เพื่อสืบสาน รักษา และต่อยอดพระราชปณิธานยิ่งใหญ่ของ “สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรม ราชชนนีพันปีหลวง” ในการฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่นให้เป็นมรดกคู่แผ่นดิน “สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา” ได้พระราชทานแนวพระดำริ “ผ้าไทยใส่ให้สนุก” และ “แฟชั่นแห่งความยั่งยืน” (Sustainable Fashion) ซึ่งเป็นการจุดประกายให้ช่างทอผ้าและผู้ประกอบการทั่วประเทศ ได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความร่วมสมัย โดยยังคงรักษาอัตลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่นไว้
หนึ่งในพระกรณียกิจสำคัญคือ การเสด็จไปทรงเยี่ยมและพระราชทานการบ้านแก่ช่างทอผ้าและกลุ่มผู้ประกอบการในทุกภูมิภาค พร้อมทั้งพระราชทานลายผ้าพระราชทาน อาทิ ผ้าลายขอเจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ, ผ้าลายขิดนารีรัตนราชกัญญา และผ้าลายสิริราชพัสตราภรณ์ เพื่อเป็นแรงบันดาลใจให้ช่างทอผ้านำไปสร้างสรรค์ผลงานตามอัตลักษณ์ ก่อให้เกิดโครงการพัฒนาชุมชนต้นแบบ เช่น “ดอนกอยโมเดล” และ “นาหว้าโมเดล” ช่วยสร้างงาน, สร้างรายได้ และยกระดับคุณภาพชีวิตประชาชนได้สำเร็จอย่างยั่งยืน
สำหรับปี 2569 เปิดศักราชด้วยการเสด็จไปทอดพระเนตรนิทรรศการ และการจัดแสดงผลงานภูมิปัญญาผ้าไทย และงานหัตถกรรมชุมชน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จัดโดยกรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย ณ ศูนย์ประชุมอเนกประสงค์กาญจนาภิเษก มหาวิทยาลัยขอนแก่น ต.ในเมือง อ.เมืองขอนแก่น จ.ขอนแก่น
โอกาสนี้ “สมเด็จเจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ” ได้พระราชทานลายผ้าพระราชทาน ประจำปี 2569 “ผ้าลายขอสมเด็จฯ–เจ้าฟ้าฯ” ให้แก่ “ศศิธร กิตติธรกุล” รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย, “อรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์” ปลัดกระทรวงมหาดไทย, “จิณณารัชช์ สัมพันธรัตน์” นายกสมาคมแม่บ้านมหาดไทย, “สยาม ศิริมงคล” อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน, “อรจิรา ศิริมงคล” อุปนายกสมาคมแม่บ้านมหาดไทยและประธานชมรมแม่บ้านพัฒนาชุมชน, “พลโท จักรกฤษณ์ ศรีนนท์” ผู้อำนวยการกองศิลปาชีพ, “พลตรี ชัยยุทธ วชิรวรภักดิ์” พิพิธภัณฑ์ศิลป์แผ่นดิน (สถาบันสิริกิติ์) ตลอดจนผู้ประกอบการ, สมาชิกศิลปาชีพ และตัวแทนวิสาหกิจชุมชนในภาคอีสาน เพื่อให้ช่างทอผ้าและช่างหัตถกรรมไทย นำไปถักทอผืนผ้าและสร้างสรรค์งานหัตถกรรม ด้วยการผสมผสานกับลวดลายโบราณในทุกภูมิภาคของประเทศ นับเป็นการฟื้นฟูภูมิปัญญาแห่งอดีต, ยกระดับมาตรฐาน อีกทั้งช่วยพัฒนาศักยภาพการสร้างสรรค์ผืนผ้าและงานหัตถกรรมในทุกมิติตามความคิดสร้างสรรค์ของศิลปิน
สำหรับ “ผ้าลายขอสมเด็จฯ–เจ้าฟ้าฯ” ประกอบด้วย 3 ลายหลัก ได้แก่ ลายขอสมเด็จฯ-เจ้าฟ้าฯ, ลายขอสร้อยทอง และลายพวงดอนญ่าควีนสิริกิติ์ ที่ทรงพัฒนาลวดลายจากลายประวัติศาสตร์ “ลายขอสมเด็จฯ” ผสมผสานกับ “ลายขอเจ้าฟ้าฯ” เพื่อให้คนได้รำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของ “สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง” ที่ทรงออกแบบ “ลายขอสร้อยทอง” เพื่อรำลึกถึงการประกวดผ้าที่พระตำหนักภูพานราชนิเวศน์ จังหวัดสกลนคร ซึ่ง “สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง” ได้พระราชทานสร้อยคอทองคำแก่ผู้ชนะการประกวดผ้า และทรงต่อยอด “ดอกไม้พระนามสมเด็จพระบรม ราชชนนีพันปีหลวง” สู่ “ลายพวงดอนญ่าควีนสิริกิติ์”
จากนั้น “สมเด็จเจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ” ทรงพระดำเนินไปทอดพระเนตรนิทรรศการ และการจัดแสดงผลงานภูมิปัญญาผ้าไทย และงานหัตถกรรมชุมชน จำนวน 32 บูธ แล้วจึงพระราชทานพระวินิจฉัยผลงานผ้าและงานหัตถกรรมของครูศิลปาชีพ, สมาชิกศิลปาชีพ และเยาวชนใหม่ศิลปาชีพ พร้อมโปรดให้คณะทำงานโครงการผ้าไทยใส่ให้สนุกแนะนำแนวทางในการพัฒนาผลงานหัตถศิลป์หัตถกรรมแก่ผู้ผลิต, ผู้ประกอบการ OTOP และนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยต่างๆ ซึ่งผู้ประกอบการและสมาชิกศิลปาชีพต่างน้อมนำแนวพระดำริ “ผ้าไทยใส่ให้สนุก” คือความสุขที่ได้เลือกใช้ศิลปหัตถกรรมไทย ยังผลให้ผลงานเป็นที่นิยมชมชอบของคนทุกเพศทุกวัย และสร้างรายได้กลับสู่ชุมชน นับเป็นการฟื้นคืนภูมิปัญญาผ้าไทยในภูมิภาคต่างๆที่กำลังจะสูญหายให้กลับมาเป็นที่นิยมอีกครั้ง นำมาซึ่งการสร้างงาน, สร้างรายได้, สร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับประชาชนอย่างยั่งยืน
ภายในงานยังมีการจัดนิทรรศการผ้าไหม โรงเรียน OTOP คุ้มสุขโข ถ่ายทอดภูมิปัญญากระบวนการทอผ้าไหมจากรุ่นสู่รุ่น ทั้งการเลี้ยงไหม, การเตรียมเส้นไหม, การขึ้นกี่ทอ, การทอด้วยกี่ทอ และนิทรรศการ “THREADS OF ISAN เส้นใยแห่งศรัทธา หัตถศิลป์ สร้างสรรค์อีสาน” จัดโดยศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบขอนแก่น (TCDC Khon Kaen) นำเสนอนิทรรศการ MUDMEE DECODE “ถอดรหัสความงาม” ที่แฝงอยู่ในผ้ามัดหมี่ ผ่านการเดินทางเชิงสุนทรียะ 3 มิติ เริ่มจากศรัทธาและรากเหง้า (Origin) สู่ลวดลายและภาษาแห่งชีวิต (Ornament) และต่อยอดด้วยการตีความไหมในโลกร่วมสมัย (Outlook)
เสริมทัพสร้างความคึกคักด้วยการแสดงชุด “ชาวอีสานน้อมสดุดี สิริวัณณอิตถี เถลิงศรีบรมนาถ” การเถลิงขวัญและถวายพระพร ด้วยสิ่งอันเป็นสรรพมิ่งมงคลในโลกทัศน์ของชาวอีสาน อันประกอบด้วย พระโลกนาถ, ขวัญ, ผี, ฟ้า และพญาแถน ผ่านการฟ้อนและขับขานทำนองรำประกอบการบรรเลงวงดนตรีโปงลาง เพื่อน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณ “สมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง” ในฐานะที่ทรงเป็น “องค์อัคราภิรักษศิลปิน” ผู้ทรงเป็นต้นแบบสำคัญในการฟื้นฟู, อนุรักษ์ และต่อยอดศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นในทุกๆด้าน และได้รับการสืบสานอย่างงดงามโดย “สมเด็จเจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ” ผู้ทรงส่งเสริมและต่อยอดให้หัตถศิลป์, สิ่งทอ และวัฒนธรรมอีสานเคลื่อนเข้าสู่บริบทแห่งความร่วมสมัย เชื่อมโยงความเป็นสากลไปพร้อมกับยังคงเคารพในรากเหง้าแห่งอัตลักษณ์ศิลปะพื้นถิ่น.
ทีมข่าวหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ