ประธานกมธ.การพัฒนาเศรษฐกิจเตรียมเสนอร่าง พ.ร.บ.ภาษีลาภลอย จัดเก็บภาษีจากกำไรส่วนเกินของธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน แก้ปัญหาราคาน้ำมันในภาวะวิกฤต
เมื่อเวลา 13.00 น. วันที่ 12 พ.ย.2569 อาคารรัฐสภา นายวีระยุทธ กาญจน์ชูฉัตร ประธานคณะ กมธ.การพัฒนาเศรษฐกิจ นายศุภโชติ ไชยสัจ กรรมาธิการ แถลงว่า ในนามของคณะ กมธ.การพัฒนาเศรษฐกิจ ได้เตรียมนำเสนอร่าง พ.ร.บ.ภาษีลาภลอย เนื่องจากปัญหาราคาน้ำมันเป็นต้นทุนที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนมาอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่วิกฤตการณ์ในตะวันออกกลางและการปิดช่องแคบฮอร์มุซตั้งแต่ต้นปี แม้ราคาน้ำมันจะปรับลดลงในช่วงหนึ่ง แต่ก็กลับมาสูงขึ้นอีกครั้ง สะท้อนให้เห็นถึงความผันผวนของราคาน้ำมัน ซึ่งทุกครั้งที่ราคาปรับตัวสูงขึ้นจะส่งผลกระทบต่อการบริหารจัดการราคาและต้นทุน รวมถึงทำให้กองทุนน้ำมันมีภาระขาดทุนสะสมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จึงจำเป็นต้องแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ
ทั้งนี้ ธุรกิจโรงกลั่นน้ำมันมีกำไรส่วนเกินหรือกำไรลาภลอย ซึ่งเป็นกำไรที่เพิ่มขึ้นจากการปรับตัวสูงขึ้นของราคาน้ำมัน ที่มีสาเหตุหลักจากปัจจัยภายนอก โดยในช่วง 6 เดือนของปีที่ผ่านมา โรงกลั่นน้ำมันทั้ง 6 แห่งในประเทศไทยมีกำไรรวมกันประมาณ 30,000 ล้านบาท ขณะที่ในช่วง 6 เดือนแรกของปี 2569 ซึ่งเกิดวิกฤตการณ์ด้านพลังงาน กำไรของโรงกลั่นเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 100,000 ล้านบาท แม้ในปีที่ราคาน้ำมันอยู่ในระดับปกติ โรงกลั่นจะมีกำไรอยู่แล้วประมาณ 30,000 ล้านบาท และเมื่อคำนวณกำไรเฉลี่ยย้อนหลัง 4 ปี จะอยู่ที่ประมาณ 50,000 ล้านบาท สะท้อนให้เห็นว่าส่วนต่างของกำไรที่เพิ่มขึ้นในช่วงวิกฤตมีมูลค่าสูงมาก
นายวีระยุทธ กล่าวด้วยว่า เพื่อสร้างความเป็นธรรมและเฉลี่ยทุกข์สุขในสังคม รวมทั้งทำให้รัฐมีรายได้เพิ่มเติมสำหรับช่วยเหลือประชาชนและเยียวยาผลกระทบจากต้นทุนน้ำมันอย่างเป็นระบบ โดยไม่ต้องพึ่งพาเฉพาะกองทุนน้ำมันในการช่วยเหลือระยะสั้น จึงเสนอให้จัดทำร่าง พ.ร.บ.เก็บภาษีลาภลอยจากกำไรส่วนเกินของธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน โดยคณะทำงานภายใต้คณะ กมธ.การพัฒนาเศรษฐกิจของพรรคประชาชน ได้เตรียมความพร้อมในการจัดทำร่างกฎหมายดังกล่าว ทั้งนี้ ถือเป็นร่าง พ.ร.บ.ภาษีลาภลอยฉบับแรกของประเทศไทยที่จะนำเสนอต่อสภาฯ
นายวีระยุทธ กล่าวอีกว่า ได้นำร่างกฎหมายดังกล่าวหารือกับตัวแทนจากกลุ่มต่าง ๆ ทั้งภาคเอกชน ตัวแทนธุรกิจโรงกลั่น ผู้ประกอบการในธุรกิจที่เกี่ยวข้อง และหน่วยงานภาครัฐ เพื่อรับฟังความคิดเห็น ข้อเสนอแนะ ตลอดจนข้อจำกัดและความเป็นไปได้ในการบังคับใช้กฎหมาย ซึ่งจะนำไปใช้ประกอบการปรับปรุงร่างกฎหมายให้มีความเหมาะสมยิ่งขึ้น ทั้งนี้ การจัดเก็บภาษีลาภลอยเป็นหลักการที่หลายประเทศนำมาใช้ โดยเฉพาะประเทศในสหภาพยุโรป เพื่อสร้างความเป็นธรรมในการจัดเก็บภาษี
สำหรับหลักเกณฑ์การจัดเก็บภาษีที่เสนอ กำหนดให้โรงกลั่นสามารถมีกำไรเพิ่มขึ้นได้ในระดับร้อยละ 120 ของกำไรปกติ โดยกำไรส่วนที่เกินจากระดับดังกล่าว หรือส่วนที่เพิ่มขึ้นเกินกว่าร้อยละ 20 จะถูกจัดเก็บภาษีในอัตราร้อยละ 75 ซึ่งเป็นแนวทางที่อ้างอิงจากหลักการที่ใช้ในประเทศยุโรป โดยเฉพาะประเทศไอร์แลนด์ รายได้จากภาษีส่วนนี้จะนำมาใช้ช่วยเหลือและเยียวยาประชาชน รวมถึงสนับสนุนการบริหารจัดการเพื่อรักษาเสถียรภาพราคาน้ำมันให้ดียิ่งขึ้น
อย่างไรก็ตาม การจัดเก็บภาษีลาภลอยจะเป็นแนวทางแก้ไขปัญหาที่ยั่งยืนกว่ามาตรการที่รัฐบาลดำเนินการอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งเน้นการเจรจาต่อรองเกี่ยวกับค่าการกลั่น รวมถึงการให้โรงกลั่นเป็นผู้ชี้แจงหรือเปิดเผยข้อมูลต้นทุนด้วยตนเองทำให้การดำเนินการและการจัดเก็บขึ้นอยู่กับดุลยพินิจ โดยเฉพาะรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน จึงต้องการผลักดันให้มีหลักเกณฑ์และกลไกที่ชัดเจน เป็นระบบ และตรวจสอบได้ โดยพิจารณาจากตัวเลขผลกำไรที่เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งคาดว่าตลอดทั้งปีนี้กำไรของโรงกลั่นจะยังคงเพิ่มขึ้นในระดับสูง จึงเห็นว่าเป็นเรื่องที่มีความชอบธรรมในการนำกำไรส่วนเกินมาจัดเก็บภาษี เพื่อเฉลี่ยทุกข์เฉลี่ยสุขและสร้างความเป็นธรรมให้แก่ประชาชน
ทั้งนี้ คณะ กมธ.การพัฒนาเศรษฐกิจและคณะทำงานพรรคประชาชนจะร่วมกันผลักดันร่าง พ.ร.บ.ภาษีลาภลอยเข้าสู่การพิจารณาของสภา และหวังว่าจะสามารถผลักดันให้มีผลบังคับใช้ได้ในอนาคต เนื่องจากจะเป็นประโยชน์ต่อประเทศและสร้างความเป็นธรรมระหว่างผู้ประกอบการกับประชาชนมากยิ่งขึ้น นอกจากนี้ การจัดเก็บภาษีตามร่างกฎหมายดังกล่าวจะเป็นการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ ไม่ต้องรอการตัดสินใจของรัฐมนตรีหรือรัฐบาลเป็นครั้งคราว แต่จะออกแบบให้เป็นกลไกที่มีผู้รับผิดชอบชัดเจน มีเงื่อนไขและหลักเกณฑ์การจัดเก็บภาษีที่แน่นอน สามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่องและเป็นระบบ