"ไอลอว์" จี้ รัฐบาลใหม่ เปิดเผยคำถามประชามติ หวั่นซับซ้อน ซ้ำรอย ปี 2562 ชี้ สมาชิกสภาร่าง รธน. (สสร.) ต้องมาจากการเลือกตั้ง-แก้ รธน.ได้ทั้งฉบับ 13 ส.ค. เตรียมเปิดแคมเปญ "เขียนใหม่ทั้งฉบับ เลือกตั้ง 100%"
วันที่ 11 ส.ค. 2566 โครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน หรือ iLaw นำโดย นายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้จัดการ iLaw นายรัชพงษ์ แจ่มจิรไชยกุล แถลงข่าวในหัวข้อความกังวลต่อแถลงการณ์จัดตั้งรัฐบาล แล้วเร่งทำประชามติรัฐธรรมนูญ
นายรัชพงษ์ กล่าวยินดีที่พรรคเพื่อไทย แถลงว่า จะดำเนินการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ทันที ถือเป็นเรื่องที่รอมานาน เป็นสัญญาณที่ดี และเป็นการใช้กลไกตามรัฐธรรมนูญ ฉบับปี 2564 คือ ใช้มติของคณะรัฐมนตรี โดยไม่ต้องผ่านรัฐสภา แต่สิ่งแรกที่ภาคประชาชนต้องร่วมกันผลักดัน คือ คำถามประชามติที่มีความรัดกุม มีข้อสังเกตว่า ในแถลงการณ์ของพรรคเพื่อไทย ระบุว่า จะเร่งทำประชามติตั้งแต่การประชุม ครม. ครั้งแรก และเมื่อจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่สำเร็จ จะคืนอำนาจให้กับประชาชนด้วยการยุบสภา แต่การจัดทำประชามติไม่ได้มีครั้งเดียว ต้องมีอย่างน้อย 3 ครั้ง และยังมีกระบวนการที่ซับซ้อนไม่น้อยกว่า 2 ปี จึงมองได้ว่า การคืนอำนาจให้ประชาชน คงไม่ได้คืนโดยเร็ว
และปัญหาใหญ่ อยู่ที่ "คำถามประชามติ" สืบเนื่องจาก ปี 2559 ที่คำถามประชามติมีความซับซ้อน ทำให้ประชาชนสับสน เมื่อประชาชนมีสิทธิ์เลือกแค่เห็นชอบ หรือ ไม่เห็นชอบ คำถามที่ดีจึงมีความสำคัญมาก หากคำถามมีความรัดกุมตั้งแต่แรก ว่า สว.ทำอะไรได้ หรือ ไม่ได้บ้างในสภา จะทำให้ สส. และ สว. ในรัฐสภา ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงคำถามหรือสร้างเงื่อนไขใหม่ๆ ได้
โดยมีข้อเสนอแนวคำถามที่สำคัญ ต้องมี 2 ประเด็นหลักด้วยกัน ประกอบด้วย 1. การสร้างรัฐธรรมนูญใหม่ต้องทำได้ทั้งฉบับ เพราะมีความกังวลว่า สว.อาจจะตั้งเงื่อนไขว่า ห้ามแตะต้องหมวดองค์กรอิสระ เป็นต้น / 2. สสร.ต้องมาจากการเลือกตั้งของประชาชนเท่านั้น
...
ด้าน นายยิ่งชีพ มองว่า ประชามติไม่ได้จำเป็นต้องเร่งทำ และไม่ได้บังคับให้ต้องทำ และหากเร่งเกินไป ประชาชนอาจยังไม่เข้าใจกระบวนการประชามติให้ประชาชนเข้าใจโดยชัดเจน โดยเป็นหน้าที่ของแกนนำจัดตั้งรัฐบาลในตอนนี้จะต้องอธิบาย
พร้อมเรียกร้องให้แกนนำจัดตั้งรัฐบาล เปิดเผยคำถามประชามติออกมาทันที หรือโดยเร็วที่สุด ให้ประชาชนเห็นว่า เป็นคำถามที่ดีหรือไม่ และได้มีส่วนร่วมกับการตั้งคำถาม ยิ่งขณะนี้มีแนวโน้มสูงว่า จะมีพรรคพลังประชารัฐ พรรครวมไทยสร้างชาติ และพรรคภูมิใจไทย มาร่วมรัฐบาล ทำให้เกิดความกังวลใจ เพราะที่ผ่านมาพรรคดังกล่าวไม่ได้เปิดช่องให้มีการแก้ไขรัฐธรรมนูญเลย
ข้อกังวลอีกประการ คือ ไม่จำเป็นว่า ต้องมีรัฐธรรมนูญใหม่แล้วจึงจะยุบสภาได้ แต่ที่สำคัญ คือ ต้องจัดตั้ง สสร. ให้สำเร็จ หากจัดตั้ง สสร. แล้วก็สามารถยุบสภาเลือกตั้งใหม่ได้เลย โดยไม่ต้องรอให้มีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ก่อน
นอกจากนี้ ในวันที่ 13 สิงหาคม นี้ iLaw และภาคประชนชน เตรียมเปิดตัวแคมเปญ "เขียนใหม่ทั้งฉบับ เลือกตั้ง 100%" ประชาชนเข้าชื่อเสนอทำประชามติโดยกำหนดคำถามเอง เวลา 15.00 น. ที่หอศิลป์ กรุงเทพฯ