ศูนย์จีโนมทางการแพทย์ รพ.รามาธิบดี เตือน โควิดสายพันธุ์ "โอไมครอน" ที่ WHO ระบุเป็นสายพันธุ์ที่น่ากังวล ชุดตรวจโควิด PCR บางยี่ห้อ อาจตรวจจับไม่ได้ หรือให้ผลลวง
จากกรณี องค์การอนามัยโลก หรือ WHO กำหนดให้ โควิดสายพันธุ์ใหม่ B.1.1.529 หรือ "โอไมครอน" (Omicron) เป็นสายพันธุ์ที่น่ากังวล (variants of concern) เนื่องจากมีการแพร่ติดต่อระหว่างคนสู่คนอย่างรวดเร็ว และมีการกลายพันธุ์ต่างไปจากไวรัสดั้งเดิมถึงกว่า 60 ตำแหน่ง และมีหลักฐานที่พบว่า มีความเสี่ยงที่จะติดซ้ำได้
ศูนย์จีโนมทางการแพทย์ รพ.รามาธิบดี ได้โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก ระบุว่า การวินิจฉัย "B.1.1.529" ทางห้องปฏิบัติการ ปัจจุบันยังคงตรวจพบสายพันธุ์นี้ได้ด้วยชุดตรวจ "ATK" และ "PCR"
อย่างไรก็ดีห้องปฏิบัติการหลายแห่งระบุว่า สําหรับการทดสอบ PCR ที่ตรวจไวรัสโควิด 2019 พร้อมกัน 3 ยีน จะมียีน "S" ที่อาจจะตรวจจับไม่ได้ เนื่องจากมีการกลายพันธุ์ไปมาก (S dropout) WHO กล่าวว่าข้อสังเกตนี้สามารถใช้เป็นตัวคัดกรองตัวอย่างต้องสงสัยว่าจะเป็นสายพันธุ์ "Omicron" ได้
วานนี้ (27 พ.ย.) ศูนย์จีโนมทางการแพทย์ รพ.รามาธิบดี ประสานกับห้องปฏิบัติการไวรัสวิทยา รพ.รามาธิบดี ให้เฝ้าระวังตัวอย่าง S dropout หากพบ เพื่อความรวดเร็วจะนำมาตรวจจีโนไทป์กับตัวตรวจตาม 40 ตำแหน่งด้วยเทคโนโลยี "Mass array" ให้แล้วเสร็จใน 24-48 ชั่วโมง เนื่องจากจะมีต้นทุนที่ประหยัดกว่าการถอดรหัสพันธุกรรมทั้งจีโนม เพื่อให้ทราบว่าเป็นสายพันธุ์ Omicron (B.1.1.529) ในเบื้องต้นหรือไม่
นอกจากนี้ นักวิทยาศาสตร์แอฟริกาได้อัปโหลดรหัสพันธุกรรมทั้งจีโนม (whole genome sequence) ของไวรัสโคโรนา 2019 จำนวนกว่า 115 ตัวอย่างขึ้นบนฐานข้อมูลโควิดโลก "GISAID" เป็นที่เรียบร้อย เพื่อให้นักวิจัยทั่วโลกได้นำไปศึกษาวิจัย เพื่อพัฒนาการตรวจวินิจฉัยทางห้องปฏิบัติการ การป้องกัน และรักษา
ทางศูนย์จีโนมทางการแพทย์ รพ.รามาธิบดี ได้ดาวน์โหลดรหัสพันธุกรรมทั้งจีโนมของ "โอไมครอน" ทั้ง 115 ตัวอย่างมาทดสอบด้วยวิธีชีวสารสนเทศกับตัวตรวจตาม (PCR primer) ของชุดตรวจ PCR ที่ทาง WHO ให้การรับรอง ผ่านโปรแกรม "Nextclade" (https://clades.nextstrain.org/) ปรากฏว่า จากการวิเคราะห์ผลบนคอมพิวเตอร์ ทั้ง 115 ตัวอย่าง มีแนวโน้มว่าอาจเกิดปัญหาไม่มากก็น้อยกับชุดตรวจ PCR บางยี่ห้อ คืออาจให้ผลบวกน้อยทั้งที่มีเชื้อจำนวนมาก หรือเกิดผลลบปลอม (false negative) ขึ้นได้ เนื่องจากตัวตรวจตาม (PCR Primer) ของยี่ห้อดังกล่าว มีรหัสพันธุกรรมของตัวตรวจตาม (PCR Primer) ที่บ่งชี้ว่าอาจตรวจจับกับส่วนจีโนมของสายพันธุ์โอไมครอนได้ไม่ดี หรือจับไม่ได้เลย เนื่องจากไวรัสมีการกลายพันธุ์ไปมาก
ดังนั้น ศูนย์รับตรวจโควิด-PCR คงต้องระมัดระวังเลือกใช้ชุดตรวจ PCR ที่ผ่านการทดสอบว่าไม่มีปัญหาในการตรวจจับสายพันธุ์ “โอไมครอน”
อย่างไรก็ดี ชุดตรวจ PCR ที่ใช้ตรวจไวรัสโคโรนา 2019 ส่วนใหญ่จะตรวจจีโนม 2-3 ตำแหน่งพร้อมกัน ไม่ได้ตรวจตำแหน่งเดียว หากพลาดไปบางตำแหน่ง ก็ยังมีตำแหน่งอื่นยืนยัน WHO เองก็สนับสนุนให้ปรับวิกฤติให้เป็นโอกาส ดูการผลลบที่ขาดให้ไปบางตำแหน่งบนยีน S ที่สร้างโปรตีนส่วนหนาม (S dropout) หากพบว่าขาดหายไปให้สงสัยว่าอาจเป็นสายพันธุ์ "โอ ไมครอน".
...
ข้อมูลจาก เฟซบุ๊ก Center for Medical Genomics