แนวทางประยุกต์ใช้ผ้าไทย เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี วิถีชีวิต..ประเพณี..หัตถศิลป์ เหนี่ยวนำใจ

ความตั้งพระทัยจริงที่จะทรงรักษาสมบัติทางวัฒนธรรมของชาติ ปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจนจากพระนิพนธ์คำนำในหนังสือของ “สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา”

“ข้าพเจ้ามีความตั้งใจจะสืบสาน รักษา และต่อยอด พระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรม ราชชนนีพันปีหลวง เพื่อรักษาสมบัติทางวัฒนธรรมของชาติ โดยหนึ่งในพระราชกรณียกิจของสมเด็จย่า ที่เป็นแรงบันดาลใจของข้าพเจ้า คือครั้งที่พระองค์ท่านเสด็จพระราชดำเนินไปยังพื้นที่บริเวณทิวเขาสูงทางภาคเหนือ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวไทยภูเขา โดยทรงแนะนำให้ปลูกพืชผัก และผลไม้เมืองหนาว ทดแทนการปลูกฝิ่นอันเป็นพืชเสพติด การเสด็จพระราชดำเนินครั้งนั้น พระองค์ท่านทอดพระเนตรเห็นพสกนิกรชาวไทยภูเขาแต่งกายด้วยชุดประจำเผ่าเฝ้าฯรับเสด็จ ทำให้ทรงเห็นถึงความงามของงานฝีมือผ้าปักของชาวเขา จึงมีรับสั่งกับพสกนิกรว่า “ไม่ต้องทำอย่างอื่น ไม่ต้องปลูกฝิ่น ขอให้ปักผ้าให้แม่หลวงเท่านั้น ข้าพเจ้าจะซื้อ” จากเหตุการณ์นี้ข้าพเจ้าจึงเกิดความสนใจผ้าทอของไทยอย่างจริงจัง และต่อมาได้ไปศึกษางานหัตถกรรมที่เป็นวิถีชีวิตในพื้นที่อากาศเย็น สำหรับแนวโน้มแฟชั่นฤดูใบไม้ร่วง/ฤดูหนาว

...ข้าพเจ้ายังได้มีโอกาสเดินทางไปเยี่ยมชมงานศิลปหัตถกรรมทอผ้าของคนในภูมิภาคต่างๆ โดยเฉพาะภูมิภาคที่มีอากาศเย็นในปีที่ผ่านมาเห็นงานศิลปหัตถกรรมที่สร้างสรรค์มีศักยภาพในการสร้างงานสร้างรายได้ เช่นเดียวกับเมื่อครั้งที่สมเด็จย่าของข้าพเจ้าเสด็จพระราชดำเนินไปยังจังหวัดกาฬสินธุ์ ท่ามกลางสภาพภูมิอากาศแห้งแล้งและหนาวเย็น ได้พบกับความงามของผ้าแพรวา ซึ่งเปรียบเสมือนเพชรในตมพระองค์ท่านได้นำแนวคิดทางด้านงานศิลปหัตถกรรมมาพัฒนากระบวนการผลิต เพื่อให้เกิดรายได้สู่ชุมชน ข้าพเจ้าจึงสืบสานแนวทางการปฏิบัติพระราชกรณียกิจของสมเด็จย่า ในการนำงานศิลปหัตถกรรมมาพัฒนาให้เกิดเป็นอาชีพ ในภาคเหนือ ข้าพเจ้าเน้นย้ำให้ร่วมกันอนุรักษ์ รักษาเทคนิค และวิธีการทอผ้าแบบโบราณ ผสมผสานวัสดุในท้องถิ่นอันมีเสน่ห์จำเพาะสำหรับฤดูหนาว ไม่ว่าจะเป็นเทคนิคแพตช์เวิร์ก ด้นมือ ผ้าปักชาวเขา เชือกลีซอ ผ้าใยกัญชง เทคนิคเหล่านี้นำมาผสมผสานกับวัสดุในท้องถิ่น เช่น ผ้าทอขนแกะ ผ้าฝ้ายเข็นมือ ผ้าไหมอีรี่ ที่ให้สัมผัสถึงความอบอุ่น

...ส่วนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ข้าพเจ้าได้แนะนำแนวทางการพัฒนาต่อยอดงานหัตถกรรมทอผ้า ที่ต้องครอบคลุมทั้งด้านคุณภาพของสี เฉดสี คุณภาพเส้นใย การย้อม รวมไปถึงการใช้สีที่โดดเด่น และเทคนิคที่แสดงถึงวิถีชีวิตของความหนาวเย็นในที่ราบสูงของไทย เช่น เทคนิคมัดหมี่บนไหมเปลือกและเส้นฝ้ายขนาดใหญ่ ผ้าบุนวม ผ้าทอเส้นใยธรรมชาติจากฝ้ายเข็นมือ ผ้าทอไทยทวีดที่ทอจากเส้นด้ายขนาดใหญ่ทอผสมขนสัตว์ เทคนิคเหล่านี้แสดงอัตลักษณ์ที่ชัดเจนของภูมิปัญญาไทย แต่ก็ยังมีความเป็นสากล

...Thai Textiles Trend Book Autumn/Winter 2022– 2023 ข้าพเจ้าได้รับแรงบันดาลใจมาจากวิถีชีวิต ประเพณี หัตถศิลป์ และผ้าทอภูมิปัญญา ที่เกี่ยวข้องกับฤดูหนาวของประเทศไทย ที่ตอบสนองวิถีชีวิตของการบริโภคแฟชั่นร่วมสมัย สำหรับฤดูใบไม้ร่วง/ฤดูหนาว 2022– 2023 ได้เรียงร้อยข้อมูลเป็นหมวดหมู่ ธรรมชาติแห่งวัสดุสีที่เกิดจากธรรม ชาติที่ไม่ผ่านการปรุงแต่ง เทคนิคและวัสดุฤดูหนาว ผ้าไหมอีรี่ ผ้าทอขนแกะ ผ้าทอไหมลืบ ผ้าใยดาหลา ผ้าฝ้ายเข็นมือ ผ้าบุนวม ผ้าทอสร้างสรรค์ แนวคิดแห่งสีครามที่เป็น CIRCULAR THAI COLOUR TREND ด้วยการผสม ผสานสีธรรมชาติสู่ธรรมชาติได้เป็น 6 กลุ่มสี

...ข้อมูลเชิงลึกในการจัดทำเป็นหนังสือ เล่มนี้ จะสามารถนำไปใช้ในการงานอาชีพที่เป็นประโยชน์แก่ศิลปิน ผู้ทำงานศิลปะ ครูภูมิปัญญา ช่างทอผ้า บุคลากรทางการศึกษา ผู้ประกอบการ นักออกแบบในอุตสาหกรรมสร้างสรรค์ รวมไปถึงผู้ที่สนใจ ข้าพเจ้าหวังเป็นอย่างยิ่งว่าสิ่งที่ข้าพเจ้าได้สืบสาน รักษา และต่อยอด พระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพล อดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จะเป็นแนวทางในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรได้อย่างยั่งยืน”...เป็นที่ประจักษ์ชัดว่าทรงเป็นเจ้าฟ้าหญิงนักพัฒนารุ่นใหม่ ที่ทรงห่วงใยในทุกข์สุขของประชาชนอย่างแท้จริง

สามารถดาวน์โหลดหนังสือแบบ e-book ได้ทาง http://www.culture.go.th  ใส่ link http://book.culture.go.th/ttt2022/mobile/index.html#p=1  พร้อมชมนิทรรศการแนวโน้มและทิศทางผ้าไทยและการออกแบบเครื่องแต่งกายด้วยผ้าไทย ณ สุราลัย ฮอลล์ ชั้น 7 ศูนย์การค้าไอคอนสยาม วันที่ 21-23 ม.ค.นี้.