สวัสดีค่ะคุณผู้อ่านไทยรัฐออนไลน์ที่รัก หลายคนที่ได้ติดตามคุณครูลิลลี่ทั้งทางอินสตาแกรม และเฟซบุ๊ก คงจะได้เห็นว่าช่วงต้นเดือนที่ผ่านมาคุณครูลิลลี่ได้เดินทางไปประเทศอินเดีย เพื่อไปสัมผัสสังเวชนียสถาน ที่ว่ากันว่าเรารับนับถือศาสนาพุทธก็ควรที่จะไปกราบสักการะสักครั้งหนึ่งในชีวิต และการเดินทางครั้งนั้นจึงเป็นที่มาของความรู้ภาษาไทยในไทยรัฐออนไลน์ครั้งนี้ค่ะ “สังเวชนียสถาน” พจนานุกรมศัพท์ศาสนาสากล ฉบับราชบัณฑิตยสถาน อธิบายว่า เป็นสถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนาอันเนื่องกับเหตุการณ์ที่สำคัญ ๆ ในชีวิตของพระพุทธเจ้า ได้แก่ ที่ประสูติ ที่ตรัสรู้ ที่ใช้แสดงปฐมเทศนา และที่เสด็จดับขันธปรินิพพาน ซึ่งพระพุทธเจ้าทรงแนะนำให้พุทธศาสนิกชนไปนมัสการเพื่อจะได้เกิดความสังเวช คือ รู้สึกสลดใจและระลึกถึงว่าแม้แต่พระพุทธเจ้าผู้ทรงมีพระมหากรุณาต่อชาวโลก และได้เสด็จออกประกาศพระศาสนาเพื่อประโยชน์สุขของชาวโลกก็ยังหนีความตายไม่พ้น เป็นการเตือนสติพุทธศาสนิกชนไม่ให้ตั้งอยู่ในความประมาท เพื่อจะได้บำเพ็ญตนให้เป็นประโยชน์ทั้งต่อตัวเอง และต่อชาวโลกต่อไป
ทีนี้เรามาดูความรู้ภาษาไทยจากเรื่องนี้กันนะคะ คำว่า สังเวชนียสถาน อ่านว่า สัง-เว-ชะ-นี-ยะ-สะ-ถาน ค่ะ คำนี้ถ้าเราแยกศัพท์จะแยกได้เป็น สังเวชนีย + สถาน คำว่า “สังเวชนีย” เป็นภาษาบาลีมาจากคำว่า “สํเวชนิย” ประกอบด้วย สํเวชน + อิย ซึ่งคำว่า “สํเวชน” ในภาษาไทยนิยมใช้เป็น “สังเวช” ถ้าเราไปเปิดพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานจะมีคำแปลคำว่า สังเวช ไว้ว่า เป็นคำกริยา แปลว่า รู้สึกเศร้าสลดหดหู่ต่อผู้ที่ได้รับทุกขเวทนา หรือต้องตายไป หรือต่อผู้ที่ตนเคารพนับถือซึ่งประพฤติตนไม่เหมาะสมเป็นต้น เช่น เห็นผู้คนประสบอุบัติเหตุเครื่องบินตกแล้วสังเวช พอรู้ข่าวว่าญาติผู้ใหญ่ของตนพัวพันคดีฉ้อราษฎร์บังหลวงก็สังเวช เป็นต้น ส่วนเมื่อนำเอา สํเวชน รวมกับ อิย จึงกลายเป็น สํเวชนิย ซึ่งเมื่อเราแปลตามศัพท์ก็จะได้ความว่า “อันเป็นที่ตั้งแห่งความรู้สึกร่วมกัน” หรือ “อันควรแก่การรู้สึกสังเวช” คือ เป็นที่ตั้งแห่งความสังเวช, มักจะทำให้เกิดความสังเวช นั่นเอง ส่วนคำว่า สถาน เป็นคำนาม หมายถึง ที่ตั้ง เช่น สถานเสาวภา สถานพยาบาล สถานพักฟื้น ถ้าใช้ประกอบคำอื่นหมายถึง ที่, แหล่ง เช่น โบราณสถาน ศาสนสถาน ฌาปนสถาน ปูชนียสถาน สังเวชนียสถาน เป็นต้น
...
โดยสรุปจากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน คำว่า สังเวชนียสถาน จึงเป็นคำนาม หมายความถึง สถานที่ทางพระพุทธศาสนาอันเป็นที่ตั้งแห่งความสลดสังเวช มี ๔ แห่ง คือ ๑.สถานที่ที่พระพุทธเจ้าประสูติ ได้แก่ สวนลุมพินี ปัจจุบันได้แก่ รุมมินเด ในประเทศเนปาล ๒.สถานที่ที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้ คือ ที่โคนต้นพระศรีมหาโพธิ ปัจจุบันได้แก่ พุทธคยา ประเทศอินเดีย ๓.สถานที่ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา คือ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน แขวงเมืองพาราณสี ปัจจุบันได้แก่ สารนาถ ประเทศอินเดีย ๔.สถานที่ที่พระพุทธเจ้าเสด็จดับขันธปรินิพพาน คือ ป่าสาลวัน เมืองกุสินารา ปัจจุบันได้แก่ เมืองกาเซีย ประเทศอินเดีย ค่ะ
ทั้งหมดก็คือความรู้ภาษาไทยที่คุณครูนำมาฝาก พร้อมกันนี้ก็ขอนำบุญกุศลจากการได้เดินทางไปสังเวชนียสถานในครั้งนี้มาฝากให้กับกัลยาณมิตรคุณผู้อ่านไทยรัฐออนไลน์ที่รักทุกท่านนะคะ ขอให้เจริญด้วยบุญ เจริญด้วยศีล สมาธิ และปัญญา ทุกคนทุกท่านเทอญ สวัสดีค่ะ
instagram : kru_lilly , facebook : ครูลิลลี่