“ยศชนัน” ลงด่านแม่สายอู้กำเมืองรับฟังผู้ชุมนุม ดึงภาคประชาสังคมร่วมวงเจรจาจีน–เมียนมา ย้ำไม่มีเส้นแบ่งรัฐ–ประชาชน ชวนรวมพลังเป็นเสียงเดียวแก้พิษน้ำกก–สายถึงต้นตอ
วันที่ 22 พ.ย.2569 ที่ด่านศุลกากรอำเภอแม่สาย จ.เชียงราย นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เข้าพบปะและรับฟังความคิดเห็นจากกลุ่มผู้ชุมนุมที่ได้รับผลกระทบจากปัญหาคุณภาพน้ำในพื้นที่ อ.แม่สาย และ จ.เชียงราย ซึ่งมารวมตัวเรียกร้องให้ภาครัฐแก้ปัญหาดังกล่าวอย่างจริงจังที่ต้นตอ และให้คนในพื้นที่มีส่วนร่วมในการแก้ปัญหา
สำหรับการชุมนุมครั้งนี้จัดขึ้นโดย “เครือข่ายประชาชนปกป้องแม่น้ำกก สาย รวก และโขง” ซึ่งเคลื่อนขบวนจากบริเวณถ้ำผาจมผ่านชุมชนและตลาดสายลมจอยมายังด่านพรมแดนแม่สาย–ท่าขี้เหล็ก แห่งที่ 1 เพื่อยื่นหนังสือข้อเรียกร้องต่อรองนายกรัฐมนตรี โดยมีตัวแทนเข้าร่วมหารือ 12 คน ครอบคลุมทั้งนักวิชาการ ภาคประชาสังคม และกลุ่มเกษตรกร อาทิ นายสืบสกุล กิจนุกร, นางเตือนใจ ดีเทศน์ อดีต สว., นายนิวัฒน์ ร้อยแก้ว กลุ่มรักษ์เชียงของ, นายสายัณห์ ข้ามหนึ่ง สมาคมแม่น้ำเพื่อชีวิต รวมถึงตัวแทนสภาเกษตรกรจังหวัดเชียงราย กลุ่มผู้ใช้น้ำกก-สาย-รวก ชุมชนสายลมจอย และชุมชน อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลไทยเร่งยกระดับความร่วมมือกับเมียนมาและจีนในการจัดการมลพิษข้ามพรมแดนอย่างเป็นรูปธรรมและมีกรอบเวลาที่ตรวจสอบได้
ในการหารือ กลุ่มผู้ชุมนุมได้สะท้อนข้อเรียกร้องและข้อห่วงใยต่อสถานการณ์ในพื้นที่หลายประเด็น โดยเริ่มจากการกล่าวขอบคุณต่อความชัดเจนกรณีผลตรวจข้าวที่ผ่านเกณฑ์ความปลอดภัยแล้ว ขณะเดียวกันได้เสนอให้ภาครัฐเร่งรัดการแก้ปัญหาในเรื่องเร่งด่วน ทั้งการจัดหาแหล่งน้ำทดแทน การจัดทำแผนที่พื้นที่เสี่ยง (Risk Map) ที่ชัดเจนไม่เหมารวมทั้งพื้นที่เพื่อลดผลกระทบทางเศรษฐกิจ ข้อกังวลต่อแนวทางการสร้างฝาย ความชัดเจนว่าเกษตรกรจะสามารถทำนาปรังได้หรือไม่ การวางแผนป้องกันน้ำท่วมเพื่อสกัดไม่ให้สารพิษกระจายตัวเป็นวงกว้าง รวมถึงข้อเสนอให้ยกระดับการร้องเรียนปัญหาดังกล่าวสู่เวทีระดับโลก
โดยนายยศชนัน ซึ่งสื่อสารด้วยภาษาเหนือ ยืนยันกับกลุ่มผู้ชุมนุมว่าจะนำทุกข้อเสนอ รวมถึงข้อกังวลเรื่องโครงการกั้นน้ำและการสร้างฝายไปตรวจสอบและจัดทำแผนแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ เพื่อสร้างความมั่นใจให้ทั้งชาวบ้านและภาคการท่องเที่ยว พร้อมย้ำความตั้งใจที่จะเดินหน้าแก้ปัญหานี้อย่างเต็มที่และสุดชีวิต ไม่ใช่เพียงในฐานะผู้รับผิดชอบตามหน้าที่ แต่เพราะ “เชียงรายและภาคเหนือคือบ้านของผมเช่นกัน” จึงไม่มีทางทำร้ายพี่น้องประชาชน และขอให้ส่งข้อมูลสะท้อนกลับมาได้ตลอด หากแนวทางใดยังไม่ดีก็พร้อมปรับยุทธศาสตร์และยุทธวิธีทันที
ในมิติการแก้ปัญหาที่ต้นน้ำข้ามพรมแดน นายยศชนัน ชี้แจงความคืบหน้ากับกลุ่มผู้ชุมนุมว่า ตนได้ประสานพูดคุยกับรัฐบาลเมียนมาถึงข้อกังวลของฝ่ายไทยแล้ว โดยเข้าใจถึงความซับซ้อนระหว่างรัฐบาลกลางเมียนมากับพื้นที่รัฐฉาน ขณะเดียวกันได้เชิญฝ่ายจีนเข้าร่วมด้วย ซึ่งผู้นำจีนรับทราบเรื่องนี้แล้วและได้มอบหมายให้เอกอัครราชทูตจีนเข้าร่วมหารือ โดยไทยจะใช้กรอบความร่วมมือแม่โขง-ล้านช้าง เพื่อชี้ให้เห็นว่าปัญหานี้ไม่ได้กระทบแค่จุดใดจุดหนึ่ง แต่เชื่อมโยงไปถึงแม่น้ำโขง แม่น้ำสาละวิน และพื้นที่ท้ายน้ำ จึงต้องร่วมมือกันแก้ปัญหาแบบครบวงจร
ทั้งนี้ ในวันที่ 24 พฤศจิกายน จะมีการประชุมระดับรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้อง ก่อนต่อยอดสู่การประชุมคณะทำงานร่วมในวันที่ 25–26 พฤศจิกายน โดยมีปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเป็นเจ้าภาพ ซึ่ง นายยศชนัน ระบุว่าได้หารือกับนายสืบสกุลแล้วเพื่อดึงตัวแทนจากภาคประชาสังคมเข้าไปร่วมเป็นกระบอกเสียงในคณะทำงานและเวทีพูดคุยระหว่างประเทศด้วย เพื่อช่วยตรวจสอบว่าการแก้ปัญหาตรงจุดหรือไม่ พร้อมยืนยันว่าหากจำเป็นต้องเดินทางเข้าไปชี้จุดและเก็บตัวอย่างในฝั่งเมียนมา ตนก็พร้อมเดินทางไปด้วยตนเองเพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงที่ชัดเจนที่สุด ควบคู่กับการประสานกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ปูพรมตรวจดินและพื้นที่เกษตรอย่างต่อเนื่อง
“วันนี้ความเชื่อมั่นของเราต้องเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน เพราะเรากำลังต่อสู้อยู่กับสิ่งที่ไม่ได้อยู่ในเมืองไทย เราไม่ควรแบ่งกันระหว่างผู้ชุมนุมกับรัฐบาล เราเป็นคนไทยเหมือนกัน ต้องรวมพลังให้เป็นเสียงของไทยให้ดังไปในทิศทางเดียวกัน เพื่อให้มีน้ำหนักในการแก้ไขปัญหาในเวทีระหว่างประเทศ” นายยศชนัน กล่าวทิ้งท้าย