พรรคประชาชน ส่งจดหมายเปิดผนึก จี้ นายกรัฐมนตรีหยุดซ้ำเติมคนจน ด้วยเกณฑ์คัดกรองสวัสดิการแห่งรัฐ ซัดสะท้อนความผิดพลาดเชิงโครงสร้างของระบบฐานข้อมูลภาครัฐ
วันที่ 21 ก.ค. 2569 คณะกรรมการเชิงประเด็นการจัดสวัสดิการสังคมเพื่อความมั่นคงของประชาชน พรรคประชาชน(คปก.สวัสดิการสังคม ปชน.) ออกแถลงการณ์เปิดผนึกถึงนายกรัฐมนตรี ให้หยุดซ้ำเติมคนจนด้วยเกณฑ์คัดกรองสวัสดิการแห่งรัฐที่ไร้หัวใจและมีข้อเสนอทางออกรูปธรรม เพื่อการแก้ไขเร่งด่วน
โดยระบุว่าจากกรณีความเดือดร้อนของประชาชนที่ถูกตัดสิทธิในบัตรสวัสดิการแห่งรัฐเพื่อผู้มีรายได้น้อย ดังปรากฏเป็นข่าวในห้วงเวลาไม่กี่วันที่ผ่านมา เช่น กรณีประชาชนนับร้อยราย รวมถึงผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้มีรายได้น้อย ในจังหวัดชัยนาท และพื้นที่อื่น ๆ ที่ต้องเดินทางไปยังสำนักงานขนส่งจังหวัดเพื่อขอหนังสือรับรองการครอบครองรถ สำหรับการยื่นอุทธรณ์เพื่อให้ได้รับสิทธิสวัสดิการแห่งรัฐ ทั้งที่โดยข้อเท็จจริงประชาชนเหล่านั้นมิได้มีรถยนต์ หรือทรัพย์สินดังที่ภาครัฐกล่าวอ้าง
ปรากฏการณ์เหล่านี้ สะท้อนให้เห็นถึงความผิดพลาดเชิงโครงสร้างของระบบฐานข้อมูลภาครัฐและการออกแบบนโยบายและกระบวนการที่ไร้ความเข้าใจในชีวิตจริงของพี่น้องประชาชน ส่งผลให้รัฐกำลังผลักภาระและสร้างความทุกข์ยากซ้ำซ้อนให้กับผู้หาเช้ากินค่ำ ผู้สูงอายุ และผู้พิการ ซึ่งไม่มีทั้งเวลา เงินทอง หรือสุขภาพที่พร้อมจะมาคอยพิสูจน์สิทธิ์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า นโยบายและกระบวนการที่ถูกกำหนดขึ้นจากห้องประชุมติดแอร์กำลังทอดทิ้งพี่น้องประชาชนจำนวนมากให้ร่วงหล่นจากตาข่ายความคุ้มครองทางสังคม เกณฑ์การคัดกรองแบบ “มี หรือ ไม่มี” ที่แข็งกระด้างและขาดความแม่นยำ ก่อให้เกิดการตัดสิทธิ์แบบเหมารวมอย่างไร้เหตุผล เช่น เกณฑ์อายุรถยนต์ (> 20 ปี), รถจักรยานยนต์ (> 15 ปี หรือมีรถจักรยานยนต์ 2 คันที่กำลังผ่อนอยู่), การถือครองที่ดินเกิน 10 ไร่ (แม้จะเป็นที่ดินทำกินไม่ได้จริง) หรือความผิดพลาดของฐานข้อมูล (เช่น นักเรียนทิพย์, นักเรียน สกร. ผู้ที่มีบัญชีหุ้นมูลค่าหลักร้อยแต่ไม่ได้เล่นจริง) เหล่านี้คือหลักฐานของเกณฑ์ที่ถูกออกแบบมาเพื่อ “คัดคนออก” ไม่ใช่เพื่อช่วยเหลือพี่น้องประชาชนที่ยากจนแบบมุ่งเป้า
คณะกรรมการเชิงประเด็นการจัดสวัสดิการสังคมเพื่อความมั่นคงของประชาชน พรรคประชาชน จึงขอเรียกร้องให้นายกรัฐมนตรีและรัฐบาล“หยุดซ้ำเติมคนจนด้วยเกณฑ์คัดกรองสวัสดิการแห่งรัฐที่ไร้หัวใจ” โดยมีข้อเสนอทางออกรูปธรรมเพื่อให้รัฐบาลปรับปรุงกระบวนการดังต่อไปนี้ 1. ขอให้ทำทันที
1.1 การรักษาสิทธิระหว่างรออุทธรณ์ (Interim Rights)
- ระหว่างที่กระบวนการอุทธรณ์ยังไม่สิ้นสุด รัฐต้องคงสิทธิสวัสดิการไว้ก่อน เพื่อไม่เป็นการละเมิดสิทธิเดิมของประชาชน
- ในกรณีที่เป็นความผิดพลาดจากความบกพร่องของฐานข้อมูลภาครัฐหรือการดำเนินการ/ไม่ดำเนินการของภาครัฐเอง รัฐต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายของประชาชนที่เกิดขึ้นอันเนื่องมาจากการอุทธรณ์ ทั้งค่าเดินทาง ค่าเสียเวลา และอื่นๆ รวมถึงค่าธรรมเนียม ค่าจัดทำเอกสารประกอบเพื่อยื่นอุทธรณ์ทั้งหมด
1.2. จัดให้มีศูนย์อุทธรณ์แบบบริการเบ็ดเสร็จ ณ จุดเดียว (One-Stop Service Center) พร้อมจัดทำ “คู่มือการอุทธรณ์สำหรับประชาชน” ที่เข้าใจง่าย แจกจ่ายผ่านกลไกรัฐในระดับท้องที่/ชุมชน และช่องทางดิจิทัล เพื่อยุติปัญหาความสับสน-ประชาชนไม่ทราบขั้นตอนการอุทธรณ์ที่ชัดเจน ต้องเดินทางไปพบหลายหน่วยงานอย่างไร้ทิศทาง เสี่ยงต่อการตกหล่นซ้ำซากทั้งจากสิทธิสวัสดิการแห่งรัฐและกระบวนการอุทธรณ์ที่ไม่มีประสิทธิภาพ
2. ขอให้เร่งปรับปรุงแนวทาง
2.1. เปลี่ยนเกณฑ์คัดกรองจากแบบ “ใช่/ไม่ใช่” (Yes/No) สู่ “สเกลความยืดหยุ่น” (Flexible Scale) ยกเลิกการตัดสิทธิ์แบบตัดขาดทันทีด้วยตัวเลข (เช่น จำนวนรถ อายุรถ หรือขนาดที่ดิน) โดยนำข้อมูลความเป็นอยู่ของครัวเรือนที่แท้จริงมาประเมินร่วมกัน ใช้ระบบสเกลคะแนนความเปราะบางที่ยืดหยุ่นตามสภาพพื้นที่และต้นทุนชีวิตจริง
2.2 กลับด้านภาระการพิสูจน์สิทธิ์เพื่อคุ้มครองศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ โดย “ให้รัฐพิสูจน์ความรวย แทนการให้คนจนพิสูจน์ความจน” เพราะรัฐมีฐานข้อมูลที่เชื่อมโยงกันได้ (เช่น การเชื่อมข้อมูลระหว่างกรมการขนส่งทางบก กรมที่ดิน กรมสรรพากร) หากรัฐต้องการใช้นโยบายมุ่งเป้า รัฐต้องเป็นฝ่ายตรวจสอบความรวยของผู้ที่ไม่สมควรได้รับสิทธิ์จากระบบฐานข้อมูลเหล่านี้ แทนที่จะผลักภาระให้ประชาชนเป็นผู้พิสูจน์ความจน โดยหากพบผู้มีรายได้หรือทรัพย์สินเกินเกณฑ์ ให้แจ้งเตือนและเปิดช่องทางชี้แจงผ่านระบบออนไลน์ / ไปรษณีย์ / หรือศูนย์บริการใกล้บ้าน ส่วนประชาชนที่เหลือจากการคัดกรองต้องได้รับสิทธิสวัสดิการแห่งรัฐโดยไม่ต้องร้องขอ
ทั้งนี้ คณะกรรมการเชิงประเด็นการจัดสวัสดิการสังคมเพื่อความมั่นคงของประชาชน พรรคประชาชน ยืนยันว่า การบริหารราชการแผ่นดินแบบมองไม่เห็นหัวคนจนและพร้อมจะทอดทิ้งผู้เปราะบางไว้เบื้องหลัง คือการทำลายชีวิตเพื่อนร่วมชาติ คณะกรรมการเชิงประเด็นการจัดสวัสดิการสังคมเพื่อความมั่นคงของประชาชน พรรคประชาชน ขอเรียกร้องให้รัฐบาลยุติการสร้างภาระซ้ำเติมความยากจน และเร่งปรับปรุงมติ ครม. รวมถึงเกณฑ์การคัดกรองเหล่านี้ให้มีความเป็นมนุษย์และมีความเป็นธรรมอย่างแท้จริง
