ปกติคนทั่วไป จะรู้จักและคุ้นเคยเฉพาะนํ้าเต้าที่มีผลเป็นรูปทรงกลม มีทั้งผลขนาดเล็กและขนาดใหญ่ นิยมปลูก นิยมรับประทานกันอย่างกว้างขวาง ส่วนใหญ่ จะนิยมนำเอาผลนํ้าเต้าอ่อนไปต้มหรือนึ่งกินกับนํ้าพริกชนิดต่างๆ เช่น นํ้าพริกปลาป่น นํ้าพริกปลาร้า แจ่ว หรือปรุงเป็นแกงเลียง แกงอ่อม แกงส้มใส่กุ้งสด หรือแกงส้มปลาทะเล รับประทานอร่อยมาก
ส่วน “นํ้าเต้าผลยาว” มีที่มาพันธุ์คือ ชาวไทยใหญ่และชาวเขาบนดอยสูงทางภาคเหนือของประเทศไทยเป็นผู้นำเอาเมล็ดพันธุ์ติดตัวระหว่างเดินทางเข้ามาตั้งถิ่นฐานในประเทศไทย และปลูกขยายพันธุ์นานแล้ว เพื่อเก็บเอาผลใช้ประโยชน์เป็นอาหาร ต่อมาได้มีผู้นำเอาเมล็ดของ “นํ้าเต้าผลยาว” ลงมาปลูกในพื้นที่ราบตํ่าหรือในตัวเมือง ปรากฏว่าสามารถเจริญเติบโตมีดอกและติดผลได้เป็นอย่างดีเหมือนการปลูกบนดอยสูงทุกอย่าง รูปทรงของผลยาวแปลก
สวยงามน่าชมยิ่ง ตามภาพประกอบคอลัมน์ เนื้อในและการใช้ประโยชน์เหมือนกับผลนํ้าเต้าทั่วไปทุกอย่าง
น้ำเต้ามีด้วยกัน 4 ชนิด แต่ละชนิดจะมีข้อแตกต่างกันที่ขนาดและรูปทรงของผล ซึ่ง “น้ำเต้าผลยาว” จัดเป็น 1 ใน 4 สายพันธุ์ดังกล่าว มีลักษณะทางพฤกษศาสตร์เหมือนกับต้นน้ำเต้าทั่วไปเกือบทุกอย่าง มีชื่อวิทยาศาสตร์คือ LAGENARIA SICERARIA (MOL.) STANDL. อยู่ในวงศ์ CUCURBI TACEAE เป็นไม้เถาเลื้อย ลำต้นสีเขียวอ่อนและมีขนละเอียดทั่ว มีมือเกาะแตกออกตามข้อลำต้น มือเกาะดังกล่าวจะมีกลิ่นฉุนแรงมาก ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับ ฐานเว้าขอบจักและเป็นคลื่น แผ่นใบมีขนกระจายทั่ว ดอก ออกเป็นดอกเดี่ยวๆ เป็นดอกแยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน ดอกตัวผู้เหมือนถ้วย กลีบดอกเป็นสีขาวหรือเหลือง “ผล” รูปกลมยาวเหมือนฟักเขียว ยาวได้เกือบ 2 เมตร มี เมล็ดเยอะ มีดอกและติดผลเกือบทั้งปี ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด
...
ทางสมุนไพร ใบสดต้มน้ำดื่มแก้ร้อนใน ตำพอกแก้ฟกช้ำ แก้เริม งูสวัด ถอนพิษอักเสบ รากต้มน้ำดื่มช่วยเจริญอาหาร เมล็ดขับพยาธิ ปัจจุบันไม่พบเห็นมีต้นขายแล้วครับ.
“นายเกษตร”