คลายความสงสัย เหตุใด "แม่หญิงจันทร์วาด" และมารดา นุ่งห่มขาวไว้ทุกข์ ภายหลัง “โกษาเหล็ก” เสียชีวิต
หลายคนที่ได้ดูละครบุพเพสันนิวาส แล้ว ในตอนที่ เจ้าพระยาโกษาธิบดี หรือ ขุนเหล็ก หรือ โกษาเหล็ก ทหารเอกคู่ใจของสมเด็จพระนารายณ์ ถูกโบยจนล้มป่วยเสียชีวิตเนื่องจากรับสินบนไม่ให้สร้างป้อมปราการ จากนั้นจะเห็นว่าในฉาก แม่หญิงจันทร์วาด และมารดา แต่งชุดขาว อาจจะมีคนสงสัยว่าเหตุใดจึงไม่นุ่มห่มสีดำเหมือนปัจจุบัน
ไทยรัฐออนไลน์ ขอยกบทความบางช่วงบางตอนจากแฟนเพจเฟซบุ๊ก วิพากษ์ประวัติศาสตร์ ที่เคยรวบรวมไว้ว่า สันนิษฐานว่าดั้งเดิมชุดที่ใช้ในการไว้ทุกข์ของคนไทยโบราณเป็นชุดขาวหรือนุ่งห่มด้วยผ้าที่ไม่ได้ย้อมสี มูลเหตุของการแต่งชุดขาวในการไว้ทุกข์ ได้ข้อสันนิษฐานปรากฏในเอกสารสาส์นสมเด็จ ที่สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงมีลายพระหัตถ์โต้ตอบกับสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระนริศรานุวัดติวงศ์ ฉบับลงวันที่ 3 มิถุนายน 2480 ความว่า
"มีเรื่องที่หม่อมฉันทูลผัดไว้อีกเรื่อง 1 คือที่ตรัสถามถึงหลักการนุ่งขาวนุ่งดำและสีกุหร่าในงานศพนั้น หม่อมฉันคิดใคร่ครวญดูตามที่เคยรู้เห็น เห็นว่าการนุ่งขาวในงานศพน่าจะมีมาก่อนเก่าช้านาน ข้อนี้พึงเห็นด้วยประเพณีนุ่งขาวในงานศพมีทุกประเทศทางตะวันออกนี้ ตั้งแต่อินเดียไปจนตลอดเมืองจีน เมื่อคิดต่อไปว่าเหตุใดจึงนุ่งขาว เห็นว่าผ้าขาวเป็นขั้นต้นของเครื่องนุ่งห่มที่ใช้กันในบ้านเมืองเป็นสามัญ คือเอาฝ้ายอันธรรมชาติเป็นสีขาวมาปั่นทอเป็นผืนผ้า จึงเป็นสีขาวนุ่งห่มกันเป็นปกติ การนุ่งห่มด้วยสิ่งอื่น เช่นใบไม้ก็ดี คากรองก็ดี เป็นของมีมาก่อนรู้จักทอผ้า เป็นแต่คงนุ่งห่มตามแบบเดิมที่นุ่งห่มผ้าย้อมฝาด ก็เพื่อรักษาให้ผ้าทนทาน เพราะอัตคัดผ้าขาวนุ่งห่ม ต่อบุคคลที่มั่งมีศรีสุขหาผ้าขาวได้ง่าย ปรารถนาจะแต่งตัวให้สวยงามกว่าเพื่อน จึงคิดทำผ้านุ่งห่มย้อมสีสรรเขียนลวดลายต่างๆ เสมออย่างเป็นเครื่องประดับ ตลอดจนทำเสื้อแสงปักลวดลายก็เพื่อให้สวยงามอย่างเป็นเครื่องประดับในทำนองเดียวกัน ไม่แต่งในเวลามีทุกข์โศก คงแต่ผ้าขาวที่นุ่งห่ม นอกจากไว้ทุกข์ยังมีกรณีอื่นอีกหลายอย่างที่นุ่งขาวห่มขาว แต่พิเคราะห์ดูก็อยู่ในการงดเครื่องประดับทั้งนั้น จึงเห็นว่าการงดเว้นเครื่องประดับเป็นมูลของการนุ่งขาว ที่ทูลนี้อาจจะเป็นความเห็นอย่างฟุ้งซ่าน เมื่อคิดขึ้นทูลตามความคิดเห็น"
...
สันนิษฐานว่าธรรมเนียมการนุ่งห่มขาวในสังคมไทยโบราณนั้นนุ่งห่มในหมู่เครือญาติของผู้ตายเท่านั้น สำหรับผู้ที่ไม่ได้เป็นเครือญาติสามารถแต่งกายสีใดก็ได้
ทั้งนี้ ในยุคสมัยต่อมาหากอ้างอิงตามราชกิจจานุเบกษาเรื่อง "ประกาศนุ่งขาว" จากในผังเครือญาติจะกำหนดไว้ชัดเจนว่าในชั้นเครือญาติที่มีกรอบ 2 ชั้น (เป็นเครือญาติที่เป็นผู้ใหญ่กว่าผู้ตาย) ให้แต่งดำ ถ้ามีกรอบชั้นเดียวให้แต่งขาว ถ้าไม่อยู่ในผังนี้ให้แต่งดำทั้งหมด
(ขอบคุณเฟซบุ๊ก วิพากษ์ประวัติศาสตร์, ราชกิจจานุเบกษา)