายใน 4 วัน ก็สามารถป้องกันได้เช่นกัน
วันที่ 6 กันยายน 2565 ศ.นพ.ยง ภู่วรวรรณ หัวหน้าศูนย์เชี่ยวชาญเฉพาะทางด้านไวรัสวิทยาคลินิก ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กเรื่อง ฝีดาษวานร ผู้ที่เคยปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษมาแล้ว ระบุว่า
การปลูกฝีป้องกันไข้ทรพิษ ไม่ได้เป็นการใช้เชื้อของไข้ทรพิษโดยตรง แต่ใช้ vaccinia ไวรัส ซึ่งแต่เดิมเข้าใจว่าเป็นฝีดาษของวัว มาใช้ปลูกให้คน แล้วภูมิต้านทานข้ามไปป้องกันเชื้อไข้ทรพิษ หรือฝีดาษของคน เชื้อในกลุ่มฝีดาษเป็น DNA virus มีลักษณะพันธุกรรมและโครงสร้างที่คล้ายกันมาก จึงสามารถป้องกันข้ามสายพันธุ์ได้
ฝีดาษไม่ว่าจะเป็นฝีดาษคน หรือฝีดาษลิง มีระยะฟักตัวยาวนาน 7-14 วัน โดยเฉลี่ย 9 วันนับตั้งแต่เริ่มรับเชื้อจนถึงมีอาการ ซึ่งต่างกับ covid 19 ระยะฟักตัวที่สั้นมาก ค่าเฉลี่ยขณะนี้อยู่ที่ 3 วัน
โรคอะไรก็ตามแต่ที่มีระยะฟักตัวยาวนาน ถึงแม้ภูมิคุ้มกันจะตกลงไปแล้ว การตรวจวัดภูมิต้านทาน ระดับภูมิต้านทานอาจจะตรวจวัดไม่ได้หรือได้ต่ำมาก แต่ในทางป้องกันโรคยังคงมีหน่วยความจำ และเมื่อได้รับเชื้อก็จะกระตุ้นขึ้นมาป้องกันการเกิดอาการได้
ยกตัวอย่างเช่น ไวรัสตับอักเสบบี มีระยะฟักตัวยาวนาน 1 - 6 เดือน ดังนั้นเมื่อฉีดวัคซีน มีภูมิขึ้นแล้ว ถึงภูมิจะต่ำกว่าระดับความต้านทานในการป้องกันการเกิดโรค เมื่อได้รับเชื้อก็ไม่เกิดการติดเชื้อ ทั้งนี้ เพราะเมื่อรับเชื้อเข้าไป ในร่างกายจะกระตุ้นภูมิต้านทานขึ้นมา และสามารถป้องกันการเกิดอาการ หรือการติดเชื้อได้
เช่นเดียวกันกับ HPV ที่ทำให้เกิดมะเร็งปากมดลูก ในปัจจุบันพบว่าการให้วัคซีนเพียงเข็มเดียว ก็มีประสิทธิภาพที่ดีทีเดียว เพราะเมื่อผมขึ้นแล้ว ถึงแม้ระดับภูมิต้านทานจะน้อยกว่า 2 เข็ม ประสิทธิภาพก็ยังเพียงพอในการที่จะป้องกันการติดเชื้อได้ เพราะ HPV มีระยะฟักตัวยาวนาน
...
คนที่เคยปลูกฝีมาแล้ว โดยใช้ vaccinia ไวรัส ตั้งแต่เมื่อ 40 ปีที่แล้ว มาตรวจวัดขณะนี้ จะตรวจวัดระดับภูมิต้านทานไม่ได้ เพราะนานมาแล้ว แต่อย่างไรก็ตาม ร่างกายมีหน่วยความจำ และฝีดาษวานรมีระยะฟักตัวยาวนานถึง 7-14 วัน หรือถ้าจะเหลืออยู่ที่ 9 วัน ก็ยังมีเวลาเพียงพอที่ให้หน่วยความจำกระตุ้นสร้างภูมิต้านทานขึ้นมาปกป้องการติดเชื้อไวรัสได้ หรือถึงแม้จะติดเชื้อ อาการก็จะไม่รุนแรง
ดังนั้น ระดับภูมิต้านทานที่ตรวจวัดได้จากคนที่ปลูกฝีมานานแล้ว จึงไม่สามารถบอกได้ทางคลินิก ว่าไม่สามารถป้องกันโรคได้ ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับระยะฟักตัวของโรค โดยเฉพาะโรคที่มีระยะฟักตัวยาวนาน
ผู้ที่สัมผัสเชื้อฝีดาษวานร ภายใน 4 วัน การฉีดวัคซีนก็ยังสามารถป้องกันได้ ผู้ที่เคยปลูกฝีมาแล้ว จึงทำให้เชื่อได้ว่าน่าจะป้องกันการติดเชื้อฝีดาษวานรได้ดีพอสมควร และหรือถ้าจำเป็นจะต้องฉีดวัคซีนในเจเนอเรชันใหม่ ก็ใช้วัคซีนเพียงเข็มเดียวก็เพียงพอ ไม่จำเป็นต้องฉีดถึง 2 เข็ม เป็นเพียงกระตุ้นหน่วยความจำเดิม ตามหลักวิชาของวัคซีน.
ข้อมูลจาก เฟซบุ๊ก Yong Poovorawan