สมเสร็จขาว–ดำ สามกีบ

เจ้าหน้าที่สถานีวิจัยสัตว์ป่าคลองแสง อ.บ้านตาขุน จ.สุราษฎร์ธานี ติดกล้องถ่ายภาพในป่าไว้ พบ “สมเสร็จ” ออกหากินเหนืออ่างเก็บน้ำเขื่อนรัชชประภา เป็นที่น่ายินดีเพราะเป็นหนึ่งในสัตว์ป่าสงวนของไทยที่ใกล้จะสูญพันธุ์ อาศัยอยู่ในป่าดิบชื้นภาคตะวันตกต่อเนื่องไปถึงภาคใต้

สมเสร็จ...เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม มีชื่อวิทยาศาสตร์ Tapirus indicus เป็นสัตว์มีหน้าตาประหลาด เพราะมีลักษณะของสัตว์หลายชนิดผสมอยู่ในตัวเดียวกัน...มีจมูกยื่นยาวออกมาคล้ายงวงของช้าง รูปร่างหน้าตาคล้ายหมู แต่กลับมีขายาว หางสั้นคล้ายหมี แถมยังมีกีบเท้าคล้ายแรด

ลักษณะเด่น บริเวณส่วนหัวไหล่และขาทั้งสี่ข้างมีสีดำ ส่วนกลางลำตัวเป็นสีขาว ใบหูกลม ขนปลายหูและริมฝีปากมีสีขาว มีแผ่นหนังหนาบริเวณสันก้านคอ เพื่อป้องกันเสือโคร่งจะตะปบกัดบริเวณก้านคอ

ลูกที่เกิดใหม่จะมีลวดลายคล้ายแตงไทยและขนยาว ลายนี้จะค่อยๆจางลงเมื่ออายุได้ 6-8 เดือน ตัวผู้จะมีขนาดเล็กกว่าตัวเมีย โตเต็มที่ความยาวลำตัวและหัว 220-240 ซม. ความยาวหาง 5-10 ซม. ความสูงจากพื้นดินถึงหัวไหล่ 100 ซม. มีน้ำหนัก 250-300 กก.

นายสัตวแพทย์เกษตร สุเตชะ คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บอกว่า นักนิยมไพรบางคนเดินป่ามาหลายสิบปี เรียกว่า “แพนด้าเมืองไทย” เนื่องจากหาดูได้ยากมาก เพียงเคยเห็นรอยเท้ากีบคี่ ซึ่งมีสามกีบเป็นเอกลักษณ์

ชอบกินพืช ผัก ดอกไม้ ผลไม้ป่าเป็นอาหารหลัก ตลอดปีจะเดินทางหากินเป็นวงรอบขนาดใหญ่กว่า 50 กม. ฤดูแล้งอาจอยู่ใกล้โป่งน้ำ หรือแหล่งน้ำเพราะชอบแช่ปลัก ชอบว่ายน้ำ รวมถึงขับถ่ายในน้ำด้วย ฤดูฝนจะเดินขึ้นไปหากินบนเขาสูง ฉะนั้น หากพบสมเสร็จหากินบริเวณไหนแสดงว่าที่นั่นมีแหล่งน้ำดี

แม้หูและจมูกจะไวมาก แต่ตามองเห็นได้ไม่ดีนัก จึงเดินไปติด “แร้ว” ที่นายพรานวางดักสัตว์อื่นไว้บ่อยๆ และมักถูกปล่อยตายไว้เช่นนั้น เพราะเนื้อ หนัง และชิ้นส่วนอวัยวะสมเสร็จไม่มีราคาในตลาดมืด.