“เรียนรู้และป้องกันโรคไต” (ตอน 1)

ข่าว

    “เรียนรู้และป้องกันโรคไต” (ตอน 1)

    คณะแพทยศาสตร์ รพ.รามาธิบดี

      3 พ.ค. 2562 05:01 น.


      รายงานจากกรมการแพทย์เมื่อปี 2561 พบว่ามีคนไทยป่วยด้วยโรคไตเรื้อรังประมาณ 8 ล้านคน โดยเป็นผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายกว่า 100,000 คนที่ต้องรับการฟอกเลือดหรือล้างไตทางช่องท้อง และมีจำนวนเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องร้อยละ 15-20 ต่อปี ซึ่งบั่นทอนคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและญาติ การป้องกันไม่ให้เกิดโรคไต การคัดกรองโรคไต และการชะลอความเสื่อมของโรคไตเป็นเรื่องที่ทุกคนต้องตระหนักและให้ความสำคัญ และคอลัมน์ “ศุกร์สุขภาพ” สัปดาห์นี้ มีเรื่องราวของการดูแลไตให้แข็งแรงมาฝากกันค่ะ

      รู้จัก “ไต”

      “ไต” เป็นอวัยวะที่มีอยู่ในร่างกายของทุกคน มีลักษณะคล้ายเม็ดถั่วแดง อยู่ที่บริเวณท้ายบั้นเอวทั้ง 2 ข้าง ไตเป็นอวัยวะสำคัญส่วนหนึ่งของระบบทางเดินปัสสาวะ ซึ่งประกอบด้วย ไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ และท่อปัสสาวะ หน้าที่หลักของไตคือ กรองของเสียจากเลือดผ่านทางหน่วยไต และเกิดเป็นน้ำปัสสาวะเก็บที่บริเวณกระเพาะปัสสาวะ และถูกขับออกจากร่างกายทางท่อปัสสาวะ

      นอกจากนี้ไตยังทำหน้าที่อื่นๆ อีก กล่าวคือ ปรับสมดุลน้ำในร่างกาย ปรับสมดุลของเกลือแร่ สมดุลกรด-ด่างในร่างกาย กำจัดของเสียออกจากร่างกาย และผลิตฮอร์โมนหลายชนิดในร่างกาย ซึ่งฮอร์โมนที่สำคัญที่ไตสร้างขึ้นคือ ฮอร์โมนที่ช่วยกระตุ้นในการสร้างเม็ดเลือดแดง ดังนั้นเมื่อไตมีการทำงานที่ผิดปกติ ก็จะทำให้การสร้างฮอร์โมนดังกล่าวลดลง จึงเกิดภาวะโลหิตจาง

      อาการ

      อาการของโรคไตนั้นมีหลายอย่าง ได้แก่

      - ปัสสาวะขัด ปัสสาวะไม่สุด ซึ่งอาจเกิดจากการติดเชื้อหรือกระเพาะปัสสาวะอักเสบ

      - ปัสสาวะลำบาก มักพบในชายสูงอายุ เช่น ต่อมลูกหมากโต

      - ปัสสาวะเข้มหรือสีเหมือนน้ำล้างเนื้อ เกิดจากไตอักเสบหรือเกิดจากการติดเชื้อ

      - ปัสสาวะบ่อยหรือปัสสาวะเวลากลางคืน ผู้ที่ตื่นมาปัสสาวะเวลากลางคืนมากกว่า 2 ครั้งขึ้นไป แสดงว่าไตเริ่มมีความผิดปกติ หรืออาจเกิดจากการเป็นโรคเบาหวาน เนื่องจากไตไม่สามารถกักเก็บน้ำตาลในเลือดที่มากกว่า 180 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร น้ำตาลจึงออกมาพร้อมกับปัสสาวะ โดยน้ำตาลจะนำพาน้ำปัสสาวะออกมามากขึ้นด้วย ส่งผลให้คนไข้มีอาการปัสสาวะบ่อย

      - อาการบวม ได้แก่ บวมหน้า บวมตามร่างกาย ซึ่งอาจเกิดจากการเป็นโรคไตได้ เช่น ภาวะที่ไตเสื่อมมากจนไม่สามารถขับปัสสาวะได้ น้ำในร่างกายก็จะมีปริมาณมากขึ้นและสะสมตามร่างกายส่วนต่างๆ หรือมีภาวะไตอักเสบ มีการรั่วของโปรตีนในปัสสาวะปริมาณมาก ทำให้โปรตีนในเลือดลดลง ซึ่งโปรตีนในเลือดจะทำหน้าที่ดึงน้ำไว้ในกระแสเลือด ดังนั้นเมื่อโปรตีนในเลือดลดลง น้ำจึงออกนอกเลือดมาสะสมยังเนื้อเยื่อต่างๆ ก็ทำให้เกิดอาการบวมได้เช่นกัน

      - อาการปวดหลัง ปวดเอว ซึ่งเป็นอาการของการเป็นโรคนิ่วหรือกรวยไตอักเสบ

      - ความดันโลหิตสูง ส่วนใหญ่จะไม่แสดงอาการ แต่สามารถทราบได้จากการตรวจสุขภาพ และการวัดความดันโลหิต โดยความดันโลหิตสูงเกิดจากหลายสาเหตุ โดยหนึ่งในสาเหตุของความดันโลหิตสูง คือโรคไต

      ชนิดของโรคไต

      โรคที่เกี่ยวข้องกับไตนั้นมีด้วยกันหลายโรค ดังนี้

      1. โรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ผู้ป่วยจะมีอาการปัสสาวะแสบขัด ซึ่งเกิดจากการติดเชื้อในกระเพาะปัสสาวะ

      2. โรคกรวยไตอักเสบ เกิดจากการติดเชื้อที่กรวยไต ผู้ป่วยจะมีอาการไข้ หนาวสั่น ปัสสาวะแสบขัด ปวดบั้นเอว

      3. โรคนิ่ว มีตั้งแต่โรคนิ่วในไต นิ่วในท่อทางเดินปัสสาวะ (ท่อไตหรือท่อปัสสาวะ) หรือนิ่วในกระเพาะปัสสาวะ ผู้ป่วยจะมีอาการการปัสสาวะผิดปกติคล้ายกับอาการของโรคกระเพาะปัสสาวะอักเสบ เช่น ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะมีเลือดปน ปัสสาวะไม่ออกหรือออกกะปริดกะปรอย และบางรายจะมีอาการปวดบั้นเอวได้

      4. โรคไตวายเรื้อรังและไตวายเฉียบพลัน ซึ่งต่างกันที่ระยะเวลาของการเกิดโรค

      - โรคไตวายเรื้อรัง หมายความว่า ผู้ป่วยมีค่าการทำงานของไตลดลงนานติดต่อกันมากกว่า 3 เดือน

      - โรคไตวายเฉียบพลัน คือ ผู้ป่วยที่มีค่าการทำงานของไตลดลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งเกิดสาเหตุต่างๆ เช่น ภาวะติดเชื้อ ภาวะช็อก ความดันโลหิตตก ได้รับสารพิษหรือยาบางชนิด เช่น ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAID ยาสมุนไพรบางชนิด หรือมีการอุดกั้นทางเดินปัสสาวะ โดยภาวะไตวายฉับพลันเป็นภาวะที่ต้องรีบในการรักษา เพื่อให้การทำงานของไตกลับมามากที่สุด โดยดีที่สุดคือสามารถกลับมาเท่าเดิมของผู้ป่วยรายนั้นๆ ซึ่งในบทความนี้จะกล่าวถึงเฉพาะ “โรคไตวายเรื้อรัง” เท่านั้น

      สัปดาห์หน้ายังมีเรื่องราวของสาเหตุไตวายเรื้อรัง โรคไตวายเรื้อรัง แนวทางการรักษา และการป้องกันไม่ให้เกิดโรคไต รอติดตามกันนะคะ


      -------------------------------------------------------

      แหล่งข้อมูล

      พญ. ศันสนีย์ ทศศิริ สาขาวิชาอายุรศาสตร์โรคไต ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

      อ่านเพิ่มเติม...

      อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

        วิดีโอแนะนำ

        นาทีวัยรุ่นอ้างเด็กช่างกล โดดถีบเจ้าหน้าที่ รพ. ไม่พอใจไม่รีบรักษาเพื่อน
        03:44

        นาทีวัยรุ่นอ้างเด็กช่างกล โดดถีบเจ้าหน้าที่ รพ. ไม่พอใจไม่รีบรักษาเพื่อน

        thairath-logo

        ApplicationMy Thairath

        ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
        วันจันทร์ที่ 16 พฤษภาคม 2565 เวลา 09:21 น.
        ติดต่อโฆษณาร่วมงานกับเราติดต่อเรา
        เกี่ยวกับไทยรัฐมูลนิธิไทยรัฐศูนย์ข้อมูลไทยรัฐบริการข่าวไทยรัฐ - App & SMSFAQศูนย์ช่วยเหลือนโยบายความเป็นส่วนตัวเงื่อนไขข้อตกลงการใช้บริการไทยรัฐโลจิสติคส์