“ภัทรพงษ์” แฉอนุคณะกรรมการแก้ไขปัญหาสารพิษในน้ำ ตั้งมาเป็นปียังไม่เคยประชุม สะท้อนกลไกรัฐเกียร์ว่างทำงานแบบเช้าชามเย็นชาม
วันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 นายภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ สส.เชียงใหม่ พรรคประชาชน กล่าวถึงความคืบหน้าการแก้ไขปัญหามลพิษทางน้ำข้ามแดนจากเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน ที่ส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อลุ่มน้ำกก-สาย-รวก ในพื้นที่ จ.เชียงราย และภาคเหนือ โดยขอเปิดเผย 7 ข้อเท็จจริงที่ได้รับการยืนยันอย่างเป็นทางการจากหน่วยงานของรัฐ เพื่อให้พี่น้องประชาชนได้ร่วมกันพิจารณาถึงความล้มเหลวและประสิทธิภาพในการทำงานของรัฐบาลในการปกป้องแหล่งน้ำและชีวิตของคนไทย
ประการแรก ในการหารือระหว่างรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของไทยกับ มิน อ่อง หล่าย ผู้นำรัฐบาลทหารเมียนมา เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายนที่ผ่านมา มีการเร่งรัดให้เลื่อนการประชุมคณะทำงานร่วมไทย-เมียนมา (JWG) จากเดิมวันที่ 30 พฤศจิกายน เข้ามาเร็วขึ้นเป็นวันที่ 25 พฤศจิกายน แต่ปรากฏข้อเท็จจริงว่า คณะทำงานร่วมฝั่งไทยยังไม่เคยจัดการประชุมภายในกันเองเลย ทำให้จนถึงขณะนี้ ข้อเสนอและท่าทีของรัฐบาลไทยที่จะนำไปเจรจาในวันที่ 25 พฤศจิกายน ยังไม่มีความชัดเจนใดๆ ทั้งสิ้น ขณะที่ฝั่งรัฐบาลเมียนมาได้ประชุมเตรียมความพร้อมไปก่อนแล้ว
ประการที่สอง ในการหารือระหว่างนายกรัฐมนตรีไทยกับนายกรัฐมนตรีจีน เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายนที่ผ่านมา ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับปัญหาน้ำข้ามแดน มีเพียงการจัดทำร่างบันทึกความเข้าใจ (MOU) สนับสนุนการตรวจวัดคุณภาพน้ำระหว่างสถาบันวิจัยของจีนกับมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง แต่ผลลัพธ์คือไม่มีการลงนาม เนื่องจากเนื้อหาและสาระสำคัญยังมีความเห็นที่ไม่ตรงกันของทั้งสองฝ่าย
ประการที่สาม กระทรวงการต่างประเทศยืนยันอย่างชัดเจนว่า ในการเจรจาระดับทวิภาคีที่ผ่านมา ไม่เคยมีการหยิบยกประเด็นมาตรการทางการค้า การควบคุมการนำเข้าและส่งออกแร่ ตลอดจนการสกัดกั้นสารเคมีที่ใช้ในกระบวนการทำเหมืองขึ้นมาเจรจากับทั้งรัฐบาลเมียนมาและจีนเลยแม้แต่น้อย อีกทั้งยังไม่มีการติดตามข้อเรียกร้องที่พรรคประชาชนเคยเสนอให้ผลักดัน เพื่อให้ทางการจีนบังคับใช้กฎหมายสิ่งแวดล้อมของจีนเองกับกลุ่มทุนจีนที่เข้าไปลงทุนทำเหมืองในเมียนมา
ประการที่สี่ กรณีการประกาศเขตภัยพิบัติฉุกเฉิน ซึ่งมีการเรียกร้องและเสนอเรื่องมาตั้งแต่ปี 2568 เพื่อให้สามารถนำเงินทดรองราชการมาใช้ในกรณีฉุกเฉินเร่งด่วนและเยียวยาประชาชนที่ได้รับผลกระทบ ปรากฏว่าจนถึงปัจจุบัน กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) ยังคงรอหนังสือตอบกลับเรื่องหลักเกณฑ์การประกาศเขตจากกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) อย่างไร้จุดหมาย สะท้อนถึงการติดหล่มในระบบราชการที่ล่าช้าอย่างยิ่ง
ประการที่ห้า ข้อเรียกร้องจากจังหวัดเชียงรายและภาคประชาชนในพื้นที่ ที่เสนอให้จัดตั้งห้องปฏิบัติการ (Lab) ภายในจังหวัด เพื่อตรวจวิเคราะห์สารพิษตกค้างในน้ำ ดิน พืชผลทางการเกษตร และสารเคมีที่เกี่ยวข้อง ซึ่งได้ยื่นขอจัดสรรงบประมาณไปตั้งแต่ปี 2568 แต่ล่าสุดทางจังหวัดเชียงรายแจ้งว่า คำขอดังกล่าวถูกส่วนกลางตัดงบประมาณออกทั้งหมด
ประการที่หก รัฐบาลภายใต้การนำของ อนุทิน ชาญวีรกูล ได้มีคำสั่งแต่งตั้งคณะอนุกรรมการขึ้นมาเพื่อแก้ไขปัญหานี้โดยเฉพาะ ตั้งแต่วันที่ 31 ตุลาคม 2568 แต่ปรากฏว่าคณะอนุกรรมการชุดนี้ไม่เคยมีการเรียกประชุมเลยแม้แต่ครั้งเดียวตลอดระยะเวลากว่า 1 ปีเต็มที่ผ่านมา ขณะที่คณะทำงานติดตามผลเพื่อบูรณาการข้อมูลจากทุกกรมทุกกระทรวง ซึ่งอยู่ภายใต้อนุกรรมการชุดนี้ ประชุมครั้งล่าสุดเมื่อเดือนเมษายน 2569 และเพิ่งจะมีการนัดประชุมอีกครั้งในวันพรุ่งนี้ (19 พฤศจิกายน) หลังจากปล่อยเวลาผ่านเลยไปกว่า 7 เดือน
ประการที่เจ็ด คณะทำงานด้านการเจรจาระหว่างประเทศ ซึ่งมีหน้าที่โดยตรงในการเจรจากับประเทศต้นทางของมลพิษ กลับไม่เคยมีการเรียกประชุมเลยแม้แต่ครั้งเดียว นับตั้งแต่วันที่มีคำสั่งแต่งตั้ง
นายภัทรพงษ์ กล่าวทิ้งท้ายว่า ข้อเท็จจริงทั้ง 7 ประการนี้เป็นข้อมูลที่ได้รับการยืนยันโดยตรงจากหน่วยงานภาครัฐ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงสภาวะ “เกียร์ว่าง” และการปล่อยปละละเลยของรัฐบาลอย่างร้ายแรง ตนจึงอยากตั้งคำถามไปยังรัฐบาลและสังคมไทยว่า ในเมื่อวิกฤตสารพิษปนเปื้อนในแม่น้ำกำลังคุกคามสุขภาพ สิ่งแวดล้อม และระบบเศรษฐกิจของประชาชนในภาคเหนือทุกวัน แต่กลไกของรัฐกลับทำงานแบบเช้าชามเย็นชาม คณะกรรมการที่ตั้งขึ้นมาไม่เคยประชุม และการทูตระหว่างประเทศก็ไร้ฟันเฟืองในการปกป้องผลประโยชน์ของชาติ เราจะสามารถแก้ไขวิกฤตการณ์ระดับชาตินี้ได้อย่างไร หากประเทศยังมีรัฐบาลที่บริหารงานในลักษณะนี้