ก่อนจะถึงคำ สวัสดี

ข่าว

    ก่อนจะถึงคำ สวัสดี

    กิเลน ประลองเชิง

      30 พ.ย. 2564 05:09 น.

      โควิด-19 มีผลให้วิถีชีวิตผู้คนเปลี่ยนไป พี่น้องมุสลิมภาคใต้เคยทักทาย อิสลามาลัยกุม แล้วจับมือกัน ก็ต้องเลิกจับมือกัน คนยุโรป เคยกอดกัน ก็ต้องเลิกกอดกัน มาถึงคนไทย ยังพนมมือ เอ่ยคำสวัสดีกันได้ เหมือนเดิม

      ผมสะดุดคิดขึ้นมา คนไทยที่มีธรรมเนียม กราบพระ พนมมือไหว้ผู้ใหญ่ ในสมัยที่ยังไม่ใช้คำว่า “สวัสดี” เราใช้คำอะไรมาก่อน

      ใน “เกร็ดภาษา หนังสือไทย” เล่ม 1 สำนักพิมพ์พิมพ์คำ พิมพ์ ครั้งที่ 7 พ.ศ.2553 อาจารย์ ส.พลายน้อย เขียนไว้ว่า ในส่วนที่จะนำคำ “สวัสดี” มาใช้เป็นคำทักทาย พระยาอุปกิตศิลปสาร (นิ่ม กาญจนาชีวะ) เล่าถึงต้นเหตุเดิมไว้ว่า

      เจ้าหน้าที่วิทยุกระจายเสียง ได้ใช้คำว่า “ราตรีสวัสดิ์” ลงท้ายคำพูดเมื่อจบกระจายเสียงตอนกลางคืน โดยอนุโลมตามคำว่า กู๊ดไนต์ ภาษาอังกฤษ

      เมื่อมีผู้ไม่เห็นด้วย สถานีวิทยุกระจายเสียงจึงขอให้กรรมการชำระปทานุกรม ของกระทรวงธรรมการในสมัยนั้นให้ช่วยคิดหาคำ ก็ได้คำ “สวัสดี” ไปใช้

      พ.ศ.2476 พระยาอุปกิตศิลปสาร นำไปเผยแพร่ให้นิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยใช้ เป็นคำทักทายเมื่อพบกัน คำสวัสดีเริ่มใช้กันต่อมา แต่ก็ยังไม่แพร่หลายนัก

      ถึงรัฐบาลท่านผู้นำ จอม พล ป.พิบูลสงคราม มอบหมายให้กรมโฆษณาการ ออกข่าวประกาศ เมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ.2486 ดังต่อไปนี้ (คำสะกดการันต์ ตามต้นฉบับเดิม)

      ด้วยพนะท่านนายกรัฐมนตรี ได้พิจารณาเห็นว่า เพื่อการส่งเสริมเกียรติแก่ตนและแก่ชาติ ให้สมกับที่เราได้รับการยกย่องว่า คนไทยเป็น อารยชน คำพูดจึงเป็นสิ่งหนึ่งที่แสดงภูมิของจิตใจว่าสูงต่ำเพียงใด

      ฉะนั้น จึงมีคำสั่งให้กำชับบันดาข้าราชการทุกคนกล่าวคำ “สวัสดี” ต่อกัน ในโอกาสที่พบกันครั้งแรกของวัน เพื่อเป็นการผูกไมตรีต่อกัน และฝึกนิสัยให้กล่าวคำที่เป็นมงคลว่าอะไรว่าตามกัน

      ขอให้ข้าราชการช่วยแนะนำแก่ผู้ที่อยู่ในครอบครัวของตน ให้รู้จักกล่าวคำ สวัสดี เช่นเดียวกันด้วย

      ส.พลายน้อย เคยไปเที่ยวดูวัดโบราณที่ญี่ปุ่น สงสัยทำไม ตามวัดจึงมีแต่เครื่องหมาย สวัสดิกะ พอรู้ว่าเป็นเครื่องหมายเก่าแก่ แล้วก็รู้ต่อมาว่า สวัสดิกะ ใช้กันตั้งแต่สมัยหิน พบจารึกที่ก้อนหิน

      ยุคประวัติศาสตร์ พบสวัสดิกะในลัทธิบูชาพระอาทิตย์ พวกฝรั่งสันนิษฐานว่า มาจากคำ สุอัสติ ที่แปลว่า ความสุขโชคดีในภาษาสันสกฤต อินเดีย จีน ญี่ปุ่น ใช้เป็นเครื่องรางคุ้มครองให้อายุยืนและโชคดี

      ในศิลาจารึก พบที่วัดหัวเวียง อำเภอไชยา มีข้อความภาษาโบราณ ที่แปลเป็นไทย ได้ว่า “สวัสดี” พระเจ้าผู้คุ้มครองเมืองตามพรลิงค์

      สมุทรโฆษคำฉันท์ วรรณคดีไทย สมัยอยุธยา มีว่า “ขอสวัสดีพิพัฒน์ชำนะ ชัยสิทธิตบะ จงศานติสุขธาษตรี”

      ส.พลายน้อย สรุปว่า คำ “สวัสดี” ใช้ในความหมายที่เป็นมงคล เป็นการให้พรมาแต่โบราณ ไม่ใช่จะเพิ่งมีใช้ในสมัยประชาธิปไตยของจอม พล ป.

      บ้านเมืองเราวันนี้ คนไทยเราใช้คำสวัสดีกันเป็นปกตินิสัย ผมเพิ่งได้ข่าว หลังการเลือกตั้ง อบต.น้อยใหญ่ทั่วประเทศเกือบหมื่นแห่ง...เพื่อนพ้องน้องพี่ ที่พบปะกันในร้านน้ำชา ใช้คำว่าสวัสดีกันน้อยลง

      เหตุเพราะการเลือกตั้ง ทำให้ชาวบ้านที่รักใคร่กันอยู่ดีๆ ต้องเลือกข้าง เลือกใครสักคน ผลเลือกตั้งมีทั้งคนสมหวังคนผิดหวัง ทำให้สบตากันไม่สนิท

      ประชาธิปไตย ที่กระจายไปถึงหมู่บ้าน...ข้อดี มี แต่จะคุ้มกับน้ำใจไมตรีที่ชาวบ้านเคยมีให้กันหรือไม่ เป็นประเด็นที่จะต้องช่วยกันคิดต่อไปในวันข้างหน้า.

      กิเลน ประลองเชิง

      อ่านเพิ่มเติม...

      อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

        วิดีโอแนะนำ

        พ่อน้ำตาซึม! ยกที่ดินให้ลูก แต่ถูกฟ้องให้จ่ายค่าเช่า ลั่น ถ้าไม่จ่ายจะไล่ออกจากที่
        03:47

        พ่อน้ำตาซึม! ยกที่ดินให้ลูก แต่ถูกฟ้องให้จ่ายค่าเช่า ลั่น ถ้าไม่จ่ายจะไล่ออกจากที่

        แท็กที่เกี่ยวข้อง

        สวัสดีไหว้คำทักทายส.พลายน้อยเลือกตั้งชักธงรบกิเลน ประลองเชิง

        คุณอาจสนใจข่าวนี้

        thairath-logo

        ApplicationMy Thairath

        ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
        วันศุกร์ที่ 21 มกราคม 2565 เวลา 05:32 น.
        ติดต่อโฆษณาร่วมงานกับเราติดต่อเรา
        เกี่ยวกับไทยรัฐมูลนิธิไทยรัฐศูนย์ข้อมูลไทยรัฐบริการข่าวไทยรัฐ - App & SMSFAQศูนย์ช่วยเหลือนโยบายความเป็นส่วนตัวเงื่อนไขข้อตกลงการใช้บริการไทยรัฐโลจิสติคส์