วปอ.68 เสนอแผนผ่าโครงสร้างการเมือง หนุน Quick Big Win ร่าง รธน.ใหม่ - เลือกตั้ง สว.ตรง - ยุบ อบจ. กระจายอำนาจสู่เทศบาล -อบต.
เมื่อวันที่ 6 ก.ย. 2569 ผู้สื่อข่าวรายงานจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร(วปอ.)ว่า คณะนักศึกษาหลักสูตรการป้องกันราชอาณาจักร รุ่นที่ 68 (วปอ.68) ที่มีพล.ต.อนุวัตร เหลืองวิลัย หรือ “พี่เหลือง” ผอ.สำนักงานสนับสนุนหน่วยบัญชาการทหารพัฒนา(ผอ.สสน.นทพ.)เป็นประธาน ได้เสนอเชิงนโยบายด้านการเมือง ภายใต้แนวคิด “สร้างการเมืองแห่งพื้นที่เสรีภาพ การต่อรอง และรับผิดชอบต่อเจตจำนงของทุกคน” หรือ Resilient Institutionalization of Political Power ที่เป็นส่วนหนึ่งของข้อเสนอภายใต้กรอบ “Resilient Thailand” มีกำหนดแถลงผลการศึกษาในวันที่ 8 ก.ย.2569 เพื่อเสนอต่อนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรมว.มหาดไทย ที่นายกฯจะมาร่วมงานรับฟังข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย เพื่อขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ชาติในวันที่ 7 ก.ย. แต่ข้อเสนอต่อนายกฯในวันที่ 8 ก.ย. นายกฯติดภารกิจสำคัญ ได้มอบหมายให้พล.ท.อดุลย์ บุญธรรมเจริญ รมว.กลาโหม มารับฟังข้อเสนอดังกล่าว
โดยข้อเสนอดังกล่าววิเคราะห์ว่า ปัญหาการเมืองไทยไม่ได้อยู่เพียงความขัดแย้งระหว่างพรรคหรือกลุ่มการเมือง แต่เป็นปัญหาในระดับโครงสร้างโดยกติกาและสถาบันทางการเมือง มีลักษณะเอื้อต่อการรักษาอำนาจแบบรวมศูนย์ มากกว่าการเปิดพื้นที่ให้เกิดการต่อรองอย่างเสมอภาค และเป็นหนึ่งในปัจจัยที่นำไปสู่วิกฤตการณ์ทางการเมืองหลายครั้งนับตั้งแต่ปี40 เป็นต้นมา ดังนั้นมีข้อเสนอแก้ปัญหา 4 ประเด็น ได้แก่ 1. จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ 2. แก้มาตรา 107 ให้ประชาชนเลือก สว.โดยตรง 3. ยุบอบจ.และกระจายอำนาจลงเทศบาลและอบต. และ 4. คืนอำนาจประชาชนในการถอดถอนผู้ดำรงตำแหน่งสำคัญ พร้อมยกระดับสิทธิประชาชนสามารถยับยั้งโครงการของรัฐให้มีผลผูกพัน
ข้อเสนอวปอ. 68 ยังระบุว่า ข้อเสนอที่มีนัยสำคัญทางการเมืองมากที่สุด คือ มาตรการ “Quick Big Win” ควรเริ่มดำเนินการทันที โดยผลักดันรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ พร้อมกับการแก้ไขรัฐธรรมนูญ มาตรา 107 ให้สว.มาจากการเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชนทันที แทนระบบเลือกกันเอง โดยให้เหตุผลว่าที่มาของ สว.ไทยเปลี่ยนจากการเลือกตั้ง ไปสู่ระบบผสมในรัฐธรรมนูญปี 50 และระบบเลือกกันเองในรัฐธรรมนูญปี 60 จนนำไปสู่ปัญหาความชอบธรรมอย่างรุนแรง ดังนั้น เป้าหมายของข้อเสนอจึงไม่ใช่เพียงปรับรายละเอียดกระบวนการได้มาซึ่ง สว. แต่ต้องการเปลี่ยนหลักการกลับไปให้ประชาชนเป็นผู้เลือกสว.โดยตรง เพื่อสร้างความชอบธรรมทางการเมืองและทำให้สว.สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างเป็นอิสระ ส่วนอีกหนึ่งประเด็นสำคัญ คือ ให้อำนาจการตรวจสอบและถอดถอนผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง องค์กรอิสระ และเจ้าหน้าที่ของรัฐระดับสูง แก่ประชาชน ปัจจุบันประชาชนไม่มีอำนาจถอดถอน
นอกจากนี้ วปอ.68 ยังเสนอเพิ่มน้ำหนักให้อำนาจประชาชนคัดค้านโครงการของรัฐ จากเดิมที่กระบวนการประชาคมอาจไม่มีผลต่อการตัดสินใจขั้นสุดท้าย ให้กลายเป็น อำนาจยับยั้งที่มีผลผูกพันต่อหน่วยงานรัฐ โดยเสนอให้ยกร่างระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี กำหนดให้ผลการดำเนินการดังกล่าวมีผลผูกพันกับหน่วยงานเจ้าของโครงการ หรือหน่วยงานผู้มีอำนาจอนุมัติอนุญาต ส่วนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างท้องถิ่นครั้งใหญ่ ทั้งยุบอบจ. เป็นอีกข้อเสนอ เพราะอบจ. เทศบาล และอบต. มีภารกิจซ้ำซ้อน ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการตอบสนองความต้องการของประชาชน อีกทั้งการถ่ายโอนภารกิจจากส่วนกลางลงสู่ท้องถิ่นยังไม่มีความชัดเจน พร้อมปรับโครงสร้างดังกล่าวเป็นแรงผลักดันให้เกิดการถ่ายโอนอำนาจ งบประมาณ และบุคลากรลงสู่เทศบาลและ อบต. โดยตรง ข้อเสนอเหล่านี้ถูกวางอยู่ภายใต้แนวคิด “Institutional Reboot & Decentralization” ซึ่งถูกจัดเป็น Quick Big Win โดยกำหนดให้มี โรดแมปการถ่ายโอนภารกิจ งบประมาณ และบุคลากร พร้อมยกระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนต่อไป.
