ข่าว
  • Thairath Talk
  • 100 year

    กว่าจะเป็นโดมในดวงใจ

    กิเลน ประลองเชิง1 ก.ค. 2563 05:01 น.
    SHARE

    น้องจากสำนักพิมพ์ส่งหนังสือสามเล่มมายั่วใจให้ไปงานเปิดโกดัง Book Wonder ที่มติชนอะคาเดมี ซึ่งจะมีไปถึงวันที่ 3 ก.ค. ผมคิดว่าต่อไปหนังสือเล่มจะเป็นของมีค่าหายาก จึงเต็มใจช่วยกระจายข่าว

    สามเล่มที่ว่ามีตามรอยอาทิตย์อุทัย แผนสร้างชาติไทยสมัยคณะราษฎร เขียนโดย ผศ.ดร.ณัฐพล ใจจริง พลวัตรการเลือกตั้งและประชาธิปไตยในอาเซียน เขียนโดย ผศ.ดร.ประจักษ์ ก้องกีรติ

    และศิลปสถาปัตยกรรมคณะราษฎร เขียนโดย รศ.ดร.ชาตรี ประกิตนนการ

    ผมเลือกเล่มที่ 3 อ่านเรื่องโดมธรรมศาสตร์และการเมืองก่อน เพราะจำได้ว่าเดินผ่านหน้าตึกโดมธรรมศาสตร์ตอนไปเรียนบาลีและนักธรรมที่วัดมหาธาตุท่าพระจันทร์ตั้งแต่อายุ 12 ปี จนถึงวันนี้ก็ยังเดินผ่านอยู่

    แต่ไม่ใช่ลูกแม่โดม จึงรู้เรื่องตึกโดมน้อยเต็มที

    ปี พ.ศ.2479 ธรรมศาสตร์ได้ที่ดินเพิ่มจนเป็น 50 ไร่ จึงเริ่มก่อสร้างตึกบัญชาการเป็นอาคารหลังแรก โดยปรับปรุงจากอาคารเดิม 4 หลังซึ่งสร้างสมัย ร.6 เป็นอาคารสามชั้น สร้างยอดโดมเป็นสัญลักษณ์อยู่กลางอาคาร

    นายหมิว อภัยวงศ์ เป็นผู้ออกแบบการก่อสร้าง ได้ค่าออกแบบ 350 บาท

    นายหมิว อภัยวงศ์ เป็นบุตรเจ้าพระยาอภัยภูเบศร์ (ชุ่ม อภัยวงศ์) เกิดปี 2448 เป็นพี่น้องต่างมารดากับหลวงโกวิทอภัยวงศ์ (ควง อภัยวงศ์) เป็นผู้ออกแบบอาคารมากมาย

    ตึกไปรษณีย์กลางบางรัก ตึกแถวริมถนนราชดำเนินกลาง ร่วมงานปรับปรุงบ้านนรสิงห์ของเจ้าพระยารามราฆพ ลักษณะงานออกแบบยุคนั้นถือว่าล้ำยุคทันสมัยมาก

    เทียบเคียงได้กับแนวทางศิลปสถาปัตยกรรมที่รู้จักกันในยุโรปว่าอาร์ต เดกอคล้ายลักษณะทางสถาปัตยกรรมที่รู้จักกันในชื่อฟื้นฟูโกธิก

    มีเรื่องเล่าว่า นายปรีดี พนมยงค์ ได้ให้หลักการ ประหยัด สวยงาม ทันสมัย ระหว่างนายหมิวกำลังคิดว่า ตรงกลางของตึกควรมีสัญลักษณ์โดดเด่น แสดงถึงภูมิปัญญาของการศึกษา

    ก็เหลือบไปเห็นปลายดินสอจึงคิดใช้รูปทรงของปลายดินสอเป็นสัญลักษณ์ ดัดแปลงรูปทรงให้เป็นยอดโดม

    ความหมายยอดโดมธรรมศาสตร์เสมือนปลายดินสอที่จดจารบันทึกในสมุดบนท้องฟ้า เล่าเรื่องราวอันไม่จบสิ้นของผู้คน บนดินแดนธรรมศาสตร์

    ยังมีบางคำอธิบายการออกแบบรูปทรงกรวยยอดแหลมสองชั้นมีฐานทรงกรวยหกเหลี่ยม หมายถึงหลักหกประการของคณะราษฎรยอดแหลมหมายถึงการบรรลุความปรารถนาสูงสุดที่จะให้การศึกษาอย่างเต็มที่แก่ราษฎร

    ตลอดระยะเวลายาวนาน ตึกโดมถูกใช้ในกิจกรรมที่สำคัญทางประวัติศาสตร์การเมืองมากมาย

    ปีกอาคารฝั่งท่าพระจันทร์เคยใช้เป็นหอพักนักศึกษายากจนจากต่างจังหวัด เรียกนิคมนักศึกษามหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง

    ช่วงจอมพล ป.พิบูลสงคราม ประกาศเป็นพันธมิตรสงครามกับญี่ปุ่น นายปรีดีเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ เป็นหนึ่งในผู้นำขบวนการเสรีไทย ชั้นสองของตึกโดมถูกใช้เป็นกองบัญชาการเสรีไทย

    ปีกอาคาร 4 ด้านท่าพระอาทิตย์ ใช้เป็นที่เก็บอาวุธสงคราม ที่ได้จากฝ่ายสัมพันธมิตร

    พ.ศ.2493 ทวีป วรดิลก แต่งเพลงโดมในดวงใจ ในบรรยากาศการต่อสู้เรียกร้องสิทธิเสรีภาพของนักศึกษา

    พ.ศ.2495 เปลื้อง วรรณศรี แต่งบทกวีอมตะ “สิ่งเหล่านี้ที่โดมโหมจิตข้า ให้แกร่งกล้าเดือนปีไม่มีหวั่น ถ้าขาดโดมเจ้าพระยาท่าพระจันทร์ ก็ขาดสัญลักษณ์พิทักษ์ธรรม”

    ผมอ่านถึงตอนนี้ นึกขึ้นได้ โรงหนังเฉลิมไทย ต้นอาคารริมถนนราชดำเนิน ฝีมือออกแบบของนายหมิว อภัยวงศ์ก็ถูกรื้อไปแล้ว

    ช่วยกันรักตึกโดมกันไว้จะแน่ใจได้แค่ไหน หลายสิ่งก็ถูกรื้อไปแล้ว ตึกโดมจะไม่ถูกรื้อไปด้วย.

    กิเลน ประลองเชิง

    อ่านเพิ่มเติม...

    แท็กที่เกี่ยวข้อง

    ชักธงรบกิเลน ประลองเชิงBook Wonderธรรมศาสตร์หมิว อภัยวงศ์สถาปัตยกรรมโดมธรรมศาสตร์

    คุณอาจสนใจข่าวนี้