“ขจร” กับที่มาชื่อยอดอร่อย

สมัยก่อน เรียกไม้ต้นนี้ว่า สลิด (ภาคกลาง) และ ผักสลิด (ภาคเหนือ) ต่อมาได้มีการเปลี่ยนชื่อว่า “ขจร” หรือ กะจอน เนื่องจากกลิ่นหอมของดอกฟุ้งกระจายไปทั่วนั่นเอง นิยมปลูก ตามบ้านอย่างกว้างขวางมาช้านานแล้ว เพราะยอดอ่อน ดอก และผลอ่อนสามารถกินเป็นผักสดลวกจิ้มน้ำพริกชนิดต่างๆได้ โดยเฉพาะดอกสดผัดใส่ไข่ ใส่กุ้งทะเลสด ปลา แกงจืด แกงส้มรับประทานอร่อยมาก ปัจจุบันสลิด หรือ “ขจร” ไม่ค่อยพบเห็นคนปลูกตามบ้านมากนัก ส่วนใหญ่จะปลูกตามหัวไร่ปลายนา และตามสวนใหญ่ๆ เก็บเป็นผักพื้นบ้านวางขายไม่กี่แห่งเท่านั้น

ขจร หรือ สลิด มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า TELASMA MINOR CRAIB, TELASMA ODORATISSIMA อยู่ในวงศ์ ASCLEPIADA CEAE เป็นไม้เถาเลื้อยพาพันต้นไม้อื่นหรือขึ้นตามต้นไม้อื่นได้ เถาหรือต้นคล้ายกับต้นเถาชิงช้าชาลี ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับรูปกลมโต ปลายใบแหลมเหมือนกับใบต้นข้าวสาร ก้านใบยาว โคนใบเว้าลึกเป็นรูปหัวใจ สีเขียวสดอาจมีสีอมแดงเล็กน้อย ดอก ออกเป็นช่อกระจุกหรือเป็นพวงคล้ายพวงอุบะตามซอกใบและปลายยอด ดอกเป็นสีเขียวอมเหลือง มีกลิ่นหอมแรงเหมือนกลิ่นข้าวใหม่หรือกลิ่นใบเตยหอม หรือกลิ่นของดอกชำมะนาด ทำให้เวลามีดอกและดอกบานพร้อมกันทั้งต้นจะส่งกลิ่นหอมไปไกลเป็นที่ชื่นใจมาก “ผล” รูปกลมยาวคล้ายลูกนุ่นที่ยังเล็กอยู่ ผลอ่อนมีรสหวานรับประทานเป็นผักได้ ผลแก่จะแตกอ้ามีเมล็ดเหมือนนุ่นงิ้วหรือนุ่นลูกรักของผลต้นข้าวสาร มีดอกและผลทั้งปี ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดและปักชำต้น มีต้นขายทั่วไปที่ ตลาดนัดไม้ดอกไม้ประดับ สวนจตุจักร ทุกวันพุธ-พฤหัสฯ ราคาอยู่ที่ขนาดของต้น ปลูกได้ในดินทั่วไป เหมาะจะปลูกเพื่อใช้ประโยชน์ในครัวเรือนหรือเก็บดอกและผลใส่กระทงวางขายเพิ่มรายได้ดีมาก

สรรพคุณทางสมุนไพร ราก รสเย็นและเบื่อเมาตากแห้งบดเป็นผงห่อผ้าขาวต้มเอาเฉพาะน้ำไปผสมกับยาหยอดตาเพียงเล็กน้อยเป็นยารักษาตาแก้ตาอักเสบ ตาแฉะ ตาแดง ตามัว และหากดื่มจะทำให้อาเจียน ถอนพิษ เบื่อเมาดับพิษได้ ดอก มีรสเย็นบำรุงปอดตับและบำรุงโลหิตครับ.

“นายเกษตร”