"อัพสกิล" มาถูกทาง แค่ "ไชยชนก" ต้อง "สุจริต"

ต้องขอบคุณ คุณภาวุธ พงษ์วิทยภานุ จากพรรคประชาชน รวมถึงผู้มีความรู้ และทักษะความเชี่ยวชาญในเรื่องของเทคโนโลยี AI หรือปัญญาประดิษฐ์เป็นอย่างดี ที่แสดงความกังขาและ "เอ๊ะ" ต่อการรีบร้อนตัดสินใจเปิด-ปิดการประมูลในโครงการ TH-AI Passport ของกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ภายในระยะเวลาอันสั้น

เพื่อจะอัพสกิลความรู้ด้านการใช้ AI ให้แก่คนไทย 5 ล้านคน ซึ่งมูลค่าสูงถึง 1,640 ล้านบาทต่อปี (ยังไม่นับความต่อเนื่องที่ต้องจ่ายอีกในปีต่อๆ ไป) โดยผ่านเอเยนต์ในกลุ่มบริษัทร่วมค้าที่อยู่ภายใต้เครือข่ายของพรรคสีน้ำเงิน

ที่สำคัญก็คือ กระทรวงดีอี โดย รมว.ไชยชนก ชิดชอบ ยังไม่ได้มีการเจรจาอย่างโปร่งใสโดยตรงกับบริษัทผู้เป็นเจ้าของเทคโนโลยี AI ยักษ์ใหญ่อย่างที่หลายประเทศทำกัน

นอกจากนี้ ยังไม่ได้มีการปรึกษาหารือกับกระทรวงศึกษาธิการ หรือกระทรวงแรงงาน ตามนโยบายอัพสกิล-รีสกิลของรัฐบาลในการดึงดูดการลงทุนเข้ามาในประเทศไทย ตามแผนการสร้างแรงงานที่มีความรู้ความสามารถด้านเทคโนโลยี...

เช่นเดียวกับการไม่ได้ร่วมบูรณาการกับกระทรวงที่เกี่ยวข้องโดยตรงอย่างกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ซึ่งมีหน้าที่หลักในการดูแลและพัฒนาระบบการศึกษาในระดับมหาวิทยาลัย งานวิจัย การพัฒนาวิทยาศาสตร์ และการสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ เพื่อการพัฒนาประเทศ

อย่างไรก็ตาม ข้อกังขาต่างๆ ที่เกิดขึ้นนี้ นัยว่าเจ้ากระทรวงดีอีจะทบทวน และเปิดเวทีรับฟังเพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับสังคมอีกครั้ง โดยเฉพาะเรื่อง TOR หรือบริบทของการจัดซื้อจัดจ้างในโครงการ TH-AI Passport ซึ่งมีชื่อเรียกเต็มๆ ว่า โครงการยกระดับทักษะด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์เพื่อคนไทย

ก่อนจะไปรับฟังข้อแลกเปลี่ยนทางความคิดระหว่างเจ้าของโครงการกับกลุ่มผู้มีความกังขาในบริบทของการจัดซื้อจัดจ้าง (ดาวน์โหลดได้ในแอปพลิเคชันของกระทรวง)

อยากชวนผู้อ่านไปดูโครงการยกระดับทักษะแรงงานและการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) ของประเทศสิงคโปร์ ซึ่งถือเป็นอีกประเทศหนึ่งที่รัฐบาลลงทุนเรื่องนี้อย่างจริงจัง เพื่อเตรียมประชาชนให้พร้อมกับเศรษฐกิจยุคใหม่

เริ่มต้นจากโครงการแรก

1. SkillsFuture: รัฐให้เงินสนับสนุนการเรียนรู้ตลอดชีวิต

รัฐบาลจัดทำโครงการนี้ด้วยการให้ประชาชนได้รับเครดิต หรือเงินสนับสนุนสำหรับนำไปลงเรียนหลักสูตรที่ได้รับรอง รวมถึงหลักสูตร AI, Data Analytics, Cybersecurity, Cloud Computing และเทคโนโลยีดิจิทัลอื่นๆ โดยอุดหนุนค่าเรียนในสัดส่วนสูงสำหรับประชาชนและแรงงานที่ต้องการพัฒนาทักษะใหม่ๆ

2. หลักสูตร AI สำหรับคนทั่วไป ไม่เฉพาะโปรแกรมเมอร์

สิงคโปร์พัฒนาโครงการ SkillsFuture for Digital Workplace 2.0 เพื่อให้คนทำงานทุกสาขาเข้าใจเทคโนโลยีดิจิทัลและ AI โดยมีเนื้อหาครอบคลุมในหลายๆ ด้าน

• Generative AI
• Data Analytics
• Cybersecurity
• Automation
• เครื่องมือดิจิทัลที่ใช้งานได้จริง

แม้ไม่มีพื้นฐานเทคนิค ก็สามารถเรียนได้ เพราะออกแบบมาสำหรับแรงงานทั่วไป และผู้ต้องการกลับเข้าสู่ตลาดแรงงาน

3. โครงการ TechSkills Accelerator (TeSA)

รัฐบาลสิงคโปร์ผ่าน Infocomm Media Development Authority จัดโครงการ TeSA เพื่อพัฒนาคนเข้าสู่อาชีพด้านเทคโนโลยี ซึ่งช่วยได้หลายแบบ เช่น

• ฝึกอบรมทักษะดิจิทัลที่ตลาดต้องการ
• สนับสนุนการเปลี่ยนแปลงอาชีพเข้าสู่งานเทคโนโลยี
• จับคู่กับบริษัทเพื่อฝึกงานและทำงานจริง
• พัฒนาทักษะ AI ระดับสูงสำหรับบุคลากรเทคโนโลยี

รวมไปถึงโครงการ National AI Impact Program ที่ช่วยให้ทั้งคนในสายงานเทคนิคและไม่ใช่สายงานเทคนิค สามารถใช้ AI ในการทำงานได้จริง

4. AI Apprenticeship Programme (AIAP)

สำหรับผู้ที่ต้องการเป็นวิศวกร AI หรือผู้เชี่ยวชาญด้าน Machine Learning โดยรัฐบาลมีโครงการฝึกงานเข้มข้นของ AI Singapore ให้ด้วย ภายใต้ลักษณะเด่นที่มีเป้าหมายสร้างบุคลากร AI ที่พร้อมทำงานได้ทันที เช่น

• เรียนรู้ AI และ Machine Learning เชิงลึก
• ทำโครงการจริงกับภาคอุตสาหกรรม
• มีที่ปรึกษา (Mentor)
• มีเงินทุนสนับสนุนระหว่างฝึกอบรมในบางโครงการ

5. ทำงานร่วมกับมหาวิทยาลัย และภาคเอกชน

สิงคโปร์ไม่ได้ให้รัฐสอนเองทั้งหมด แต่ร่วมมือกับมหาวิทยาลัย สถาบันฝึกอบรม และบริษัทเทคโนโลยีต่างๆ เพื่อเปิดหลักสูตร AI ที่ได้รับการรับรอง และใช้สิทธิสนับสนุนจาก SkillsFuture ได้

ทีนี้มาดูจุดที่น่าสนใจสำหรับประเทศไทยกัน

สิ่งที่ทำให้สิงคโปร์ประสบความสำเร็จไม่ใช่แค่การเปิดคอร์สเรียน AI แต่รัฐบาลได้สร้างระบบนิเวศแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตที่สามารถเชื่อมโยงกันได้ทั้งจาก

• เงินทุนสนับสนุนภาครัฐ
• หลักสูตรที่ตรงกับตลาดงาน
• การเปลี่ยนอาชีพ (Re-skill)
• การพัฒนาทักษะเพิ่มเติม (Up-skill)
• และความร่วมมือกับภาคธุรกิจเอกชน

นั่นทำให้ชาวสิงคโปร์สามารถเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ๆ ได้ตลอดเวลา และปรับตัวได้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของ AI และเศรษฐกิจดิจิทัลได้อย่างต่อเนื่อง

โมเดลการพัฒนาทักษะ หรืออัพสกิล AI ของสิงคโปร์ จึงมีหลายประเทศแสดงความสนใจที่จะนำไปปรับใช้กับสังคมของแต่ละประเทศ และเมื่อเทียบกับบริบทการอัพสกิลของประเทศไทยโดยกระทรวงดีอี จะเห็นว่าสิงคโปร์นำหน้าประเทศไทยอยู่พอสมควร โดยเฉพาะในเรื่องของ "ระบบ" มากกว่า "หลักสูตร"

มองกันตามความเป็นจริง การขยายโอกาสการเข้าถึง AI ของกระทรวงดีอีนั้นน่าจะถือว่าเดินมาถูกทางแล้ว แต่การจัดซื้อจัดจ้างผ่านตัวกลางเป็นเรื่องต้องอธิบาย ในขณะที่สิงคโปร์ซึ่งไม่มีปัญหาด้านนี้เป็นอุปสรรค ก้าวข้ามไปถึงระดับที่สร้างแรงจูงใจทางเศรษฐกิจให้คนต้องเรียน AI สำเร็จแล้ว!

การขยายโอกาสให้คนไทยเข้าถึงเทคโนโลยีเป็นเรื่องที่มีเหตุมีผลในตัวมันเองอยู่แล้ว ที่เหลือ รมว.ไชยชนก ต้องพิสูจน์เรื่องความสุจริต และโปร่งใสของการจัดซื้อจัดจ้าง เพื่ออนาคตที่ดีของประเทศ คนไทย ตัวคุณไชยชนกเอง และรัฐบาล