ไขข้อสงสัย ใบเหลือง ใบส้ม ใบแดง ใบดำ ในการเลือกตั้ง 2569 คืออะไร? เปิดอำนาจ กกต. ในการสั่งนับคะแนนใหม่และลงโทษผู้สมัคร สส. ที่ทุจริต อัปเดตล่าสุดจากสถานการณ์เลือกตั้ง 2569
กลายเป็นทอล์กออฟเดอะทาวน์ชั่วข้ามคืน สำหรับการเลือกตั้ง 2569 โดยเฉพาะที่ ชลบุรี เขต 1 และ ปทุมธานี เขต 7 เมื่อประชาชนลุกขึ้นมากดดันให้มีการนับคะแนนใหม่ หลังพบพิรุธทั้งไฟดับและถุงดำคลุมกล้องวงจรปิด จนนำไปสู่คำถามที่ว่า หากพบความผิดปกติจริง กกต. จะจัดการอย่างไร? “ใบเหลือง-ส้ม-แดง-ดำ” ที่เราได้ยินกันบ่อยๆ แต่ละใบมีความรุนแรงและเงื่อนไขอย่างไร ไทยรัฐออนไลน์มีคำตอบ
เปิดความหมาย "ใบเหลือง ใบส้ม ใบแดง ใบดำ" ชี้ชะตาเลือกตั้ง 2569
การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ปี 2569 กลายเป็นประเด็นร้อนเมื่อเกิดปรากฏการณ์ “บัตรเขย่ง” และข้อสงสัยในการนับคะแนนในหลายเขตเลือกตั้ง จนนำไปสู่การกดดันให้คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) พิจารณาสั่งนับคะแนนใหม่ หรือดำเนินการลงโทษผู้กระทำผิดตามกฎหมาย ซึ่ง “อาวุธ” ของ กกต. แบ่งออกเป็น 4 ระดับ ดังนี้
1. ใบเหลือง (สั่งเลือกตั้งใหม่)
ใช้ในกรณีที่ กกต. พบหลักฐานอันควรเชื่อได้ว่า การเลือกตั้งในเขตนั้นๆ “ไม่สุจริตหรือเที่ยงธรรม” แต่ยังไม่ชัดเจนว่าเป็นฝีมือของผู้สมัครที่ชนะการเลือกตั้งหรือไม่
...
- ผลลัพธ์: กกต. จะสั่งให้มีการเลือกตั้งใหม่ในเขตนั้น โดยผู้สมัครรายเดิมยังมีสิทธิลงแข่งได้ตามปกติ
2. ใบส้ม (ระงับสิทธิสมัครชั่วคราว)
เป็นอำนาจที่ กกต. ใช้ “ก่อนประกาศผลการเลือกตั้ง” หากมีหลักฐานชัดเจนว่าผู้สมัครกระทำการทุจริต หรือรู้เห็นเป็นใจให้ผู้อื่นทำผิด
- ผลลัพธ์: ระงับสิทธิสมัครรับเลือกตั้งของผู้สมัครคนนั้นเป็นการชั่วคราว ไม่เกิน 1 ปี หากผู้สมัครรายนั้นชนะการเลือกตั้ง จะต้องจัดให้มีการเลือกตั้งใหม่และคะแนนเดิมจะถูกตัดทิ้งทั้งหมด
3. ใบแดง (เพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง)
ใช้เมื่อมีหลักฐานชัดเจนว่าผู้สมัครทุจริตการเลือกตั้ง โดย กกต. จะต้องยื่นคำร้องต่อ ศาลอุทธรณ์ หรือศาลฎีกาหลังประกาศผล เพื่อให้มีคำสั่ง
- ผลลัพธ์: ผู้สมัครจะถูกเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งเป็นเวลา 10 ปี และหากเป็น สส. อยู่ ก็ต้องพ้นจากตำแหน่งทันที
4. ใบดำ (เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งตลอดชีวิต)
ถือเป็นบทลงโทษที่รุนแรงที่สุด โดย กกต. ยื่นเรื่องให้ศาลพิจารณาหากพบว่าผู้สมัครมีความผิดขั้นรุนแรงตามกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ
- ผลลัพธ์: ตัดสิทธิการสมัครรับเลือกตั้ง (สส., สว., ท้องถิ่น) และสิทธิในการดำรงตำแหน่งทางการเมือง “ตลอดชีวิต” ไม่สามารถกลับเข้าสู่เส้นทางการเมืองได้อีกเลย
เมื่อไหร่ที่ กกต. จะสั่ง "นับคะแนนใหม่" ?
ตามระเบียบของ กกต. การนับคะแนนใหม่จะเกิดขึ้นได้เมื่อ
- จำนวนผู้มาใช้สิทธิไม่ตรงกับจำนวนบัตรที่ใช้ (บัตรเขย่ง) อย่างมีนัยสำคัญ
- ปรากฏหลักฐานว่าการนับคะแนนไม่ถูกต้อง หรือมีการทุจริตในขั้นตอนการนับคะแนนหน้าหน่วย
- มีคำร้องคัดค้าน ที่มีหลักฐานเพียงพอจน กกต. มีมติให้ดำเนินการตรวจสอบ
How-to เจอพิรุธต้องทำยังไง เปิดวิธีแจ้งเบาะแสทุจริตเลือกตั้ง 2569
จากเคส ปทุมธานี เขต 7 ที่ประชาชนช่วยกันเฝ้าหน่วยจนพบพิรุธ สะท้อนว่าพลังสื่อสังคมออนไลน์และประชาชนมีความสำคัญมาก หากคุณพบเห็นเหตุการณ์ที่สุ่มเสี่ยงต่อการทุจริต หรือต้องการให้มีการนับคะแนนใหม่ สามารถดำเนินการได้ดังนี้
1. รวบรวมหลักฐานให้แน่น
ก่อนแจ้ง กกต. สิ่งสำคัญคือ "หลักฐาน" ที่ชัดเจนและตรวจสอบได้
- ภาพถ่าย/วิดีโอ: บันทึกเหตุการณ์ขณะเกิดเหตุ (เช่น การใช้ถุงดำคลุมกล้อง, การนับคะแนนที่ขัดต่อสายตา, การข่มขู่ผู้ใช้สิทธิ)
- พยานบุคคล: ชื่อ-นามสกุล และช่องทางติดต่อของผู้เห็นเหตุการณ์
- รายละเอียด: วัน เวลา สถานที่ (เลขที่หน่วยเลือกตั้ง/เขต) และพฤติการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างละเอียด
2. ช่องทางการแจ้งเหตุ (เลือกได้ตามสะดวก)
- แอปพลิเคชัน "ตาสับปะรด": ช่องทางที่เร็วที่สุด สามารถส่งภาพและวิดีโอผ่านสมาร์ทโฟนได้ทันที
- สายด่วน กกต. 1444: สำหรับสอบถามข้อสงสัยหรือแจ้งเบาะแสเบื้องต้น
- ศูนย์รับเรื่องร้องเรียน: เดินทางไปที่สำนักงาน กกต. จังหวัดนั้นๆ เพื่อยื่นหนังสือร้องเรียนอย่างเป็นทางการ
- แจ้งความที่โรงพัก: หากเป็นกรณีความผิดซึ่งหน้าหรือการทำลายทรัพย์สินราชการ
3. ระยะเวลาในการร้องเรียน
- คัดค้านการนับคะแนน: ต้องทำทันทีที่หน่วยเลือกตั้ง โดยแจ้งต่อประธานกรรมการประจำหน่วย (กปน.) เพื่อให้บันทึกในแบบ ส.ส. 5/6 (แบบทักท้วงการนับคะแนน)
- คัดค้านผลการเลือกตั้ง: สามารถยื่นได้ภายใน 30 วันนับแต่วันประกาศผลการเลือกตั้ง
ทำไมเราต้องรู้เรื่อง "ใบเหลือง ใบส้ม ใบแดง ใบดำ"
ในระบอบประชาธิปไตย "คะแนนเสียง" คือหัวใจสำคัญ การที่ กกต. มีอำนาจแจกใบต่างๆ หรือสั่งนับคะแนนใหม่ตามกระแสเรียกร้องใน ชลบุรี และ ปทุมธานี ไม่ใช่เพียงเพื่อลงโทษผู้สมัคร แต่เพื่อรักษากฎกติกาให้มีความเที่ยงธรรมที่สุด เพื่อให้ผลการเลือกตั้ง 2569 สะท้อนเจตจำนงของประชาชนอย่างแท้จริง
ข้อมูลจาก: * พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร - สถาบันพระปกเกล้า, สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)