วงเสวนาชี้องค์กรอิสระเข้าสภาวะ “ผุพังเชิงสถาบัน” จี้ กกต. เปิดทางศาลตัดสินคดีโกง สว. วัดความเชื่อมั่นประชาธิปไตย
วันที่ 12 กันยายน 2569 คณะกรรมาธิการกิจการศาล องค์กรอิสระ องค์กรอัยการ รัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน และกองทุน ได้จัดงานเสวนา "จับตาบทบาทองค์กรอิสระ ต่อวิกฤตการเมืองไทย" โดยมีเหล่านักวิชาการร่วมสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างของเมืองไทย
โดยนายธงทอง จันทรางศุ อดีต สสร. ปี 2540 ได้ฉายภาพถึงเจตนารมณ์เดิมที่ต้องการสร้าง กกต. และ สว. ให้เป็นกลางเพื่อถ่วงดุลอำนาจจากการจัดการเลือกตั้งโดยกระทรวงมหาดไทย แต่โครงสร้างปัจจุบันกลับเกิดวงจรอุบาทว์ที่ กกต. มีส่วนในกระบวนการได้มาซึ่ง สว. ขณะที่ สว. ก็มีอำนาจเห็นชอบ กกต. จนกลายเป็นสภาวะย้อนกลับในลักษณะ "กกต. ไม่เป็นกลาง จึงได้ สว. ที่ไม่เป็นกลาง" และเปรียบเสมือนการหนีเสือปะจระเข้ที่องค์กรอิสระกลับถูกตรวจสอบได้ยากขึ้น
ขณะที่ ศ.ดร.สิริพรรณ นกสวน สวัสดี อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ชี้ให้เห็นถึงจุดอ่อนของรัฐธรรมนูญ 2560 ที่ตัดกลไกการถอดถอนองค์กรอิสระออกไป อีกทั้งในการเลือก สว. ที่ผ่านมา กกต. กลับมอบภารกิจให้ฝ่ายปกครองทำแทนจนเกิดภาพการผนึกกำลังกัน ยิ่งไปกว่านั้น จากหลักฐานพฤติกรรมผิดปกติรวมหมู่ เช่น การลงคะแนนชุดเดียวกัน เส้นทางการเงิน และการจัดเตรียมที่พักและเสื้อผ้า ย่อมสะท้อนว่ามีศูนย์กลางบงการอยู่เบื้องหลัง จึงเรียกร้องให้ กกต. ใช้อำนาจเปิดทางส่งเรื่องให้ศาลฎีกาเป็นผู้วินิจฉัยและต้องออกมาชี้แจงต่อสังคมอย่างโปร่งใส
ด้าน รศ.ดร.ประจักษ์ ก้องกีรติ อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เตือนว่าองค์กรอิสระกำลังเกิดภาวะ "ผุพังเชิงสถาบัน" (Institutional Decay) จากการที่มีอำนาจมากแต่ขาดการตรวจสอบ จนถูกกลุ่มการเมืองยึดกุมกลายเป็นยักษ์ถือกระบองที่ทำลายฝั่งตรงข้ามแทนการคุ้มครองประชาชน ซึ่งการตัดสินใจของ กกต. ต่อคดีทุจริตการเลือก สว. ในครั้งนี้ จึงเป็นทางแพร่งสำคัญที่มีเดิมพันสูงยิ่งต่อการฟื้นฟูหรือทำลายความเชื่อมั่นในระบบประชาธิปไตยและหลักนิติรัฐของไทย