รองโฆษกรัฐบาล โต้ “สหัสวัต” ปมวิจารณ์ร่างพ.ร.บ.ประกันสังคม แจงกลไกตรวจสอบไม่ใช่อำนาจบริหารเหนือบอร์ดเลือกตั้ง แนะอ่านกฎหมายให้ครบทุกมาตรา ก่อนกล่าวหา ย้ำรัฐบาลเพิ่มสิทธิผู้ประกันตนหลายด้าน
วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 ร้อยเอกหญิงภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ชี้แจงกรณีนายสหัสวัต คุ้มคง สส. จังหวัดชลบุรี พรรคประชาชน ออกมาวิพากษ์วิจารณ์ร่างพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ ..) พ.ศ. …. ซึ่งคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบเมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน 2569 พร้อมเรียกร้องให้รัฐบาลถอนร่างกฎหมายดังกล่าวกลับไปทบทวนใหม่
รองโฆษกรัฐบาลกล่าวว่า รัฐบาลเคารพสิทธิของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในการตรวจสอบและเสนอความคิดเห็นต่อร่างกฎหมาย โดยเฉพาะกฎหมายประกันสังคมที่เกี่ยวข้องกับสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตนจำนวนมาก แต่การวิพากษ์วิจารณ์ควรตั้งอยู่บนข้อเท็จจริงทางกฎหมายอย่างรอบด้าน และต้องแยกให้ชัดเจนระหว่างข้อบกพร่องของบทบัญญัติ กับข้อกล่าวหาเกี่ยวกับเจตนาทางการเมือง
“การตรวจสอบรัฐบาลเป็นสิ่งที่ควรทำ แต่การตั้งข้อสังเกตทางกฎหมายกับการกล่าวหาว่ามีเจตนาทางการเมืองเป็นคนละเรื่องกัน หากเห็นว่ามาตราใดมีปัญหา ก็ควรชี้ให้ชัดว่าปัญหาอยู่ตรงไหน และควรแก้ไขอย่างไร ไม่ใช่ด่วนสรุปว่าร่างกฎหมายทั้งฉบับเป็นเครื่องมือทางการเมือง โดยยังไม่มีหลักฐานเพียงพอรองรับข้อกล่าวหานั้น”
ประเด็นที่ 1 กลไกตรวจสอบกองทุน ไม่ได้หมายถึงการยึดอำนาจบอร์ดที่มาจากการเลือกตั้ง รองโฆษกรัฐบาลอธิบายว่า หลักธรรมาภิบาลของกองทุนขนาดใหญ่จำเป็นต้องมีกลไกตรวจสอบการบริหารจัดการ เพื่อสร้างความโปร่งใสและคุ้มครองผลประโยชน์ของผู้ประกันตน โดยต้องแยกบทบาทระหว่างผู้กำหนดนโยบาย ผู้บริหาร และผู้ตรวจสอบให้เหมาะสม
สำหรับร่างกฎหมายฉบับนี้ มีข้อเสนอเกี่ยวกับคณะกรรมการตรวจสอบ ซึ่งทำหน้าที่สอบทานระบบควบคุมภายใน การบริหารความเสี่ยง และการตรวจสอบภายใน โดยการมีกลไกดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าคณะกรรมการตรวจสอบจะมีอำนาจบริหารเหนือคณะกรรมการประกันสังคมในทุกเรื่องโดยอัตโนมัติ
ทั้งนี้ ร่างกฎหมายกำหนดให้กฎบัตรคณะกรรมการตรวจสอบต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการประกันสังคม อย่างไรก็ตาม ประเด็นเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ กระบวนการแต่งตั้งโดยรัฐมนตรี และความเป็นอิสระของคณะกรรมการตรวจสอบ ยังเป็นเรื่องที่สามารถพิจารณาปรับปรุงเพื่อป้องกันปัญหาอำนาจทับซ้อนหรือการแทรกแซงการบริหารกองทุนได้ อีกทั้ง กฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบันก็มีการกำหนดในส่วนของคณะกรรมการตรวจสอบอยู่แล้ว เพียงแต่ในร่างกฎหมายฉบับนี้มีการกำหนดอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการตรวจสอบให้ชัดเจนและสอดคล้องกับมาตรฐานการตรวจสอบของกระทรวงการคลัง
“การมาจากการเลือกตั้งทำให้กรรมการมีความชอบธรรมในการเป็นตัวแทนผู้ประกันตน แต่ไม่ได้หมายความว่าจะอยู่เหนือการตรวจสอบ ขณะเดียวกัน ผู้ทำหน้าที่ตรวจสอบก็ต้องไม่ใช้อำนาจแทรกแซงการบริหารโดยปราศจากขอบเขต ทั้งสองหลักการต้องดำรงอยู่ร่วมกัน”
ประเด็นที่ 2 วาระกรรมการ 3 ปี วิจารณ์ได้ แต่ไม่ควรด่วนสรุปว่ามีเจตนาสกัดกั้นฝ่ายใด รองโฆษกรัฐบาลกล่าวว่า ข้อเสนอให้กรรมการดำรงตำแหน่งคราวละ 3 ปี เพียงวาระเดียว เป็นประเด็นที่ควรพิจารณาอย่างรอบคอบ ทั้งในมิติความต่อเนื่องในการบริหารกองทุน การเปิดโอกาสให้มีผู้แทนรายใหม่ และสิทธิของผู้ประกันตนในการเลือกผู้แทนที่ตนไว้วางใจ
รัฐบาลรับฟังข้อกังวลว่าการจำกัดวาระเพียงครั้งเดียวอาจส่งผลต่อความต่อเนื่องของนโยบายและการทำหน้าที่ของผู้แทนผู้ประกันตน ซึ่งเป็นประเด็นที่สามารถนำมาพิจารณาปรับปรุงได้
อย่างไรก็ตาม การกล่าวหาว่าข้อเสนอดังกล่าวมีเจตนาเพื่อสกัดกั้นบุคคลหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง จำเป็นต้องมีข้อเท็จจริงและหลักฐานรองรับ ไม่ควรนำผลกระทบทางการเมืองที่อาจเกิดขึ้นมาใช้เป็นข้อยืนยันถึงเจตนาของผู้เสนอร่างกฎหมายโดยทันที
“ผลกระทบทางการเมืองที่อาจเกิดขึ้น ไม่ใช่หลักฐานยืนยันเจตนาทางการเมืองเสมอไป หากไม่เห็นด้วยกับการจำกัดวาระ ก็ควรเสนอหลักเกณฑ์ที่เหมาะสมกว่า และใช้กระบวนการรัฐสภาร่วมกันพิจารณา”
ประเด็นที่ 3 ร่างประกันสังคมไม่ได้มีเพียงเรื่องโครงสร้างบอร์ด แต่ยังมีข้อเสนอเพิ่มสิทธิประโยชน์ผู้ประกันตนหลายด้าน รองโฆษกรัฐบาลกล่าวว่า การพิจารณาร่างกฎหมายควรมองสาระสำคัญอย่างครบถ้วน เพราะนอกจากเรื่องโครงสร้างการบริหารกองทุนแล้ว ร่างฉบับนี้ยังมีข้อเสนอปรับปรุงสิทธิประโยชน์ของผู้ประกันตน ได้แก่
1. สิทธิกรณีคลอดบุตร เสนอปรับระยะเวลาจ่ายเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อคลอดบุตรจาก 90 วัน เป็น 98 วัน ในอัตราร้อยละ 50 ของค่าจ้าง ทั้งนี้ ให้สอดคล้องกับกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน
2. สิทธิกรณีทุพพลภาพ เสนอปรับเพิ่มเงินทดแทนการขาดรายได้กรณีทุพพลภาพอันมิใช่เนื่องจากการทำงาน จากเดิมร้อยละ 50 เป็นไม่เกินร้อยละ 70 ของค่าจ้าง
3. สิทธิกรณีสงเคราะห์บุตร เสนอขยายความคุ้มครองต่ออีก 6 เดือนภายหลังสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน
4. สิทธิกรณีว่างงาน เสนอปรับปรุงหลักเกณฑ์ให้ผู้ประกันตนอายุไม่เกิน 60 ปี ที่เข้าเงื่อนไขการส่งเงินสมทบและยังไม่ได้รับประโยชน์ทดแทนกรณีชราภาพ สามารถได้รับสิทธิกรณีว่างงานตามที่กฎหมายกำหนด
5. สิทธิของผู้ประกันตนสูงอายุ เสนอขยายโอกาสการอยู่ในระบบประกันสังคมตามมาตรา 33 จนถึงอายุ 65 ปี และปรับปรุงทางเลือกเกี่ยวกับสิทธิประโยชน์กรณีชราภาพ
ทั้งนี้ สิทธิประโยชน์ดังกล่าวยังเป็นข้อเสนอในร่างกฎหมาย ซึ่งต้องผ่านกระบวนการพิจารณาของรัฐสภาและประกาศใช้ตามกฎหมายก่อน จึงจะมีผลบังคับใช้ตามเงื่อนไขที่กำหนด
“การปฏิรูปประกันสังคมไม่ควรถูกจำกัดการถกเถียงไว้เพียงว่าใครจะได้เป็นกรรมการ แต่ต้องพิจารณาด้วยว่าผู้ประกันตนจะได้รับความคุ้มครองอะไรเพิ่มขึ้น และมีประเด็นใดที่ต้องปรับปรุงให้ดีขึ้นอีก เพราะหัวใจของกฎหมายฉบับนี้คือคุณภาพชีวิตของผู้ประกันตน ไม่ใช่การแข่งขันทางการเมือง”
ประเด็นที่ 4 สิทธิลาคลอด 120 วันไม่ได้ถูกลดทอน แต่ยอมรับว่าควรปรับเงินสงเคราะห์ให้สอดคล้องกัน รองโฆษกรัฐบาลชี้แจงว่า ต้องแยกความแตกต่างระหว่างพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงานกับพระราชบัญญัติประกันสังคมให้ชัดเจน เนื่องจากกฎหมายทั้งสองฉบับมีวัตถุประสงค์และกลไกการให้สิทธิแตกต่างกัน
ปัจจุบันกฎหมายคุ้มครองแรงงานกำหนดให้ลูกจ้างหญิงมีสิทธิลาคลอดได้ไม่เกิน 120 วัน โดยนายจ้างมีหน้าที่จ่ายค่าจ้างระหว่างลาตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด ส่วนกฎหมายประกันสังคมเป็นเรื่องการจ่ายเงินสงเคราะห์จากกองทุนตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่กำหนด ดังนั้น การที่ร่างพระราชบัญญัติประกันสังคมยังเสนอระยะเวลาจ่ายเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อคลอดบุตรไว้ที่ 98 วัน ไม่ได้หมายความว่าสิทธิลาคลอด 120 วันของลูกจ้างจะถูกลดลงหรือถูกยกเลิก
อย่างไรก็ตาม รัฐบาลรับทราบข้อเสนอให้ปรับระยะเวลาการจ่ายเงินสงเคราะห์จากกองทุนประกันสังคมให้สอดคล้องกับสิทธิลาคลอด 120 วัน ซึ่งเป็นประเด็นที่ควรได้รับการพิจารณาอย่างจริงจังในกระบวนการแก้ไขกฎหมาย
“ต้องแยกให้ชัดระหว่างสิทธิในการลา กับสิทธิได้รับเงินสงเคราะห์ระหว่างลา เพราะเป็นคนละกลไกทางกฎหมาย แต่ดิฉันเห็นด้วยว่าหากกฎหมายแรงงานพัฒนาสิทธิไปถึง 120 วันแล้ว กฎหมายประกันสังคมก็ควรได้รับการพิจารณาปรับปรุงให้สอดคล้องกันอย่างเหมาะสม”
ประเด็นที่ 5 พบข้อบกพร่องไม่ได้หมายความว่าต้องถอนร่างทั้งหมด การแก้ไขในสภาก็เป็นกลไกตามรัฐธรรมนูญ รองโฆษกรัฐบาลกล่าวว่า ร่างพระราชบัญญัติประกันสังคมฉบับนี้ผ่านกระบวนการจัดทำและพิจารณามาเป็นระยะเวลาหนึ่งแล้ว การพบประเด็นที่ควรปรับปรุงเพิ่มเติม ไม่ได้หมายความว่าจำเป็นต้องยุติกระบวนการพิจารณาร่างกฎหมายทั้งหมดในทุกกรณี
กระบวนการพิจารณาของรัฐสภาและคณะกรรมาธิการมีขึ้นเพื่อเปิดโอกาสให้ผู้แทนประชาชนตรวจสอบ เสนอความเห็น และพิจารณาแก้ไขบทบัญญัติให้เหมาะสมยิ่งขึ้น โดยต้องดำเนินการภายใต้หลักเกณฑ์และขอบเขตที่รัฐธรรมนูญและกฎหมายกำหนด
ทั้งนี้ ประเด็นที่ควรพิจารณาเพิ่มเติม ไม่ว่าจะเป็นความเป็นอิสระของคณะกรรมการตรวจสอบ วาระกรรมการ การจ่ายเงินสงเคราะห์การหยุดงานเพื่อคลอดบุตร รวมถึงเงื่อนไขการเข้าถึงสิทธิของผู้ประกันตนกลุ่มต่าง ๆ ล้วนเป็นเรื่องที่ควรได้รับการพิจารณาอย่างรอบด้าน
“หากมาตราใดมีปัญหา ก็ควรพิจารณาแก้ไขมาตรานั้นอย่างจริงจัง ไม่ใช่สรุปว่าทุกมาตราของร่างกฎหมายไม่มีประโยชน์ การถอนร่างเป็นทางเลือกหนึ่ง แต่ไม่ใช่ทางเลือกเดียวในการทำให้กฎหมายดีขึ้น อีกทั้ง มีผู้ประกันตนจำนวนไม่น้อยที่รอการปรับปรุงกฎหมายฉบับนี้ให้สัมฤทธิ์ผล เพื่อให้ได้รับประโยชน์ทดแทนสูงสุด”
รองโฆษกรัฐบาลกล่าวเพิ่มเติมว่า รัฐบาลไม่ได้ปฏิเสธข้อวิจารณ์จากฝ่ายค้าน และไม่ได้มองว่าการเสนอให้แก้ไขร่างกฎหมายเป็นเรื่องผิด ตรงกันข้าม ข้อเสนอที่มีเหตุผลและมีข้อเท็จจริงรองรับย่อมเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนากฎหมายให้มีคุณภาพยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม การตรวจสอบควรมุ่งไปที่เนื้อหาของกฎหมาย ผลกระทบต่อผู้ประกันตน และแนวทางแก้ไขที่เป็นรูปธรรม มากกว่าการกล่าวหาถึงเจตนาของฝ่ายใดโดยไม่มีหลักฐานเพียงพอ
“ดิฉันขอย้ำว่า รัฐบาลไม่ปฏิเสธการตรวจสอบ และไม่ปฏิเสธการแก้ไขกฎหมาย แต่ขอให้แยกข้อเท็จจริงออกจากข้อกล่าวหาให้ชัดเจน
หากเห็นว่าบทบัญญัติใดยังไม่เหมาะสม เราควรร่วมกันทำให้ดีขึ้น ไม่ใช่ทำให้ประชาชนเข้าใจว่าร่างกฎหมายทั้งฉบับไม่มีประโยชน์ เพียงเพราะมีบางมาตราที่ยังเป็นข้อถกเถียง
การเมืองอาจเห็นต่างกันได้ แต่สิทธิของผู้ประกันตนไม่ควรกลายเป็นเครื่องมือของความขัดแย้ง เป้าหมายสำคัญไม่ใช่ว่าฝ่ายใดจะชนะการโต้เถียง แต่คือผู้ประกันตนต้องได้รับสิทธิประโยชน์ที่ดีขึ้น มีส่วนร่วมในการบริหารกองทุนอย่างเหมาะสม และมั่นใจได้ว่าเงินกองทุนจะถูกบริหารอย่างโปร่งใส เป็นธรรม และตรวจสอบได้” รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีกล่าวทิ้งท้าย