“มท.2” ถกแนวทางจัดระเบียบมูลนิธิ - สมาคม ตั้งเป้าปูพรมตรวจ 17,500 แห่ง ภายใน 30 วัน ขอออกหน้าปกป้อง “มหาดไทย” ไร้อำนาจดูเส้นเงินเชิงลึก เตรียมชงแก้กฎหมายให้อำนาจเพิ่ม
เมื่อเวลา 17.00 น. วันที่ 10 พ.ย.2569 ที่กระทรวงมหาดไทย นายพลพีร์ สุวรรณฉวี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานหารือแนวทางกำกับดูแลมูลนิธิ และสมาคม หลังพบปัญหาการดำเนินงานและข้อร้องเรียนเกี่ยวกับความไม่โปร่งใส โดยมีรองปลัดกระทรวงมหาดไทย ผู้บริหารกรมการปกครอง และตัวแทนกรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์ เข้าร่วมประชุม
ภายหลังการประชุมกว่า 2 ชั่วโมง นายพลพีร์ เปิดเผยว่า กระทรวงมหาดไทยต้องการแก้ไขกฎหมาย เนื่องจากเป็นหน่วยงานที่ตรวจเอกสารในการจัดตั้งมูลนิธิ หรือ สมาคม ก่อนที่จะให้ใบอนุญาต แต่กลับไม่มีสิทธิในการเพิกถอน และลงโทษ ยกเว้นระเบียบ กฎหมายแพ่งและอาญาที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ยังมีกฎหมายบางฉบับที่เกิดขึ้นมาตั้งแต่ปี 2470 -2480 ก็ต้องไปแก้กฎหมายฉบับดังกล่าวด้วย
ส่วนมูลนิธิที่กำลังเป็นประเด็น หากไม่ได้มายื่นเอกสารชี้แจงตามที่กรมการปกครองมีคำสั่ง ผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานี ในฐานะนายทะเบียนก็จะดำเนินตามกฎหมายต่อไป โดยทางกรมการปกครองได้ประสานไปยังสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เพื่อขอหลักฐานเพิ่มเติม เพื่อดูว่ามูลนิธิดำเนินการผิดวัตถุประสงค์หรือไม่ ซึ่งจากการแถลงข่าวของตำรวจ ก็เห็นว่าทางมูลนิธิมีการดำเนินการผิดวัตถุประสงค์ จึงประสานขอเอกสารดังกล่าวมาเพื่อแนบท้าย ก่อนส่งศาลเพื่อเพิกถอนใบอนุญาตมูลนิธิทันที
แต่จะสามารถยื่นเรื่องให้ศาลเพิกถอนภายในวันพรุ่งนี้ได้หรือไม่นั้น หากมูลนิธิองค์กรทำดี ยังไม่ส่งเอกสารชี้แจง นายพลพีร์ บอกว่า ยังไม่สามารถทำได้ เพราะในเอกสารระบุว่า ภายในวันที่ 10 พฤศจิกายน ส่วนเหตุผลที่กำหนดให้เป็นวันที่ 10 พฤศจิกายน ก็เพราะว่า ตั้งแต่ก่อตั้งทางมูลนิธิ ไม่เคยมีรายงานใด ๆ เข้ามาที่กระทรวงมหาดไทย หรือแม้แต่กระทรวงเคยทำหนังสือไปทักท้วง ให้มีการส่งเอกสารมา แต่ก็ไม่ได้มีการปฏิบัติ
ส่วนเรื่องของการแก้ไขกฎหมาย อาจใช้เวลานาน จะต้องมีการออกเป็นกฎกระทรวงก่อนหรือไม่ นายพลพีร์ ระบุว่า ได้หารือกับนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี ว่า หากต้องแก้ไข พ.ร.บ. ต้องใช้เวลานาน 2 ปี กำลังพิจารณาเรื่องของการใช้กฎกระทรวง หรือ คำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี ที่จะออกมาก่อน เพื่อบังคับใช้ในระหว่างทางที่จะแก้กฎหมาย
ขณะที่แผนการปูพรมตรวจสอบมูลนิธิทั้งหมด นายพลพีร์ กล่าวว่า ตัวเลขเบื้องต้นที่ตรวจสอบทั้งหมดมีจำนวน 17,500 กว่าแห่ง โดยระหว่างนี้อยู่ระหว่างการรอข้อมูลการตรวจสอบจากกรุงเทพมหานครอีก เนื่องจากยังส่งรายชื่อมาไม่ครบ ซึ่งเมื่อได้รายชื่อมูลนิธิ หรือ สมาคมครบถ้วนแล้ว ตั้งเป้าตรวจสอบรายละเอียดให้แล้วเสร็จภายใน 30 วัน พร้อมยอมรับว่า การตรวจสอบวันนี้ ต้องตรวจสอบทั้งผ่าน 2 ระบบ คือ ระบบอะนาล็อก ที่เป็นกระดาษ และระบบออนไลน์ โดยต้องตรวจสอบว่า มีเนื้อหาตรงกันหรือไม่ ดำเนินการตามวัตถุประสงค์หรือไม่ แต่ถ้าหากดำเนินการไม่ทันภายใน 30 วัน ก็จะมีการรายงานข้อมูลต่อนายกรัฐมนตรีเป็นระยะ ๆ
ส่วนที่คนตั้งข้อสังเกตว่าหากไม่เกิดกรณีมูลนิธิองค์กรทำดี ทางกระทรวงมหาดไทยคงไม่ปูพรมตรวจสอบมูลนิธิหรือสมาคม นายพลพีร์ ชี้แจงว่า ต้องขอปกป้องกระทรวงมหาดไทย ยืนยันว่ามีการตรวจสอบเป็นระยะ การตรวจสอบของกระทรวงมหาดไทยถือว่าเป็นการตรวจสอบที่ดีในระดับหนึ่ง เห็นได้จากกรณีที่ผ่านมาที่ไปตรวจพบทุนต่างชาติ ซึ่งทำธุรกรรมผ่านมูลนิธิต่างๆ ไปซื้อที่ดิน ไปจัดการสินทรัพย์ จนพบว่ามีนอมินี นำไปสู่การดำเนินการในหลายคดี ซึ่งกรณีมูลนิธิองค์กรทำดี ขอเรียนว่าไม่เคยรายงานเข้ามาที่กระทรวงมหาดไทยเลยตั้งแต่แรก แม้จะมีหนังสือของกระทรวงมหาดไทยออกไป และมีการพูดคุยเป็นระยะในระดับพื้นที่กับมูลนิธิ เมื่อมูลนิธิไม่ให้ความร่วมมือ จึงเป็นที่มาที่ต้องจบในวันที่ 11 พฤศจิกายนนี้
นายพลพีร์ ย้ำว่าในมูลนิธิอื่นก็ตรวจสอบเช่นเดียวกัน ซึ่งในหลายมูลนิธิที่ผู้ร้องเรียนเข้ามา ทางกระทรวงมหาดไทยก็ตรวจสอบให้แล้ว แต่ยังไม่เสร็จสิ้นสมบูรณ์ ซึ่งเบื้องต้นก็พบว่ามีบางมูลนิธิปฏิบัติตามข้อบังคับ ก็มีบางมูลนิธิที่ทำบ้างไม่ทำบ้าง และบางมูลนิธิไม่ทำเลยก็มี รวมทั้งยังมีบางมูลนิธิที่เพิ่งก่อตั้งได้ 3-4 เดือน แต่ก่อนหน้านี้ทำงานด้านการกุศลแต่ใช้บัญชีส่วนตัวและภรรยา ซึ่งหากมีเรื่องร้องเรียนเข้ามากระทรวงมหาดไทยก็จะทำเรื่องประสานงานไปยังสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน หรือ ปปง. เพื่อสอบเส้นทางการเงิน เพราะต้องยอมรับว่า ตอนนี้มีช่องโหว่ที่กระทรวงมหาดไทยไม่สามารถตรวจสอบเส้นเงินได้ด้วยตัวเอง ในกฎหมายใหม่ที่กำลังยกร่าง ต้องการจะเพิ่มอำนาจหน้าที่ให้กรมการปกครองได้มีอำนาจตรวจสอบเส้นเงินที่เกี่ยวข้องกับมูลนิธิ หรือสมาคม
เมื่อถามว่า ขณะนี้มีบุคคลมีชื่อเสียงและอินฟลูเอนเซอร์พยายามจัดตั้งมูลนิธิและสมาคม กระทรวงมหาดไทยจะมีมาตรการควบคุมอย่างไร นายพลพีร์กล่าวว่าการจัดตั้งมูลนิธิมีหลักเกณฑ์ตรวจสอบเข้มงวดอยู่แล้ว ทั้งด้านการเงิน ผู้ก่อตั้ง กรรมการ และวัตถุประสงค์ แต่ปัญหาคือมีผู้หักหลังประชาชนที่มีจิตศรัทธาบริจาคเงินช่วยเหลือผู้อื่น แม้กฎหมายจะรัดกุมเพียงใด ก็ไม่สามารถควบคุมการดำเนินงานของแต่ละมูลนิธิได้ทั้งหมด จึงเตรียมเพิ่มระบบ Tracking Monitor ตรวจสอบการใช้เงินบริจาค พร้อมนำระบบจดทะเบียนนิติบุคคลของกระทรวงพาณิชย์มาเป็นต้นแบบ ทั้งการตรวจสอบการโอนหุ้นและเปลี่ยนผู้บริหาร โดยอยู่ระหว่างหารือแนวทางเชื่อมโยงระบบระหว่างสองกระทรวง รวมถึงเตรียมหารือ ปปง. เพื่อกำหนดแนวทางตรวจสอบเส้นทางการเงินและพิจารณาอำนาจหน้าที่ของกระทรวงมหาดไทย
นายพลพีร์ กล่าวอีกว่า คาดว่าวันอังคารหน้าจะหารือทุกหน่วยงานแล้วเสร็จ ทั้งนี้ หากเงินบริจาคเกิน 300 ล้านบาท เป็นอำนาจของ DSI จึงต้องการให้กระทรวงมหาดไทยมีอำนาจตรวจสอบด้วย เนื่องจากปัจจุบันมีหน้าที่เพียงรับรายงานการประชุม ผลการดำเนินงาน และงบประมาณ แต่ไม่มีอำนาจตรวจสอบเชิงลึกถึงจำนวนเงินบริจาคและเส้นทางการใช้เงิน ส่วนปัญหาที่ต้องพิจารณาเพิ่มเติมคือการรับบริจาคเป็นเงินสด ซึ่งตรวจสอบได้ยาก เพราะปัจจุบันการตรวจสอบเส้นทางการเงินส่วนใหญ่ทำได้เฉพาะธุรกรรมผ่านธนาคารและ Bank Statement เท่านั้น
“บางสมาคมเพิ่งจดทะเบียน แต่ดำเนินกิจกรรมมาแล้วกว่า 10 ปี รวมถึงการโอนเงินเข้าบัญชีส่วนตัวหรือบัญชีภรรยา โดยทุกหน่วยงานอยู่ระหว่างหารือมาตรการและร่างกฎหมายให้ครอบคลุม เพื่อให้ประชาชนสามารถตรวจสอบความโปร่งใสและได้รับการคุ้มครอง” นายพลพีร์ กล่าว
เมื่อถามว่า กังวลหรือไม่ว่าจะมีการนำเงินบริจาคไปซื้ออสังหาริมทรัพย์เพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบเส้นทางการเงิน นายพลพีร์ ยอมรับว่า กังวลทั้งที่มาของเงินบริจาคและทรัพย์สินที่นำมามอบให้มูลนิธิ โดยจากการตรวจสอบมูลนิธิที่มีชาวต่างชาติเกี่ยวข้อง พบการนำเงินบริจาคไปซื้อที่ดิน แต่ให้บุคคลอื่นที่ไม่เกี่ยวข้องกับมูลนิธิเป็นผู้ถือครอง รวมถึงซื้ออาคารและอสังหาริมทรัพย์ในนามบริษัท ซึ่งผิดเจตนารมณ์การจัดตั้งมูลนิธิที่ควรเป็นศูนย์รวมความศรัทธาและการช่วยเหลือประชาชน ขณะนี้กรมการปกครองอยู่ระหว่างสืบสวน
เมื่อถามว่า ขณะนี้สามารถสกัดกั้นเส้นทางการเงินเข้า-ออกได้หรือไม่ นายพลพีร์ กล่าวว่า การระงับเงินบริจาคไม่ให้เข้าสู่มูลนิธิอาจทำได้ยาก จึงต้องทำให้กระทรวงมหาดไทยมีอำนาจตรวจสอบได้ด้วยตัวเอง เพื่อให้ทำงานทันเวลา และสร้างความชัดเจนว่ากรณีใดอยู่ในอำนาจหน้าที่ของกระทรวงมหาดไทย จึงต้องปรับปรุงกฎหมายและประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนเข้าใจบทบาทและอำนาจหน้าที่ของกระทรวงให้ชัดเจน