กลบบัตรสุมเพลิง

ข่าว

กลบบัตรสุมเพลิง

กิเลน ประลองเชิง

    2 เม.ย. 2562 05:01 น.

    (ภาพประกอบ)

    พิธีของพราหมณ์ ที่นำมาใช้ในเมืองไทยตั้งแต่สมัยอยุธยามีหลายพิธี พิธีที่เลิกไปนาน คือพิธีกลบบัตรสุมเพลิง (สารานุกรมวัฒนธรรมไทย ส.พลายน้อย พิมพ์คำสำนักพิมพ์ พ.ศ.2553)

    ชื่อพิธี มีในเอกสารโบราณ เขียนกันหลายอย่าง กลบบาท ก็มี กลบบาตร ก็มี ลองอ่านกันดูแล้วคิดต่อกันเอาเอง คำไหนถูกต้องมากกว่า

    พระราชพงศาวดาร สมัยอยุธยา มีความตอนหนึ่งว่า เมื่อศักราช 712 ปีขาล โทศก (พ.ศ.1893) วันศุกร์ ขึ้น 6 ค่ำ เดือน 5 เพลา 3 นาฬิกา 9 บาท สถาปนากรุงพระนครศรีอยุธยา

    ชีพ่อพราหมณ์ให้ฤกษ์ ตั้งพิธีกลบบัตร (ต้นฉบับเขียนกลบบาตร)

    อาจารย์ ส.พลายน้อย อธิบายว่า พิธีนี้เป็นพิธีทำให้ผืนดินบริสุทธิ์ เช่น มีคนสามัญไปคลอดลูกในพระราชวังชั้นใน ต้องทำพิธีกลบบัตรสุมเพลิง ณ ที่นั้น

    ถือกันว่า ถ้าโลหิตตกในพระราชวัง ถือเป็นเสนียด ต้องปลูกศาลเพียงตา ขุดพื้นดินในที่ซึ่งมีคนตายหรือโลหิตตก ให้มีขนาดกว้างยาวประมาณสองศอก ลึกศอกเศษ

    ใช้แกลบกลบลงไปในหลุมสูงหนึ่งศอก แล้วก่อกองไฟในหลุม หยิบเครื่องสังเวยเจ็ดหยิบใส่ลงในกองเพลิง อ่านโองการแล้วเกลี่ยดินกลบหลุมนั้น

    การสร้างพระตำหนัก ก็เคยมี พระราชกิจจานุเบกษา ได้ประกาศว่า

    เมื่อวันพฤหัสบดี 22 สิงหาคม ร.ศ.131 (พ.ศ.2455) เวลาเช้า พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินในการพระราชพิธีกลบบัตร (ต้นฉบับเขียนกลบบาท) สุมเพลิง ปักผังพระตำหนักที่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นใหม่ที่สวนจิตรลดา

    ครั้นถึงเวลาเช้า 3 โมง กับ 30 นาที อันเป็นสิริมงคลได้ฤกษ์ ก็ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นายมั่น นายคง นายอยู่ นายไชย กระทำพิธีกลับพื้นปถพี ปักผังตามพระราชประเพณีแต่โบราณ

    แล้วโปรดเกล้าฯพระราชทานรางวัลเงินคนละ 12 บาท กับเสื้อผ้าแก่คนทั้ง 4 นี้ คนละสำรับ

    ฝ่ายพระสิทธิไชย ก็กระทำพิธีกลบบัตรสุมเพลิง ในขณะเมื่อเริ่มกลับพื้นปถพี พระมหาราชครูพิธีก็หลั่งน้ำสังข์บนพื้นปถพีที่กลับตามแบบพราหมณ์แล้ว เป็นเสร็จการ

    พิธีกลบบัตรสุมเพลิง ครั้ง...12 พ.ค.2467 นั้น จดหมายเหตุพระราชกิจรายวัน เขียนว่า เวลา 6.00 พราหมณ์พฤติบาศได้ตั้งพระราชพิธีกลบบัตรสุมเพลิง ที่หน้าประตูสวัสดิโสภา

    เพราะเหตุเมื่อคืนนี้ เวลา 2.00 ฝนตก จ่าตรีเขียน กรมยุทธศึกษาทหารเรือเดินทางมา เกรงฝนจะเปียก จึงถอดเครื่องแบบหนีเข้าไปแฝงอยู่ใกล้ซุ้มประตู

    บังเอิญอสนีบาตตกต้องยอดซุ้มประตูนั้น ออกแตกเป็นสามเสี่ยง ยอดนภศูลตก ปูนพังลงมาตกลงมาในพระบรมมหาราชวัง ทับหลังคาโรงทหารรักษาวัง ชำรุดยาวประมาณ 1 วา

    จ่าตรีเขียน ล้มลงตายริมประตูภายนอกห่างประมาณ 2 ศอก แพทย์ทหารเรือตรวจว่าไม่มีบาดแผลฉกรรจ์ที่จะทำให้ถึงตายได้ สันนิษฐานคงจะตายด้วยหัวใจหยุด อันเกิดแต่ความกลัว

    คนรุ่นหลัง...บางคนทันเห็นพิธีโล้ชิงช้า ที่หน้าโบสถ์พราหมณ์ เรียกพิธีตรียัมพวาย (รับพระอิศวร) พิธีตรีปวาย (รับพระนารายณ์)

    พิธีพราหมณ์ที่ยังทำกันทุกปี คือพระราชพิธีจรดพระนังคัล แรกนาขวัญ เรายังเห็นพราหมณ์นุ่งขาวห่มขาว ในพิธียกเสาหลักเมืองจังหวัด และพิธีบวงสรวงสำคัญกันอยู่

    ส่วนพิธีกลบบัตรสุมเพลิงนั้น หลังเรื่องฟ้าผ่าจ่าตรีเขียนตาย นอกประตูสวัสดิโสภา...น่าจะเป็นครั้งสุดท้าย

    เรื่องเสนียดจัญไรที่มีในสมัยหลัง ชาวบ้านนิยมเผาพริกเผาเกลือแช่งไล่ ชาวเมืองก็ตีฆ้องร้องป่าว ประณามกัน พอให้รู้ว่าไม่ชอบกัน ก็คงแค่นั้น.

    กิเลน ประลองเชิง

    อ่านเพิ่มเติม...

    วิดีโอแนะนำ

    "บิ๊กตู่" เมิน แลนด์สไลด์ ”ชัชชาติ” ฉุนสื่อ ยัน ไม่เกี่ยวเรตติ้งรัฐบาล
    03:31

    "บิ๊กตู่" เมิน แลนด์สไลด์ ”ชัชชาติ” ฉุนสื่อ ยัน ไม่เกี่ยวเรตติ้งรัฐบาล

    thairath-logo

    ApplicationMy Thairath

    ios-app-logoandroid-app-logohuawei-app-logo
    วันจันทร์ที่ 23 พฤษภาคม 2565 เวลา 14:18 น.
    ติดต่อโฆษณาร่วมงานกับเราติดต่อเรา
    เกี่ยวกับไทยรัฐมูลนิธิไทยรัฐศูนย์ข้อมูลไทยรัฐบริการข่าวไทยรัฐ - App & SMSFAQศูนย์ช่วยเหลือนโยบายความเป็นส่วนตัวเงื่อนไขข้อตกลงการใช้บริการไทยรัฐโลจิสติคส์