ไลฟ์สไตล์
100 year

จุดเปลี่ยน

กิเลน ประลองเชิง
1 มิ.ย. 2564 05:01 น.
SHARE

หากย้อนอดีตไปถามคนไทยรุ่นปู่รุ่นย่า ที่นิยมกินพลูกินหมาก จนฟันดำเห็นเป็นธรรมดาว่า เคยคิดอยากให้ฟันขาวหรือไม่ คำตอบร้อยละร้อยคือไม่ อานิสงส์ของการกินหมาก ที่เด็กๆรุ่นลูกรุ่นหลานรู้ คนรุ่นนั้นคือไม่มีโรคปวดฟัน พูดภาษาสมัยนั้น “แมงไม่กินฟัน” กลิ่นปากไม่เคยมี

ข้อที่เด็กรุ่นหลังบางคนอาจไม่รู้ ก็คือ การมีฟันดำ เป็นค่านิยมของผู้หญิงอยากสวยมาแต่โบร่ำโบราณ

ข่าวแนะนำ

เอนก นาวิกมูล เขียนไว้ในหนังสือ อยู่อย่างชาวสยาม (สำนักพิมพ์แสงแดด พ.ศ.2541) ยกบางตอนในกาพย์ห่อโคลง นิราศธารโศกของเจ้าฟ้ากุ้ง บทที่ 9 ชมฟันผู้หญิงว่า “พิศฟันรันเรียงเรียบ เป็นระเบียบเปรียบแสงนิล”

คำว่า นิล แปลว่า สีดำ หรือสีขาบ หรือเขียวแก่ แต่สรุปแล้วก็ออกสีคล้ายกัน คือเชิงดำทั้งสิ้น

ฟันของหญิงงาม ในทัศนะของเจ้าฟ้ากุ้งและคนไทยในยุคก่อน จึงหมายถึงฟันสีออกดำ หาใช่ฟันขาวอย่างที่คนไทยทุกวันนี้นิยมกันไม่

นิโกลาส แชร์แวส ชาวฝรั่งเศส มาสยามสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช บันทึกไว้ตอนหนึ่ง

“สิ่งที่หญิงสยามไม่อาจทนดูพวกเราได้ คือตรงที่พวกเรามีฟันขาว เพราะพวกนางเชื่อกันว่า พวกภูตผีปีศาจเท่านั้นที่มีฟันขาว”

แม้ฝรั่งจะพูดถึงผู้หญิง แต่เมื่อเล่าถึงกระบวนการทำฟันให้ดำ เขาก็พูดรวมทั้งหญิงและชาย

“เริ่มต้น เขาก็จะให้นอนหงายเอาหลังลงพื้น และให้นอนอยู่เช่นนี้สามวัน ชำระฟันด้วยน้ำมะนาว ใช้ยาชนิดหนึ่งถูขัดจนเป็นสีแดง ใช้ผงกะลามะพร้าวเผาไหม้ขัดทับจนเป็นสีดำ

ในระยะสามวันนี้ จึงบริโภคได้แต่น้ำข้าวต้มเย็นชืด เขาให้หยอดลงในลำคอช้าๆ โดยไม่ให้สัมผัสกับฟัน เพราะฉะนั้น ผู้ได้รับความทรมาน ถึงต้องล้มหมอนนอนเสื่อ ต้องห่มคลุมร่างกายให้มิดชิด จนกว่าจะรู้สึกว่าความระบมที่ไรฟันได้ค่อยคลายลง และเหงือกและปากที่บวมเป่งอยู่นั้น ยุบหายลงเป็นปกติอย่างเก่าแล้ว”

“น่าสังเกตว่า วิธีการย้อมฟันของคนไทย ที่ฝรั่งบรรยายนั้นพิสดารมาก” เอนก นาวิกมูล สงสัย

แต่ถ้าเป็นวิธีแบบไทยดูจะง่ายกว่า น. ณ ปากน้ำ เล่าไว้ว่าเคยเห็นคนเอา “ชี่” มาขัดฟันให้เป็นสีดำ

“ชี่” พจนานุกรมบอกว่า เป็นยาสีฟันโบราณ แต่ไม่บอกว่าทำมาจากอะไร

คนไทยนิยมฟันสีดำมาหลายร้อยปี จนเมื่อพระบาทสมเด็จ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ทรงมาขัดพระทนต์ให้เป็นสีขาว เมื่อคราวเสด็จยุโรปครั้งแรก พ.ศ.2440

ทรงเริ่มทำด้วยพระองค์เอง จนถึงให้หมอฝรั่งชื่อไรเตอร์ขัด

ย่างเข้าสมัยรัชกาลที่ 6 ทรงประกาศเอาไว้อย่างแจ่มชัดว่า ทรงนิยมฟันขาว และชังคนฟันดำ

การเปลี่ยนแปลงค่านิยมเรื่องฟันดำฟันขาว เกี่ยวกับเรื่องคนไทยนิยมกินหมากด้วย มาใกล้สำเร็จเอาเมื่อสมัยรัชกาลที่ 8 คือในสมัยจอมพล ป.พิบูลสงคราม ชักชวนให้คนไทยเลิกกินหมาก

ที่สุดในปัจจุบัน คนไทยก็นิยมฟันขาวกันหมด

สถานการณ์บ้านเมืองเราตอนนี้ ตอนที่โควิด-19 ระบาดรอบสาม หลังมีข่าวนายกฯประยุทธ์ไม่ใส่หน้ากากคุยตอนประชุม ครม. มีบทลงโทษคนไม่ใส่หน้ากากนอกบ้าน ไปไหนมาไหนเจอแต่คนใส่หน้ากากเข้าหากัน

ดูข่าวทีวี พิธีกรหรือผู้ประกาศข่าวคุ้นหน้า ที่เคยเสียงดังฟังชัด เมื่อต้องใส่หน้ากากคุย สุ้มเสียงบางคำเริ่มฟังได้ไม่ถนัด แต่เมื่อเป็นนโยบาย ก็ต้องใส่หน้ากากกันต่อไป

ผมไม่รู้ว่าเราเตรียมรับสถานการณ์ใส่หน้ากากเข้าหากันแค่ไหน หากต้องทำเป็นการถาวร เราจะฝึกภาษามือใช้กันบ้างหรือไม่ เพราะตอนนี้ ยิ้มให้ใคร ก็ไม่มีใครยิ้มรับกันแล้ว

ค่อยๆคิดกันก็ได้นะครับ จุดเปลี่ยนมาถึงแล้วหรือไม่ ในอดีตกว่าคนไทยจะเปลี่ยนจากนิยมฟันดำมาเป็นฟันขาวได้ เราต้องใช้เวลากว่าสี่รัชกาล.

กิเลน ประลองเชิง

อ่านเพิ่มเติม...

แท็กที่เกี่ยวข้อง

ฟันดำหนังสืออยู่อย่างชาวสยามฟันของหญิงหญิงสยามฟันขาวชักธงรบกิเลน ประลองเชิง

ข่าวแนะนำ

คุณอาจสนใจข่าวนี้

thairath-logo

ApplicationMy Thairath

ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
Trendvg3 logo
วันอาทิตย์ที่ 20 มิถุนายน 2564 เวลา 21:09 น.