รองโฆษกรัฐบาล สวน “รักชนก-สหัสวัต” ปมวิจารณ์ร่าง พ.ร.บ.ประกันสังคม ของ ครม. ว่า “ชุ่ย” ซัด ชอบใช้คำพูดแรงแต่เหตุผลอ่อน “อย่าคิดแทนประชาชน จนลืมให้ข้อมูลแก่ประชาชน”


วันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 ร้อยเอกหญิงภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี กล่าวถึงข้อวิจารณ์ต่อร่างพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ซึ่งคณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติเห็นชอบเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 โดยเฉพาะข้อกังวลเกี่ยวกับมาตรการ “3 ขอ” ความมั่นคงของกองทุนประกันสังคม และความแตกต่างระหว่างสิทธิลาคลอด 120 วันกับเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อคลอดบุตร 98 วัน ซึ่งเป็นประเด็นที่ นางสาวรักชนก ศรีนอก สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน และนายสหัสวัต คุ้มคง สส.ชลบุรี พรรคประชาชน ได้แสดงข้อวิจารณ์ต่อสาธารณะ

รองโฆษกรัฐบาล กล่าวว่า การตรวจสอบรัฐบาลเป็นสิทธิและหน้าที่ของฝ่ายค้าน แต่การกล่าวถึงความเสี่ยงของกองทุนประกันสังคม จำเป็นต้องอาศัยข้อมูลที่ตรวจสอบได้ โดยเฉพาะหากมีการกล่าวว่ามาตรการ 3 ขอ จะเร่งให้กองทุนประสบปัญหาทางการเงิน 

“ดิฉันขอถามกลับอย่างตรงไปตรงมาว่า ใช้ตัวเลขชุดไหนคำนวณคะ มีผลการศึกษาทางคณิตศาสตร์ประกันภัยรองรับหรือไม่ ประเมินว่าผู้ประกันตนจะใช้สิทธิกี่เปอร์เซ็นต์ เงินจะไหลออกจากกองทุนเท่าไร และจะกระทบต่อผลตอบแทนจากการลงทุนหรือความสามารถในการจ่ายสิทธิประโยชน์ระยะยาวอย่างไร หากมีผลการศึกษา ก็ควรนำมาเปิดเผยให้ประชาชนตรวจสอบได้ เพราะคำว่า “กองทุนเสี่ยงเจ๊ง” เป็นข้อกล่าวอ้างที่มีน้ำหนักมาก และควรมีหลักฐานรองรับในระดับเดียวกัน”

ร้อยเอกหญิงภัทร์ดารัสมิ์ เผยต่อไปว่า รัฐบาลตระหนักถึงความสำคัญของเสถียรภาพกองทุนประกันสังคม และเห็นด้วยว่าทุกมาตรการที่กระทบต่อเงินชราภาพจำเป็นต้องประเมินความเสี่ยงอย่างรอบด้าน อย่างไรก็ตาม การมีความเสี่ยงที่ต้องบริหารจัดการ ไม่ได้หมายความว่าต้องปฏิเสธการเพิ่มทางเลือกแก่ผู้ประกันตนทั้งหมด

สำหรับมาตรการ 3 ขอ ประกอบด้วย “ขอเลือก” ให้ผู้เข้าเงื่อนไขสามารถเลือกรับบำนาญรายเดือนหรือบำเหน็จเงินก้อน “ขอคืน” เปิดทางให้รับเงินชราภาพบางส่วนก่อนกำหนดในกรณีภัยพิบัติร้ายแรงตามเงื่อนไข และ “ขอกู้” ให้นำสิทธิเงินชราภาพบางส่วนไปใช้เป็นหลักประกันสินเชื่อกับสถาบันการเงินที่เข้าร่วม โดยการใช้สิทธิขอคืนและขอกู้รวมกันมีเพดานตามร่างกฎหมาย ไม่ใช่การเปิดให้ผู้ประกันตนทุกคนถอนเงินทั้งหมดออกจากกองทุนได้ทันที

“ผู้ประกันตนที่ส่งเงินสมทบมาไม่น้อยกว่า 180 เดือน และเข้าเงื่อนไขตามกฎหมายจึงจะมีทางเลือกในส่วนของบำเหน็จหรือบำนาญ ส่วนการขอคืนและขอกู้มีเงื่อนไขเรื่องระยะเวลาส่งเงินสมทบและวงเงินที่ใช้สิทธิได้ การอภิปรายผลกระทบจึงต้องเริ่มจากเงื่อนไขจริงของมาตรการ ไม่ใช่สมมติว่าทุกคนสามารถถอนเงินออกได้พร้อมกันทั้งหมด”

ทางด้านข้อกังวลว่าผู้ประกันตนอาจบริหารเงินก้อนไม่เหมาะสม ถูกหลอกลวง หรือใช้เงินจนหมดนั้น รองโฆษกรัฐบาล ระบุว่า เป็นความเสี่ยงที่รัฐควรมีมาตรการรองรับ ทั้งการให้ความรู้ทางการเงิน การวางแผนเกษียณ และการป้องกันการฉ้อโกง แต่ไม่ควรนำความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับประชาชนบางส่วนมาเป็นเหตุผลเพียงประการเดียวในการจำกัดทางเลือกของทุกคน

“คำถามที่ดิฉันอยากชวนคิดคือ เราจะสร้างระบบที่ช่วยให้ประชาชนตัดสินใจได้ดีขึ้น หรือจะใช้ความกังวลว่าประชาชนอาจตัดสินใจผิด มาเป็นเหตุผลไม่ให้เขามีทางเลือกตั้งแต่ต้น ผู้ประกันตนแต่ละคนมีภาระและความจำเป็นแตกต่างกัน บางคนต้องดูแลครอบครัว บางคนมีหนี้สิน บางคนต้องการเงินก้อนในยามวิกฤต ขณะที่อีกหลายคนต้องการความมั่นคงจากบำนาญรายเดือน รัฐจึงควรออกแบบทางเลือกที่เหมาะสม พร้อมอธิบายผลดี ผลเสีย และความเสี่ยงของแต่ละทางเลือกอย่างครบถ้วน”

พร้อมย้ำว่า การให้อิสระในการตัดสินใจต้องควบคู่กับการคุ้มครองผู้ประกันตน โดยเฉพาะการทำให้ประชาชนเข้าใจว่าเงินก้อนอาจหมดลงได้ ขณะที่บำนาญรายเดือนมีบทบาทสำคัญต่อหลักประกันรายได้ในวัยเกษียณ การเพิ่มทางเลือกจึงไม่ใช่การส่งเสริมให้ทุกคนเลือกรับเงินก้อน แต่เป็นการเปิดโอกาสให้ตัดสินใจบนข้อมูลที่เพียงพอ

“อย่าคิดแทนประชาชนจนลืมให้ข้อมูลแก่ประชาชนค่ะ การเคารพสิทธิในการตัดสินใจไม่ได้หมายถึงการปล่อยให้ประชาชนเผชิญความเสี่ยงตามลำพัง แต่หมายถึงการให้ทั้งทางเลือก ความรู้ และระบบคุ้มครองที่เหมาะสม”

สำหรับประเด็นการกำหนดเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อคลอดบุตรไว้ 98 วัน ขณะที่กฎหมายคุ้มครองแรงงานกำหนดสิทธิลาคลอด 120 วัน รองโฆษกรัฐบาล อธิบายในเรื่องนี้ว่า ต้องแยกระหว่างสิทธิในการลาหยุดงาน กับสิทธิได้รับเงินสงเคราะห์จากกองทุนประกันสังคม ซึ่งมีฐานทางกฎหมายและแหล่งเงินในการจ่ายแตกต่างกัน การเพิ่มวันลาตามกฎหมายคุ้มครองแรงงานจึงไม่ได้ทำให้ระยะเวลาจ่ายเงินสงเคราะห์จากกองทุนเพิ่มขึ้นโดยอัตโนมัติ แต่การที่กฎหมายทั้งสองฉบับกำหนดระยะเวลาแตกต่างกัน ย่อมเป็นเหตุให้ต้องพิจารณาว่าควรปรับสิทธิประโยชน์ให้สอดคล้องกันเพียงใด

“การถามว่าเหตุใดร่างจึงยังคง 98 วันไว้ เป็นคำถามที่ชอบธรรม และกระทรวงแรงงานควรชี้แจงให้ชัด ทั้งเหตุผลทางนโยบาย การประเมินภาระทางการเงิน และลำดับขั้นตอนการจัดทำร่าง แต่การมีข้อเสนอให้แก้ไขเพิ่มเติมไม่ได้หมายความว่าร่างเดิมขัดต่อกฎหมายโดยอัตโนมัติ”

ขณะเดียวกัน รองโฆษกรัฐบาล ยังระบุถึงข้อวิจารณ์ที่ใช้ถ้อยคำว่าร่างกฎหมายของ ครม. มีลักษณะ “ชุ่ย” ว่า การประเมินคุณภาพของร่างกฎหมายควรพิจารณาจากเนื้อหา ความสอดคล้องของบทบัญญัติ การประเมินผลกระทบ และขั้นตอนการจัดทำร่างอย่างครบถ้วน ไม่ใช่พิจารณาจากความแตกต่างของตัวเลขเพียงประเด็นเดียว “ถ้าจะกล่าวหาว่าร่างกฎหมายมีข้อบกพร่อง ก็ควรระบุให้ชัดว่าบกพร่องตรงไหน เกิดขึ้นในขั้นตอนใด และส่งผลกระทบอย่างไร เพราะข้อเสนอให้แก้ไขกฎหมายกับข้อกล่าวหาว่าร่างไม่ชอบด้วยกฎหมาย เป็นคนละประเด็นกัน”

จากนั้นกล่าวเพิ่มเติมว่า กระบวนการนิติบัญญัติเปิดโอกาสให้ สส. พิจารณาร่างกฎหมายในหลักการและรายละเอียด รวมถึงเสนอแก้ไขเพิ่มเติมในชั้นกรรมาธิการตามเงื่อนไขของกฎหมายและข้อบังคับการประชุม การแก้ไขร่างในชั้นดังกล่าวจึงเป็นกลไกตามปกติของฝ่ายนิติบัญญัติ ไม่ใช่หลักฐานว่าฝ่ายบริหารจัดทำร่างผิดพลาดเสมอไป ทั้งนี้ การมีอำนาจแก้ไขในชั้นกรรมาธิการไม่ได้ทำให้ฝ่ายบริหารพ้นจากหน้าที่ชี้แจงเหตุผลของร่างที่เสนอ โดยเฉพาะประเด็นที่เกี่ยวข้องกับสิทธิของประชาชนและภาระทางการเงินของกองทุน

“รัฐสภาไม่ได้มีหน้าที่เพียงประทับตรารับรองร่างกฎหมายจากรัฐบาล แต่มีหน้าที่ตรวจสอบและพัฒนากฎหมายด้วย ขณะเดียวกัน รัฐบาลก็ไม่อาจใช้การพิจารณาของกรรมาธิการเป็นข้ออ้างเพื่อหลีกเลี่ยงการตอบคำถามต่อร่างของตนเองได้”

ทั้งนี้ ประสบการณ์การทำงานฝ่ายบริหารอาจทำให้เห็นรายละเอียดของกระบวนการจัดทำนโยบายและการประเมินผลกระทบแตกต่างจากการทำงานฝ่ายนิติบัญญัติ แต่ทุกฝ่ายสามารถตรวจสอบและวิจารณ์ได้โดยไม่จำเป็นต้องเคยดำรงตำแหน่งฝ่ายบริหารมาก่อน สิ่งสำคัญคือการใช้ข้อมูลและมาตรฐานทางกฎหมายเดียวกัน

“การตรวจสอบที่มีคุณภาพ ต้องไม่หยุดอยู่เพียงการตั้งข้อสงสัย แต่ควรนำไปสู่การเปิดเผยข้อมูลและการพัฒนากฎหมายที่ดีขึ้น ฝ่ายค้านมีสิทธิเรียกร้องหลักฐานจากรัฐบาล ขณะเดียวกัน หากมีข้อกล่าวอ้างเกี่ยวกับผลกระทบทางการเงินอย่างรุนแรง ก็ควรเปิดเผยวิธีคำนวณและสมมติฐานให้สังคมตรวจสอบได้เช่นกัน”

ก่อนจะกล่าวทิ้งท้ายว่า รัฐบาลควรเปิดเผยผลการประเมินความเสี่ยงและความยั่งยืนของกองทุนจากมาตรการ 3 ขอ รวมถึงแนวทางคุ้มครองผู้ประกันตนที่เลือกรับเงินก้อน เพื่อให้การพิจารณาในรัฐสภาเป็นไปอย่างรอบคอบและโปร่งใส 

“ความมั่นคงของกองทุนกับสิทธิในการตัดสินใจของผู้ประกันตนไม่จำเป็นต้องเป็นศัตรูกัน แต่ต้องออกแบบให้เดินไปด้วยกันได้ ถ้ากังวลว่ากองทุนจะขาดสภาพคล่องก็ต้องมีตัวเลขพิสูจน์ ถ้ากังวลว่าประชาชนจะบริหารเงินไม่เหมาะสมก็ต้องมีมาตรการให้ความรู้และคุ้มครอง และถ้าเห็นว่าร่างกฎหมายควรแก้ไข ก็ต้องเสนอเหตุผลและแนวทางที่ชัดเจน เพราะอนาคตของกองทุนประกันสังคมและชีวิตผู้ประกันตนสำคัญเกินกว่าจะตัดสินด้วยคำกล่าวหาเพียงไม่กี่คำ”