"มะลิถอด"

มีต้นขายกับสรรพคุณน่ารู้ผม เคยแนะนำเกี่ยวกับต้น “มะลิถอด” ไปแล้ว แต่ยังมีผู้อ่านไทยรัฐจำนวนมากอยากทราบว่าจะหาซื้อต้นได้จากแหล่งไหน ซึ่ง “มะลิถอด” มีต้นขายเพียงแห่งเดียวคือ ที่ตลาดนัดไม้ดอกไม้ประดับ สวนจตุจักร ที่เปิดขายเฉพาะไม้ดอกไม้ผลเพียงอย่างเดียวทุกวันพุธ-พฤหัสฯ บริเวณแผง “คุณปัญญา” ตรงกันข้ามกับโครงการ 9 ราคาสอบถามกันเอง โดย “มะลิถอด” มีถิ่นกำเนิดจากประเทศอินเดียและประเทศในแถบเอเชียกลางทั่วไป ในประเทศไทยถูกนำเข้ามาปลูกและขยายพันธุ์ตั้งแต่รุ่นคุณปู่คุณย่าแล้ว จนทำให้คนทั่วไปเข้าใจผิดคิดว่าเป็นไม้ของไทยแท้ๆอีกชนิดหนึ่ง และได้กลายเป็นไม้ของไทยไปโดยปริยาย

มะลิถอด หรือ JASMINUM SAMBAC อยู่ในวงศ์ OLEACEAE เป็นไม้พุ่มกึ่งเลื้อย สูง หรือยาวได้ 1-2 เมตร ลำต้นมักโค้งงอและทอดเลื้อยตามหน้าดิน ใบเป็นใบเดี่ยว ออกตรงกันข้าม เป็นรูปไข่ปลายแหลมโคนมน ดอก ออกเป็นดอกเดี่ยวๆ หรือเป็นช่อ 3-5 ดอก บริเวณปลายกิ่ง ดอกโคนเชื่อมติดกันเป็นหลอดปลายแยกเป็นกลีบดอก 7-8 กลีบ เรียงซ้อนกัน 7-8 ชั้น ดอกมีขนาดเล็กกว่าดอกของดอกมะลิทั่วไปอย่างชัดเจน ดอกเป็นสีขาว มีกลิ่นหอมแรง ทำให้เวลามีดอกดกและดอกบานพร้อมกันทั้งต้นดูงดงาม เหมือนกับดอกพิกุลมาก แต่จะเป็นคนละสีเท่านั้นพร้อมส่งกลิ่นหอมเป็นที่ชื่นใจยิ่งนัก บางพื้นที่จึงเรียกอีกชื่อว่า “มะลิพิกุล” ดังกล่าว

ส่วนที่มาของชื่อ “มะลิถอด” เนื่องมาจากกลีบดอกแต่ละชั้นสามารถดึงออกมาได้ทุกๆชั้น คนในยุคสมัยก่อนนิยมถอดเอากลีบดอกแต่ละชั้นไปลอยในขันน้ำดื่มมีกลิ่นหอมเป็นธรรมชาติ ต้อนรับแขกเหรื่อที่เดินทางไปเยี่ยมเยือน และได้ดื่มน้ำดังกล่าวเป็นที่ชื่นใจมาก เลยเป็นที่มาของชื่อว่า “มะลิถอด” และเรียกกันเรื่อยมาจนกระทั่งปัจจุบัน มีดอกได้ตลอดทั้งปี แต่ดอกจะดกมากในช่วงฤดูร้อนกับฤดูฝน ขยายพันธุ์ด้วยการปักชำกิ่ง ตอนกิ่ง และทาบกิ่ง

สรรพคุณทางสมุนไพร ดอกตากแห้งบดพอกศีรษะเด็กแก้หวัดดอกแห้งปรุงเป็นยาบำรุงหัวใจ ใบสดตำผสมกะลามะพร้าวหรือน้ำมันพืชแต้มแผลพุพองแผลฝีดีมาก รากสดต้มดื่มแก้ร้อนในครับ.

“นายเกษตร”