นิทานเรื่องที่ 12 เจ้าโดดกับนางดอด เป็นนิทานซ้อนนิทาน ตามลีลาของ “ปัญจตันตระ” ชุดนิทานเอกอมตะของโลก (ศักดา วิมลจันทร์ แปลเรียบเรียง สำนักพิมพ์พื้นฐาน พ.ศ.2551)
ในห้องบรรทมของพระราชา...เป็นที่ตั้งของแท่นพระบรรทมที่เพียบพร้อมด้วยความสุขสบายอย่างไม่มีที่ใดเสมอเหมือน
ที่มุมหนึ่งของผ้าลาดพระแท่นเป็นที่อยู่ของนางหมัด ชื่อนางดอด กับลูกหลานและลูกหลานของลูกหลาน
ทั้งตัวหล่อนและวงศ์วานว่านเครือมีชีวิตสุขสบายและอิ่มหนำสำราญ ด้วยการแอบดื่มพระโลหิตของพระราชา
อยู่มาวันหนึ่ง สายลมพัดพาเจ้าเห็บชื่อเจ้าโดดปลิวลงมาตกบนพระแท่นบรรทม เจ้าเห็บตื่นตาตื่นใจกับสภาพแวดล้อมใหม่เป็นที่ยิ่ง มันกระโดดสำรวจไปทั่ว ได้เห็นลายปักอันประณีตของผ้าลาดพระแท่น ได้เห็นพระเขนยคู่ที่กว้างขวางและนุ่มนิ่ม มีกลิ่นหอมอันแสนหวาน
ไม่ช้านานนัก เจ้าเห็บผู้มาใหม่ ก็ได้พบกับนางดอด
“เจ้าเป็นใคร?” นางเห็บถาม “ที่นี่เป็นที่สงวนไว้สำหรับพระราชา จงรีบไปเสียให้พ้น”
“คุณหญิงขอรับ” เจ้าโดดอ้อน “ไฉนท่านจึงกล่าวเช่นนั้น ข้าพเจ้าเป็นแขกของท่าน สมควรที่ท่านจะต้อนรับ
ขอเรียนว่า ข้าพเจ้าได้เคยลิ้มรสโลหิตของคนทั้งหลาย ไม่ว่าพราหมณ์ นักรบ พ่อค้า กระทั่งชาวนา แต่ก็พบว่ารสชาติล้วนเปรี้ยวเป็นเมือกอย่างกับโคลน หาความเอร็ดอร่อยมิได้เลย
ข้าพเจ้าพิจารณาจากสถานที่อันหรูหราเยี่ยงนี้ น่าจะเป็นที่อยู่ของผู้มีบุญวาสนา ซึ่งมีเลือดอันหอมหวานดั่งน้ำอมฤต มีน้ำเนื้อรสชาติอันโอชะ และมีคุณค่าดั่งยาอายุวัฒนะ
ข้าพเจ้าหวังว่าท่านจะกรุณาอนุญาตสักครั้ง”
...
“ไม่ได้” นางหมัดตวาด “สำหรับเจ้าตัวแสบอย่างเจ้าน่ะ อย่ามาพูดดีเสียให้ยาก”
เจ้าโดดทรุดลงแทบเท้านางดอด ร้องขอความเมตตาครั้งแล้วครั้งเล่า จนนางหมัดใจอ่อน อนุญาตให้เจ้าเห็บอยู่ด้วย ด้วยการยื่นเงื่อนไขว่า “เจ้าจะต้องไม่ตะกละ ผิดกาลเทศะเด็ดขาด”
“อย่างไร จึงจะเรียกว่ากาลเทศะที่ถูกเล่า”
“กาละที่ถูกคือ เวลาที่พระราชาเมามายเมรัย หรือไม่ก็ เหนื่อยล้า หรือบรรทมหลับ และเทศะที่ถูกก็คือ เจ้าจะต้องกัดเฉพาะที่เท้าเท่านั้น”
เจ้าโดดแม้รับคำ แต่เมื่อถึงเวลาเข้าจริง เป็นเวลาที่พระราชาเพิ่งจะเคลิ้มหลับตอนหัวค่ำ เจ้าเห็บผู้หิวโหยก็กัดเข้าที่ข้างหลัง พระราชาทรงรู้สึกราวกับโดนนาบด้วยเหล็กเผาไฟ หรือการฉกกัดของแมงป่อง
ทรงกระโดดลุกขึ้น และร้องเรียกเสนา แม้เจ้าโดดจะกระโดดหลบลงซุกในซอกหลืบของฟูกบรรทม แต่ไม่ช้าตัวมันก็ถูกค้นเจอ พร้อมด้วยนางหมัด และบริวาร
นิทานนี้ จบลงตรง ทุกตัวจึงถูกฆ่าตายหมดในคราวเดียว
นิทานนี้ผู้เล่าตั้งใจสอนให้รู้ว่า “อย่าให้คนแปลกหน้าเข้าอาศัย จะนำภัยเข้ามาชายคาบ้าน”
แต่ผมอ่านแล้ว ชอบใจตรงคำสอน เรื่องกาลเทศะ ที่นางหมัดบอกเจ้าเห็บ คือกฎกติกามารยาทในการกิน เวลากิน คือเวลาพระราชาเมา สถานที่ควรเลือกกิน ก็แค่เท้า
กฎกติกานี้ คนบางอาชีพ โดยเฉพาะอาชีพนักการเมือง น่าจะท่องจำไว้
มีตัวอย่าง คนกินไม่เลือกที่ ไม่เลือกเวลา ถูกจับเข้าคุกไปแล้วก็หลายคน บางคนมีประวัติกินมูมมาม เป็นปัญหาอยากนั่งกระทรวงสำคัญ แต่ดูเหมือนฟ้ารู้ดินรู้ จึงไม่มีใครเขายอมให้นั่งสักที.
กิเลน ประลองเชิง