รองผู้ว่าฯ กทม. พรพรหม ชวนปลูกต้นไม้ใหม่ รักษาต้นไม้เก่า ตามหาต้นไม้มรดก สร้าง “สวนป่าล้อมเมือง” เชื่อมโครงข่ายสีเขียวทั่วกรุง
วันที่ 15 ส.ค. 2569 เมื่อเวลา 07.30 น. นายพรพรหม ณ.ส. วิกิตเศรษฐ์ รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เป็นประธานกิจกรรม “การเพิ่มพื้นที่สีเขียว และตามหาต้นไม้มรดกกรุงเทพมหานคร” ณ ลานจามจุรี สวนเบญจกิติ เขตคลองเตย เพื่อสื่อสารทิศทางการพัฒนาพื้นที่สีเขียวของกรุงเทพมหานคร ภายใต้แนวคิด “ปลูกต้นไม้ใหม่ ควบคู่กับการอนุรักษ์ต้นไม้มรดก เพิ่มสวนป่าในเมือง”
รองผู้ว่าฯ พรพรหม กล่าวว่า กรุงเทพมหานครเดินหน้ายกระดับพื้นที่สีเขียวจากการเพิ่มจำนวนต้นไม้ใหม่สู่การเพิ่มคุณค่าและรักษาทรัพยากรเดิม โดยผลักดันโครงการ “ต้นไม้มรดกกรุงเทพมหานคร” เพื่อสำรวจต้นไม้ขนาดใหญ่ที่มีคุณค่าต่อเมือง ทั้งด้านการให้ร่มเงา คุณค่าทางสิ่งแวดล้อม และการสนับสนุนระบบนิเวศ พร้อมจัดทำฐานข้อมูลและพิกัดต้นไม้อย่างเป็นระบบ ครอบคลุมทั้งสวนสาธารณะ พื้นที่สาธารณะ ริมถนน และพื้นที่ที่เหมาะสม เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการอนุรักษ์และบริหารจัดการในระยะยาว
หัวใจสำคัญคือการยกระดับการคุ้มครองต้นไม้ที่ขึ้นทะเบียน โดยการตัดแต่งหรือดำเนินการใด ๆ กับต้นไม้มรดก จะต้องผ่านการตรวจสอบและได้รับอนุญาตตามหลักเกณฑ์ก่อนดำเนินการ พร้อมให้ผู้เชี่ยวชาญด้านรุกขกรรมประเมินความเหมาะสม เพื่อให้การดูแลเป็นไปตามหลักวิชาการ รักษาทรงพุ่ม ร่มเงา และคุณค่าของต้นไม้ไว้ให้มากที่สุด เพราะ “ต้นไม้คือทรัพย์สินของเมือง”
ขณะนี้ กทม. อยู่ระหว่างจัดทำหลักเกณฑ์การคัดเลือกและขึ้นทะเบียน โดยจะรับฟังความคิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญและภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อให้ได้มาตรฐานทางวิชาการที่ชัดเจน ใช้เป็นเกณฑ์เดียวกันทุกสำนักงานเขต และลดการใช้ดุลพินิจในการประเมิน ภายใน 100 วันแรก กทม. ตั้งเป้าจัดทำหลักเกณฑ์ให้พร้อมและเริ่มสำรวจต้นไม้ในทุกพื้นที่เขต ก่อนนำข้อมูลเข้าสู่ฐานข้อมูลกลาง เพื่อพัฒนาเป็นระบบสำหรับติดตาม ดูแล และวางแผนอนุรักษ์ต้นไม้มรดกอย่างเป็นระบบ
พร้อมกันนี้ เปิดโอกาสให้ประชาชนเสนอข้อมูลต้นไม้ขนาดใหญ่ในพื้นที่บ้านหรือพื้นที่ส่วนบุคคลเข้ามาให้ กทม. พิจารณา รวมถึงจัดทำแนวทางสังเกตสุขภาพต้นไม้เบื้องต้นและช่องทางประสานผู้เชี่ยวชาญด้านรุกขกรรมทั้งภาครัฐและเอกชน โดยมีภาคประชาสังคมและกลุ่ม BIG Trees กรุงเทพมหานคร ร่วมสนับสนุนองค์ความรู้ เพื่อให้การอนุรักษ์ต้นไม้เป็นภารกิจที่ทุกภาคส่วนมีส่วนร่วม
ทั้งนี้ กรุงเทพมหานคร วางหลักเกณฑ์การประเมินต้นไม้มรดกกรุงเทพมหานคร พิจารณาใน 4 ด้านสำคัญ
1. ด้านกายภาพและชีววิทยา — ต้นไม้มีขนาด อายุ และลักษณะโดดเด่น
พิจารณาจาก ขนาดลำต้น ความสูง ทรงพุ่ม และอายุของต้นไม้ โดยต้นไม้ที่มีขนาดใหญ่ มีเรือนยอดแผ่กว้างและทำหน้าที่เป็นร่มเงาสำคัญของพื้นที่ รวมถึงต้นไม้ที่มีอายุคาดการณ์ตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป ถือเป็นองค์ประกอบสำคัญในการพิจารณา สำหรับขนาดลำต้น มีการพิจารณาเส้นรอบวงของลำต้น โดยวัดจากระดับความสูงจากพื้นดินไม่น้อยกว่า 1.30 เมตร และใช้ขนาดเส้นรอบวงของลำต้นไม่น้อยกว่า 1.50 – 2.50 เมตร
2. ด้านประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม — ต้นไม้ที่เป็นส่วนหนึ่งของเรื่องราวเมือง
พิจารณาจากความเชื่อมโยงของต้นไม้กับประวัติศาสตร์เมือง เช่น เป็นต้นไม้ที่ปลูกในสมัยหรือเหตุการณ์สำคัญ หรืออยู่ในสถานที่ที่มีประวัติศาสตร์ รวมถึงต้นไม้ที่สะท้อนอัตลักษณ์ของเขตและชุมชน ต้นไม้บางต้นอาจเป็นจุดหมายสำคัญของย่าน เป็นแลนด์มาร์กทางภูมิศาสตร์ หรือเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตและเรื่องราวของชุมชน จึงมีคุณค่าในฐานะ “ความทรงจำของพื้นที่” ที่ควรได้รับการอนุรักษ์
3. ด้านความหายากและพฤกษศาสตร์ — ต้นไม้ที่มีลักษณะเฉพาะและมีคุณค่าต่อการเรียนรู้
พิจารณาต้นไม้ที่มีคุณลักษณะโดดเด่นด้านพฤกษศาสตร์ เช่น เป็นพันธุ์ไม้ท้องถิ่นดั้งเดิมของกรุงเทพมหานคร หรือเป็นต้นไม้ที่มีลักษณะการเจริญเติบโตผิดปกติแต่มีความสวยงามและทรงคุณค่า รวมถึงต้นไม้ที่มีลักษณะเฉพาะ เป็นตัวอย่างสำคัญทางการศึกษา หรือมีคุณค่าในด้านการเรียนรู้เกี่ยวกับพันธุ์ไม้และระบบนิเวศเมือง
4. ด้านคุณค่าทางนิเวศวิทยาเมืองและคุณค่าทางประวัติศาสตร์ — ต้นไม้ที่สร้างคุณค่าให้เมืองและผู้คน
พิจารณาว่าต้นไม้มีบทบาทต่อระบบนิเวศเมืองหรือไม่ เช่น การสร้างร่มเงา การเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยหรือแหล่งอาหารของสิ่งมีชีวิต รวมถึงคุณค่าที่เกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างต้นไม้กับพื้นที่ ผู้คน และประวัติศาสตร์ของเมือง
